พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน อนุโลมติกปัฏฐาน · อุปาทินนัตติกะ
สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๗๑–๑๔๗๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๗ ในอุปาทินนัตติกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ อนุโลมติกปัฏฐาน อุปาทินนัตติกะ สังสัฏฐวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๐)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๖ หน้า ๒๑๐–๒๑๒
สังสัฏฐวาระ
อนุโลมนัย
เหตุปัจจัย
[๑๔๗๑] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรม เจือกับอุปาทินนุปาทา-นิยธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น,ขันธ์ ๑ เจือกับขันธ์ ๓ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรมเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับ ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
๒. อนุปาทินนุปาทานิยธรรม เจือกับอนุปาทิน-
นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
๓. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมเจือกับอนุปาทินน-
อนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
สุทธมูลกนัย
[๑๔๗๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ. ในกุสลติกะนับอย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อนุโลม จบ
ปัจจนียนัย
[๑๔๗๓] อุปาทินนุปาทานิยธรรม เจือกับอุปาทินนุปาทานิย-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทานิยธรรมซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
ในอเหตุกะ ปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
อนุปาทินนุปาทานิยธรรม เจือกับอนุปาทินนุปาทานิยธรรม
เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น. โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เจือกับขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ใน-นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ปัจจนียนัย จบ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๑๔๗๔] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียานุโลมนัย
เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ . . . ใน-อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
สังสัฏฐวาระ จบ
สัมปยุตตวาระ
[๑๔๗๕] อุปาทินนุปาทานิยธรรม สัมปยุตกับอุปาทินนุปาทานิย-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ. . . ฯลฯ. . . ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สังสัฏฐวาระก็ดี สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกัน.
สัมปยุตตวาระ จบ
จบ สังสัฏฐวาร