ปุเรชาตปัจจัย เล่ม ๔๐

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอุปนิสสยปัจจัย แม้อุตุและโภชนะก็จัดเป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย แม้บุคคลก็จัดเป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย แม้เสนาสนะก็จัดเป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

{๑๑} [๑๐] ปุเรชาตปัจจัย คือ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณธาตุ และสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยจักขุวิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย โสตายตนะเป็นปัจจัยแก่โสตวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุต ด้วยโสตวิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย ฆานายตนะเป็นปัจจัยแก่ฆานวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยฆานวิญญาณธาตุนั้นโดย ปุเรชาตปัจจัย ชิวหายตนะเป็นปัจจัยแก่ชิวหาวิญญาณธาตุและสภาวธรรม อันสัมปยุตด้วยชิวหาวิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยกายวิญญาณธาตุ นั้นโดยปุเรชาติปัจจัยรูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วย

จักขุวิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย สัททายตนะเป็นปัจจัยแก่โสตวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยโสตวิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย คันธายตนะเป็นปัจจัยแก่ฆานวิญญาณธาตุและสภาวธรรม อันสัมปยุตด้วยฆานวิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย รสายตนะเป็นปัจจัยแก่ชิวหาวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยชิวหาวิญญาณ ธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณธาตุ และสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยกายวิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย รูปายตนะ สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่มโนธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยมโนธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัยมโนธาตุและมโนวิญญาณธาตุอาศัยรูปใดเป็นไป รูปนั้นเป็นปัจจัยแก่ มโนธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยมโนธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย บาง คราวเป็นปัจจัยแก่มโนวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยมโน-

วิญญาณธาตุนั้นโดยปุเรชาตปัจจัย บางคราวเป็นปัจจัยโดยปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย

{๑๒} [๑๑] ปัจฉาชาตปัจจัย คือ สภาวธรรมคือจิตและเจตสิกซึ่งเกิดภาย หลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ซึ่งเกิดก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย

{๑๓} [๑๒] อาเสวนปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากตกิริยาซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากตกิริยาซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอาเสวนปัจจัย{๑๔} [๑๓] กัมมปัจจัย คือ กุศลกรรมและที่เป็นอกุศลกรรมเป็นปัจจัยแก่ วิปากขันธ์และกฏัตตารูปโดยกัมมปัจจัย เจตนาเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมอัน สัมปยุตและรูปที่มีสภาวธรรมอันสัมปยุตนั้นเป็นสมุฏฐานโดยกัมมปัจจัย

{๑๕} [๑๔] วิปากปัจจัย คือ นามขันธ์ ๔ ซึ่งเป็นวิบากเป็นปัจจัยแก่กันและกันโดยวิปากปัจจัย

{๑๖} [๑๕] อาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารเป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอาหารปัจจัย อาหารที่เป็นนามเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมอันสัมปยุตและรูปที่มีสภาวธรรมอันสัมปยุตนั้นเป็นสมุฏฐานโดยอาหารปัจจัย

{๑๗} [๑๖] อินทริยปัจจัย คือ จักขุนทรีย์เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณธาตุ และสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยจักขุวิญญาณธาตุนั้นโดยอินทรียปัจจัย โสตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่โสตวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วย โสตวิญญาณธาตุนั้นโดยอินทริยปัจจัย ฆานินทรีย์เป็นปัจจัยแก่ฆานวิญญาณธาตุและสภาวธรรมอันสัมปยุตด้วยฆานวิญญาณธาตุนั้นโดยอินทริยปัจจัย ชิวหินทรีย์เป็นปัจจัยแก่ชิวหาวิญญาณธาตุและสภาวธรรม