ปฏิจจวาร เล่ม ๔๑

๑๕. มิจฉัตตนิยตติกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๖๓๒} [๑] สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอน เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผล

แน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนและที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัย

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้น... ขันธ์ ๒ ... (๓)

{๑๖๓๓} [๒] สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

{๑๖๓๔} [๓] สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ให้ผลไม่แน่นอน เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

{๑๖๓๕} ![๔] สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนและที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

{๑๖๓๖} สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนและที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)

อารัมมณปัจจัย

{๑๖๓๗} [๕] สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๖๓๘} สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัย

ขันธ์ ๑ ที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

{๑๖๓๙} สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้น ...

ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้น ...

ขันธ์ ๒ ... ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (ปัจจัยทั้งหมดพึงให้พิสดารด้วยเหตุนี้ ย่อ)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๑๖๔๐} [๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอนันตรปัจจัย มี ๓ วาร

ในสมนันตรปัจจัย ,, ๓ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๓ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ๓ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ๙ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ๑ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ๙ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ๙ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ๙ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ๓ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ๓ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ๙ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๑๖๔๑} [๗] สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ที่ให้ผลไม่แน่นอนซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ... มหาภูตรูป ๑ ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)

นอารัมมณปัจจัย

{๑๖๔๒} [๘] สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้น (ย่อ)

นอธิปติปัจจัย

{๑๖๔๓} [๙] สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนอาศัยขันธ์ที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอน

เกิดขึ้น (๑)

{๑๖๔๔} สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนอาศัยขันธ์ที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้น (๑)

{๑๖๔๕} สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ให้ผลไม่แน่นอนเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น … มหาภูตรูป ๑ …สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... (๑)

นอนันตรปัจจัย

{๑๖๔๖} [๑๐] สภาวธรรมที่ให้ผลไม่แน่นอนอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนเกิดขึ้นเพราะนอนันตรปัจจัย (ย่อ ปัจจัยทั้งหมดพึงให้พิสดาร)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๑๖๔๗} [๑๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนสมนันตรปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ๖ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ๓ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ๙ ,,

ในนอาหารปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนอินทริยปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาร

ในนมัคคปัจจัย ,, ๑ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ๕ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ๒ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ๕ ,,

ในโนวิคตปัจจัย ,, ๕ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียะ

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

{๑๖๔๘} [๑๒] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนอนันตรปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนอัญญมัญญปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนอุปนิสสยปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนปุเรชาตปัจจัย ,, ,, ๖ ,,

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในนอาเสวนปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ,, ๓ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ,, ๙ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

ในนวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒ ,,

ในโนนัตถิปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๕ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ อนุโลมปัจจนียะ

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๑๖๔๙} [๑๓] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียานุโลม

จบ ปฏิจจวาร

(สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๑๕. มิจฉัตตนิยตติกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๖๕๐} [๑๔] สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนทำสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร