ทสกมาติกา เล่ม ๓๖

๘. อัฏฐกอุทเทส

{๑๔} [๑๔] บุคคล ๘ จำพวก คือ

บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรค ๔ จำพวก

บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยผล ๔ จำพวก

จบ อัฏฐกอุทเทส

๙. นวกอุทเทส

{๑๕} [๑๕] บุคคล ๙ จำพวก คือ

บุคคลผู้สัมมาสัมพุทธะ บุคคลผู้ปัจเจกพุทธะ บุคคลผู้อุภโตภาควิมุต บุคคลผู้ปัญญาวิมุต บุคคลผู้กายสักขี บุคคลผู้ทิฎฐิปปัตตะ บุคคลผู้สัทธาวิมุต บุคคลผู้ธัมมานุสารี บุคคลผู้สัทธานุสารี

จบ นวกอุทเทส

๑๐. ทสกอุทเทส

{๑๖} [๑๖] บุคคล ๑๐ จำพวก คือ

บุคคลผู้มีความสำเร็จในกามาวจรภูมินี้ ๕ จำพวก

บุคคลผู้มีความสำเร็จเมื่อละอัตภาพในกามาวจรภูมินี้ไป ๕ จำพวก

จบ ทสกอุทเทส

จบ มาติกาแห่งปุคคลบัญญัติ

นิทเทส

๑. เอกกปุคคลบัญญัติ

{๑๗} [๑] บุคคลผู้เรียกว่าสมยวิมุตตะ เป็นไฉน

บุคคลบางคนในโลกนี้ถูกต้องวิโมกข์ ๘ ด้วยกายในกาลโดยกาล ใน สมัยโดยสมัยแล้วสำเร็จอิริยาบถอยู่ และอาสวะบางจำพวกของบุคคลนั้น เป็นอันหมดสิ้นแล้วเพราะเห็นด้วยปัญญา บุคคลนี้เรียกว่าสมยวิมุตตะ{๑๘} [๒] บุคคลผู้เรียกว่าอสมยวิมุตตะ เป็นไฉน

บุคคลบางคนในโลกนี้มิได้ถูกต้องวิโมกข์ ๘ ด้วยกายในกาลโดยกาล ในสมัยโดยสมัยแล้วสำเร็จอิริยาบถอยู่ และอาสวะทั้งหลายของบุคคลนั้นเป็นอันหมดสิ้นแล้วเพราะเห็นด้วยปัญญา บุคคลนี้เรียกว่าอสมยวิมุตตะพระอริยบุคคลแม้ทั้งปวงชื่อว่าอสมยวิมุตตะในอริยวิโมกข์

{๑๙} [๓] บุคคลผู้มีกุปปธรรม เป็นไฉน

บุคคลบางคนโนโลกนี้เป็นผู้ได้สมาบัติอันสหรคตด้วยรูปฌานหรือสหรคตด้วยอรูปฌาน แต่บุคคลนั้นแลมิใช่เป็นผู้ได้ตามปรารถนา มิใช่เป็นผู้ได้โดยไม่ยาก มิใช่เป็นผู้ได้โดยไม่ลำบาก มิใช่จะเข้าหรือออกจากสมาบัติ