มหันตรทุกะ เล่ม ๓๔

๕๒-๓. ปรามาสสัมปยุตตทุกะ

ปรามาสสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยปรามาสะปรามาสวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากปรามาสะ

๕๓-๔. ปรามาสปรามัฏฐทุกะ

ปรามาสา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นปรามาสะ และเป็นอารมณ์ปรามฏฺฐา จ ของปรามาสะปรามฏฺฐา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของปรามาสะ แต่โน จ ปรามาสา ไม่เป็นปรามาสะ

๕๔-๕. ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกะ

ปรามาสวิปฺปยุตฺตา โข ปร ธมฺมา ธรรมวิปปยุสตจากปรามาสะ แต่เป็นปรามฏฺฐาปิ อารมณ์ของปรามาสะปรามาสวิปฺปยุตฺตา โข ปน ธรรมวิปปยุตจากปรามาสะ และไม่เป็นธมฺมา อปราฏฺฐปิ อารมณ์ของปรามาสะ

มหันตรทุกะ

[๑๑] หมวดที่ ๑๐ มี ๑๔ ทุกะ คือ

๕๕-๑. สารัมมณทุกะ

สารมฺมณา ธมฺมา ธรรมมีอารมณ์อนารมฺมณา ธมฺมา ธรรมไม่มีอารมณ์

๕๖-๒. จิตตทุกะ

จิตฺตา ธมฺมา ธรรมเป็นจิตโน จิตฺตา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นจิต

๕๗-๓. เจตสิกทุกกะ

เจตสิกา ธมฺมา ธรรมเป็นเจตสิกอเจตสิกา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นเจตสิก

๕๘-๔. จิตตสัมปยุตตทุกะ

จิตฺตสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยจิตจิตฺตวิปฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากจิต

๕๙-๕. จิตตสังสัฏฐทุกะ

จิตฺตสํสฏฺฐา ธมฺมา ธรรมเจือกับจิตจิตฺตวิสํสฏฺฐา ธมฺมา ธรรมไม่เจือกับจิต

๖๐-๖. จิตตสมุฏฐานทุกะ

จิตฺตสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมมีจิตเป็นสมุฏฐานโน จิตฺตสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน

๖๑-๗. จิตตสหภูทุกะ

จิตฺตสหภุโน ธมฺมา ธรรมเกิดร่วมกับจิตโน จิตฺตสหภุโน ธมฺมา ธรรมไม่เกิดร่วมกับจิต

๖๒-๘. จิตตานุปริวัตติทุกะ

จิตฺตานุปริวตฺติโน ธมฺมา ธรรมอันเกิดคล้อยตามจิตโน จิตฺตานุปริวตฺติโน ธมฺมา ธรรมไม่เกิดคล้อยตามจิต

(๑๑) ๖๓-๙. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะ

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมเจือกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานโน จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธมฺมา ธรรมไม่เจือกับจิตและไม่มีจิตเป็น

สมุฏฐาน

๖๔-๑๐. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุโน ธมฺมา ธรรมเจือกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐาน

และเกิดร่วมกับจิต

โน จิตฺตสํสฏฺฐานสหภุโน ธรรมไม่เจือกับจิต ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานธมฺมา และไม่เกิดร่วมกับจิต

๖๕-๑๑. จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะ

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐฐานา- ธรรมเจือกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและนุปริวตฺติโน ธมฺมา เกิดคล้อยตามจิตโน จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานา ธรรมไม่เจือกับจิตไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานนุปริวตฺติโน ธมฺมา และไม่เกิดคล้อยตามจิต

๖๖-๑๒. อัชฌัตติกทุกะ

อชฺฌตฺติกา ธมฺมา ธรรมเป็นภายในพาหิรา ธมฺมา ธรรมเป็นภายนอก

๖๗-๑๓. อุปาทาทุกะ

อุปาทา ธมฺมา ธรรมอาศัยมหาภูตรูปเกิดโน อุปาทา ธมฺมา ธรรมไม่อาศัยหาภูตรูปเกิด

๖๘-๑๔. อุปาทินนทุกะ

อุปาทินฺนา ธมฺมา ธรรมอันเจตนากรรมที่สัมปยุตด้วย

ตัณหาทิฏฐิเข้ายึดครอง

อนุปาทินฺนา ธมฺมา ธรรมอันเจตนากรรมที่สัมปยุตด้วย

ตัณหาทิฏฐิไม่เข้ายึดครอง

อุปทานโคจฉกะ

หมวดที่ ๑๑ มี ๖ ทุกะ คือ

[๑๒] ๖๙-๑. อุปาทานทุกะ

อุปาทานา ธมฺมา ธรรมเป็นอุปทานโน อุปาทานา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอุปาทาน

๗๐-๒. อุปาทานิยทุกะ

อุปาทานิยา ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของอุปทานอนุปาทานิยา ธมฺมา ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของอุปทาน

๗๑-๓. อุปาทานสัมปยุตตทุกะ

อุปาทานสมฺปยุตฺตา ธมฺมา ธรรมสัมปยุตด้วยอุปทานอุปาทานวิปฺยุตฺตา ธมฺมา ธรรมวิปปยุตจากอุปทาน

๗๒-๔. อุปาทานอุปาทานิยทุกะ

อุปาทานา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของอุปาทานิยา จ อุปาทานอุปาทานิยา เจว ธมฺมา ธรรมเป็นอารมณ์ของอุปทาน แต่ไม่โน จ อุปทานา เป็นอุปทาน