arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ · อัพยากตธรรม

อกุศลวิบากอัพยากฤต เล่ม ๓๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๗๒–๔๘๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๗ ในอัพยากตธรรมมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ อัพยากตธรรม อกุศลวิบากอัพยากฤต (ฉบับหลวง เล่ม ๓๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๔)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๔ หน้า ๒๑๒–๒๑๕

หน้า ๒๑๒

อัพยากฤตที่เป็นอกุศลวิบาก

วิญญาณ ๕ ที่เป็นอกุศลวิบาก

{๔๗๒} [๕๕๖] ธรรมเป็นอัพยากฤต เป็นไฉน

จักขุวิญญาณที่เป็นวิบาก สหรคตด้วยอุเบกขา มีรูปเป็นอารมณ์ เกิดขึ้น ...

โสตวิญญาณที่เป็นวิบาก สหรคตด้วยอุเบกขา มีเสียงเป็นอารมณ์เกิด ขึ้น ...

ฆานวิญญาณที่เป็นวิบาก สหรคตด้วยอุเบกขา มีกลิ่นเป็นอารมณ์ เกิดขึ้น ...

ชิวหาวิญญาณที่เป็นวิบาก สหรคตด้วยอุเบกขา มีรสเป็นอารมณ์ เกิดขึ้น ...

กายวิญญาณที่เป็นวิบาก สหรคตด้วยทุกข์ มีโผฏฐัพพะเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะอกุศลกรรมอันได้ทำไว้แล้ว ได้สั่งสมไว้แล้ว ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต ทุกข์ จิตตัสเสกัคคตา มนินทรีย์ ทุกขินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มี อยู่ในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต

{๔๗๓} [๕๕๗] ผัสสะ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

การกระทบ กิริยาที่กระทบ กิริยาที่ถูกต้อง ความถูกต้อง ในสมัยนั้น ที่ใด นี้ชื่อว่า ผัสสะ มีในสมัยนั้น[๕๕๘] เวทนา มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ความไม่สำราญทางกาย ความทุกข์ทางกาย อันเกิดแต่สัมผัสแห่ง กายวิญญาณธาตุที่สมกัน ความเสวยอารมณ์ที่ไม่สำราญเป็นทุกข์อันเกิด

หน้า ๒๑๓

แต่กายสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่สำราญเป็นทุกข์อันเกิดแต่กายสัมผัส ในสมัยนั้นที่ใด นี้ชื่อว่า เวทนา มีในสมัยนั้น ...

[๕๕๙] ทุกข์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ความไม่สำราญทางกาย ความทุกข์ทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่ไม่ สำราญเป็นทุกข์อันเกิดแต่กายสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่สำราญเป็น ทุกข์อันเกิดแต่กายสัมผัส ในสมัยนั้นที่ใด นี้ชื่อว่า ทุกข์ มีในสมัยนั้น ...

[๕๖๐] ทุกขินทรีย์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ความไม่สำราญทางกาย ความทุกข์ทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่ไม่ สำราญเป็นทุกข์อันเกิดแต่กายสัมผัส กิริยาเสวยอารมณ์ที่ไม่สำราญเป็น ทุกข์อันเกิดแต่กายสัมผัส ในสมัยนั้นที่ใด นี้ชื่อว่า ทุกขินทรีย์ มีในสมัยนั้น ... หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต

{๔๗๔} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๓ ผัสสะ ๑ ... กาย วิญญาณธาตุ ๑ ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีในสมัยนั้น หรือ อรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต ...

{๔๗๕} [๕๖๑] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ผัสสะ เจตนา จิตตัสเสกัคคตา ชีวิตินทรีย์ หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัย กันเกิดขึ้นแม้อื่นใด เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ มีอยู่ใน สมัยนั้น นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต

จบ วิญญาณ ๕ ที่เป็นอกุศลวิบาก

หน้า ๒๑๔

มโนธาตุที่เป็นอกุศลวิบาก

{๔๗๖} [๕๖๒] ธรรมเป็นอัพยากฤต เป็นไฉน

มโนธาตุที่เป็นวิบาก สหรคตด้วยอุเบกขา มีรูปเป็นอารมณ์ ... มี โผฏฐัพพะเป็นอารมณ์ หรือปรารภอารมณ์ใด ๆ เกิดขึ้นเพราะอกุศลกรรม อันได้ทำไว้แล้ว ได้สั่งสมไว้แล้ว ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต วิตก วิจาร อุเบกขา จิตตัสเสกัคคตา มนินทรีย์ อุเปกขินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต ...

{๔๗๗} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๓ ผัสสะ ๑ ... มโนธาตุ ๑ ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิง อาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต ...

{๔๗๘} [๕๖๓] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ผัสสะ เจตนา วิตก วิจาร จิตตัสเสกัคคตา ชีวิตินทรีย์ หรืออรูปธรรม ที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ มีอยู่ในสมัยนั้น ... นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต

จบ มโนธาตุที่เป็นอกุศลวิบาก

มโนวิญญาณธาตุที่เป็นอกุศลวิบาก

{๔๗๙} [๕๖๔] ธรรมเป็นอัพยากฤต เป็นไฉน

มโนวิญญาณธาตุ เป็นวิบาก สหรคตด้วยอุเบกขา มีรูปเป็นอารมณ์ ... มีธรรมเป็นอารมณ์ หรือปรารภอารมณ์ใด ๆ เกิดขึ้นเพราะอกุศลกรรม

หน้า ๒๑๕

อันได้ทำไว้แล้ว ได้สั่งสมไว้แล้ว ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต วิตก วิจาร อุเบกขา จิตตัสเสกัคคตา มนินทรีย์ อุเปกขินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีอยู่ในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต ...

{๔๘๐} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๓ ผัสสะ ๑ ... มโนวิญญาณธาตุ ๑ ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีในสมัยนั้น หรืออรูป ธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีอยู่ในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต ...

{๔๘๑} [๕๖๕] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ผัสสะ เจตนา วิตก วิจาร จิตตัสเสกัคคตา ชีวิตินทรีย์ หรืออรูปธรรม ที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ มีอยู่ในสมัยนั้น นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอัพยากฤต ...

จบ มโนวิญญาณธาตุที่เป็นอกุศลวิบาก

จบ อัพยากฤตที่เป็นอกุศลวิบาก

อัพยากฤตที่เป็นอเหตุกกิริยา

มโนธาตุที่เป็นกิริยาจิต

{๔๘๒} [๕๖๖] ธรรมเป็นอัพยากฤต เป็นไฉน

มโนธาตุที่เป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศล และไม่ใช่กรรมวิบาก สหรคตด้วยอุเบกขา มีรูปเป็นอารมณ์ ... มีโผฏฐัพพะเป็นอารมณ์ หรือ ปรารภอารมณ์ใด ๆ เกิดขึ้น ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต

จบ อกุศลวิบากอัพยากฤต