ปัญหาวาร เล่ม ๔๑

ในโนนัตถิปัจจัยกับเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

จบ อนุโลมปัจจนียะ

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๒๐๗๒} [๒๖] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร ...

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

จบ ปัจจนียานุโลม

(จบ ปัจจยวาร)

(นิสสยาวารเหมือนกับปัจจยวาร สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี

พึงให้พิสดาร)

๒๐. อัชฌัตตติกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๒๐๗๓} [๒๗] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ... (๑)

{๒๐๗๔} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ที่เป็นภายนอกเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ... (๑)

อารัมมณปัจจัย

{๒๐๗๕} [๒๘] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว

พิจารณากุศลนั้น ... กุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ...

พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคพิจารณามรรค … ผล ... กิเลสที่ละได้แล้ว... กิเลสที่ข่มได้แล้ว รู้กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน เห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายใน ... กาย ... รูป ... โผฏฐัพพะ ... หทัยวัตถุ … ขันธ์ที่เป็นไปภายในโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ยินดีเพลิดเพลินเพราะปรารภจักขุเป็นต้นนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ อากาสานัญจายตนะเป็นปัจจัยแก่

วิญญาณัญจายตนะโดยอารัมมณปัจจัย อากิญจัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่

เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอารัมมณปัจจัย รูปายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยอารัมมณปัจจัย ขันธ์ที่เป็นไปภายใน

เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ

อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๑)

{๒๐๗๖} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลอื่นเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายใน ... หทัยวัตถุ ...

เห็นแจ้งขันธ์ที่เป็นไปภายในโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภหทัยวัตถุเป็นต้นนั้น ราคะ … โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ รู้จิตของบุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจิตที่เป็นไปภายในด้วยเจโตปริยญาณ รูปายตนะที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายนอก ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายนอกโดยอารัมมณปัจจัยขันธ์ที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพ

นิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดย

อารัมมณปัจจัย (๒)

{๒๐๗๗} ![๒๙] สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลอื่นให้ทาน สมาทานศีล รักษา

อุโบสถแล้ว พิจารณากุศลนั้น ...กุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน

ออกจากฌาน ... พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค พิจารณามรรค ... ผล... นิพพาน นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย พิจารณากิเลสที่ละได้แล้ว ... กิเลสที่ข่มได้แล้ว ...

กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน ... เห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายนอก ...

หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ...

โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ รู้จิตของบุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจิตที่เป็นไปภายนอกด้วยเจโตปริยญาณ ...

อากาสานัญจายตนะเป็นปัจจัยแก่วิญญาณัญจายตนะโดยอารัมมณปัจจัย

อากิญจัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอารัมมณปัจจัยรูปายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายนอก

โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายนอก... ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณอาวัชชนะโดย

อารัมมณปัจจัย (๑)

{๒๐๗๘} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายพิจารณานิพพาน นิพพาน

เป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย

เห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายนอก ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพพจักขุฟัง เสียงด้วยทิพโสตธาตุ รู้จิตของบุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจิตที่เป็นไปภายนอกด้วยเจโตปริยญาณ รูปายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายใน ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ

ที่เป็นไปภายใน ... ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ

อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๒)

อธิปติปัจจัย

{๒๐๗๙} [๓๐] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัยที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษา

อุโบสถแล้วพิจารณากุศลนั้นทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณา

กุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น

ออกจากฌาน พิจารณาฌาน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... ออกจากมรรค พิจารณามรรค ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... พิจาณาผล

ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น จักขุที่เป็นไปภายใน ... หทัยวัตถุ ... ยินดีเพลิดเพลินขันธ์ที่เป็นไปภายใน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น เพราะทำจักขุเป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัย

แก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๑)

{๒๐๘๐} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลอื่นเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายใน ... หทัยวัตถุ ... ยินดีเพลิดเพลินขันธ์ที่เป็นไปภายในทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น เพราะทำขันธ์นั้นให้เป็นอารมณ์อย่าง

หนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น (๒)

{๒๐๘๑} [๓๑] สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย

สหชาตาธิปติปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลอื่นให้ทาน สมาทานศีล

รักษาอุโบสถ แล้วพิจารณากุศลนั้น ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น

พิจารณากุศลกรรมที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... ออกจากฌาน ... ออกจากมรรค พิจารณามรรค ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... พิจารณาผล ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ...

พิจารณานิพพาน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น นิพพานเป็นปัจจัยแก่

โคตรภู โวทาน มรรค ผลโดยอธิปติปัจจัย จักขุที่เป็นไปภายนอก ...

หทัยวัตถุ ... ยินดีเพลิดเพลินขันธ์ที่เป็นไปภายนอก ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น เพราะทำจักขุเป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ...

ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็น

ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๑)

{๒๐๘๒} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ พระอริยะทั้งหลายพิจารณานิพพาน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น นิพพานเป็น

ปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผลโดยอธิปติปัจจัย จักขุที่เป็นไปภายนอก... หทัยวัตถุ ... ยินดีเพลิดเพลินขันธ์ที่เป็นไปภายนอก ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น เพราะทำจักขุเป็นต้นนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น

ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น (๑)

อนันตรปัจจัย

{๒๐๘๓} [๓๒] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นไปภายในที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายในที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โคตรภูอนุโลมเป็นปัจจัยแก่โวทาน โคตรภูเป็นปัจจัยแก่มรรค โวทานเป็นปัจจัย

แก่มรรค มรรคเป็นปัจจัยแก่ผล ผลเป็นปัจจัยแก่ผล อนุโลมเป็นปัจจัย

แก่ผลสมาบัติ เนวสัญญานาสัญญายตนะของพระอนาคามีผู้ออกจาก

นิโรธสมาบัติเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๑)

{๒๐๘๔} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอนันตรปัจจัย (ข้อว่าขันธ์ที่เป็นไปภายนอกที่เกิดก่อน ๆ ดังนี้เป็นข้อแตกต่างกัน นอกจากนั้นมีอธิบายตามบาลีข้างต้นนั้นเอง) (๑)

สมนันตราทิปัจจัย

{๒๐๘๕} [๓๓] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยสมนันตรปัจจัย ... (เหมือนกับอนันตรปัจจัย) เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย

อุปนิสสยปัจจัย

![๓๔] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูป

นิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นไปภายในให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถ ... ทำฌาน… วิปัสสนา ... มรรค ... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิอาศัยศีลที่เป็นไปภายใน ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ...

สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ … เสนาสนะแล้วให้ทาน... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธาที่เป็นไปภายใน ...

ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ...

เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นไปภายใน … ปัญญา ... ราคะ ...

ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย มรรค ผล สมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

{๒๐๘๖} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย ปกตูป

นิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอื่นอาศัยศรัทธาที่เป็นไปภายในแล้วให้ทาน ... ก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีลที่เป็นไปภายใน... เสนาสนะ แล้วให้ทาน ฆ่าสัตว์ … ทำลายสงฆ์ ศรัทธาที่เป็นไปภายใน... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นไปภายนอก ... มรรค ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

{๒๐๘๗} [๓๕] สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย

อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่บุคคลอื่นอาศัยศรัทธาที่เป็นไปภายนอก ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย... เสนาสนะแล้วให้ทาน ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธาที่เป็นไปภายนอก ...

เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นไปภายนอก ... ผลสมาบัติโดย

อุปนิสสยปัจจัย (๑)

{๒๐๘๘} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นไปภายนอก... เสนาสนะ แล้วให้ทาน ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธาที่เป็นไปภายนอก ...

เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นไปภายใน ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

ปุเรชาตปัจจัย

{๒๐๘๙} [๓๖] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไป

ภายใน … หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา… โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ

รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่

กายวิญญาณโดยปุเรชาตปัจจัย

ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ

... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายในโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)

{๒๐๙๐} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยปุเรชาตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลอื่นเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายใน ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุรูปายตนะที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายนอก ...

โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายนอกโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

{๒๐๙๑} [๓๗] สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอก โดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย

วัตถุปุเรชาตปัจจัย

ที่เป็นอารมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลอื่นเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไป

ภายนอก ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... เห็นรูปด้วยทิพพจักขุฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ รูปายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายนอก ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายนอก ...

ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะที่เป็นไปภายนอก … กายายตนะ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)

{๒๐๙๒} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยปุเรชาตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายนอก ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ...

โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ

รูปายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายใน ...

โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายในโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

{๒๐๙๓} [๓๘] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ รูปายตนะที่เป็นไปภายนอกและ

จักขายตนะที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายในโดยปุเรชาตปัจจัย ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายนอกและกายายตนะที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายใน ... รูปายตนะที่เป็นไปภายนอกและหทัยวัตถุที่เป็นไปภายใน … โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไป

ภายนอกและหทัยวัตถุที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายในโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)

{๒๐๙๔} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัยวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ รูปายตนะที่เป็นไปภายในและจักขายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายนอกโดยปุเรชาตปัจจัย ...

โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายในและกายายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายนอกโดยปุเรชาตปัจจัย รูปายตนะที่เป็นไป

ภายในและหทัยวัตถุที่เป็นไปภายนอก ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายในและหทัยวัตถุที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกโดย

ปุเรชาตปัจจัย (๒)

ปัจฉาชาตปัจจัย

{๒๐๙๕} [๓๙] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยปัจฉาชาตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นไปภายในซึ่งเกิดภายหลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)

{๒๐๙๖} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยปัจฉาชาตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกซึ่งเกิดภายหลังเป็น

ปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)

อาเสวนปัจจัย

{๒๐๙๗} [๔๐] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นไปภายในซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายในซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โคตรภู ... อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โวทาน ... โคตรภูเป็นปัจจัยแก่มรรค ...

โวทานเป็นปัจจัยแก่มรรคโดยอาเสวนปัจจัย (๑)

{๒๐๙๘} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอาเสวนปัจจัย คือ ขันธ์ที่เกิดก่อน ๆ ... (เหมือนกับอัชฌัตตะ)

กัมมปัจจัย

{๒๐๙๙} [๔๑] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัยที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัย

แก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นไปภายในซึ่งเป็นวิบากและกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๑)

{๒๑๐๐} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย

ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย

ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัย

แก่ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกซึ่งเป็นวิบากและกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๑)

วิปากปัจจัย

{๒๑๐๑} [๔๒] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยวิปากปัจจัย ... (บริบูรณ์แล้ว เหมือนกับปฏิจจวาร)

อาหารปัจจัย

{๒๑๐๒} [๔๓] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอาหารปัจจัย คือ อาหารที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอาหารปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... กพฬิงการาหารที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายในโดยอาหารปัจจัย (๑)

{๒๑๐๓} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายนอกโดยอาหารปัจจัย (๒)

{๒๑๐๔} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอาหารปัจจัย (พึงเพิ่มปวัตติกาลและปฏิสนธิกาลเข้าด้วย) กพฬิงการาหาร ที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายนอกโดยอาหารปัจจัย (๑)

{๒๑๐๕} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายในโดยอาหารปัจจัย (๒)

{๒๑๐๖} ![๔๔] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายในโดยอาหารปัจจัย (๑)

{๒๑๐๗} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายนอกโดยอาหารปัจจัย (๒)

อินทริยาทิปัจจัย

{๒๑๐๘} [๔๕] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอินทริยปัจจัย คือ อินทรีย์ที่เป็นไปภายใน (แม้รูปชีวิตินทรีย์ก็ควรให้พิสดาร) เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาต

วิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (บท

มาติกาเหล่านี้ผู้มีปัญญาพึงให้พิสดาร)

{๒๑๐๙} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาต

วิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ)

อัตถิปัจจัย

{๒๑๑๐} [๔๖] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัยเป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทรียอัตถิปัจจัย

ที่เป็นสหชาตอัตฉิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัย

แก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์

ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลาย …

มหาภูตรูป ๑ ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีมหาภูตรูป ๑ เป็นปัจจัยแก่มหาภูตรูป ๓ …

ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ จักขุ ... หทัยวัตถุ ... (เหมือนกับปุเรชาตปัจจัย) หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่

กายนี้ที่เกิดก่อนโดยอัตถิปัจจัย กพฬิงการาหาร ที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่กายนี้ ... รูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย ... (๑)

{๒๑๑๑} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคลอื่นเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายใน

... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ รูปายตนะที่เป็นไปภายใน ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย กพฬิงการาหาร ที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย (๒)

{๒๑๑๒} [๔๗] สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาต

อัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย

(สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกไม่มีข้อแตกต่างกัน บทมาติกาทั้งหลาย

ผู้มีปัญญาพึงให้พิสดาร) (๑)

{๒๑๑๓} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักขุที่เป็นไปภายนอก

... หทัยวัตถุ ... เห็นรูปด้วยทิพพจักขุ ฟังเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ

รูปายตนะที่เป็นไปภายนอก ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ

ที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย กพฬิงการาหาร ที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย (๒)

{๒๑๑๔} [๔๘] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัยอาหารอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ รูปายตนะที่เป็นไปภายนอกและจักขุ

ที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายใน ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายนอกและกายายตนะที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่

กายวิญญาณที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย รูปายตนะที่เป็นไปภายนอก

และหทัยวัตถุที่เป็นไปภายใน ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายนอก และหทัยวัตถุที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นอาหารอัตถิปัจจัย ได้แก่ กพฬิงการาหารที่เป็นไปภายในและ

ที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายในโดยอัตถิปัจจัย (๑)

{๒๑๑๕} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย

อาหารอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ รูปายตนะที่เป็นไปภายในและ

จักขายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายในและกายายตนะที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย รูปา

ยตนะที่เป็นไปภายในและหทัยวัตถุที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย ... โผฏฐัพพายตนะที่เป็นไปภายในและ

หทัยวัตถุที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นอาหารอัตถิปัจจัย ได้แก่ กพฬิงการาหารที่เป็นไปภายในและที่

เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นไปภายนอกโดยอัตถิปัจจัย (๒)

นัตถิ - วิคตะและอวิคตปัจจัย

{๒๑๑๖} [๔๙] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยนัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๒๑๑๗} [๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๔,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ๔,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ๒,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ๒,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ๒,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๒,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ๒,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๔,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๖,,

ในปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๒,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ๒,,

ในกัมมปัจจัย ,, ๒,,

ในวิปากปัจจัย ,, ๒,,

ในอาหารปัจจัย ,, ๖,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ๒,,

ในฌานปัจจัย ,, ๒,,

ในมัคคปัจจัย ,, ๒,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๒,,

ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาร

ในอัตถิปัจจัย ,, ๖,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ๒,,

ในวิคตปัจจัย ,, ๒,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ๖,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโลม

๒. ปัจจนียุทธาร

{๒๑๑๘} [๕๑] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย

อุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัยเป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดย

อินทริยปัจจัย (๑)

{๒๑๑๙} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัยเป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย

{๒๑๒๐} [๕๒] สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัยเป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดย

อินทริยปัจจัย (๑)

{๒๑๒๑} สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายในโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย (๒)

{๒๑๒๒} ![๕๓] สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปุเรชาตปัจจัยและอาหารปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายใน (๑)

{๒๑๒๓} สภาวธรรมที่เป็นไปภายในและที่เป็นไปภายนอกเป็นปุเรชาตปัจจัยและอาหารปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นไปภายนอก (๒)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. สังขยาวาร

{๒๑๒๔} [๕๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๖ ,,

(ย่อ ในทุก ๆ ปัจจัย พึงทำให้มีปัจจัยละ ๖ วาร)

ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาร

ในโนอัตถิปัจจัย ,, ๔ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ๖ ,,

ในโนวิคตปัจจัย ,, ๖ ,,

ในโนอวิคตปัจจัย ,, ๔ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ ปัจจนียะ

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

{๒๑๒๕} [๕๕] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๒ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ๒ ,,

ในนสมนันตรปัจจัย ,, ๒ ,,

ในนอัญญมัญญปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

(ย่อ ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๒ วาร)

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโลมปัจจนียะ

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๒๑๒๖} [๕๖] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอธิปติปัจจัย ,, ,, ๔ ,,

(พึงนับบทที่เป็นอนุโลม)

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๖ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียานุโลม

จบ ปัญหาวาร

จบ อัชฌัตตติกะที่ ๒๐

๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๒๑๒๗} [๑] สภาวธรรมที่มีภายในเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีภายในเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีภายในเป็นอารมณ์ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ที่มีภายในเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๒๑๒๘} สภาวธรรมที่มีภายนอกเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีภายนอกเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีภายนอกเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีภายนอกเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

อารัมมณาทิปัจจัย

{๒๑๒๙} [๒] สภาวธรรมที่มีภายในเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่มีภายในเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย ... เพราะอวิคตปัจจัย (ย่อ)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๒๑๓๐} [๓] ในอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

(ย่อ ในทุก ๆ ปัจจัย กับเหตุปัจจัยมีปัจจัยละ ๒ วาร)

ในอวิคตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

(พึงนับอย่างนี้)

จบ อนุโลม