โคปาลกสูตร เล่ม ๒๔

๗. โคปาลกสูตร

ว่าด้วยองค์ ๑๑ ประการของคนเลี้ยงโค

{๒๒๔} [๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเลี้ยงโคผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการ เป็นผู้ไม่สามารถที่จะดูแลฝูงโคทำให้เจริญได้ องค์ ๑๑ ประการคืออะไรบ้าง คือ คนเลี้ยงโคในโลกนี้

(๑) ไม่รู้จักรูปโค (๒) ไม่ฉลาดในลักษณะโค

(๓) ไม่คอยเขี่ยไข่ขางให้ (๔) ไม่ปิดปากแผลให้

(๕) ไม่สุมควันให้ (๖) ไม่รู้จักท่านํ้า

(๗) ไม่รู้จักนํ้าที่ดื่ม (๘) ไม่รู้จักทาง

(๙) ไม่ฉลาดในที่หากินของโค (๑๐) รีดนํ้านมมิให้เหลือไว้

(๑๑) ไม่บูชาโคที่เป็นพ่อฝูงเป็นจ่าฝูงด้วยการบูชาเป็นพิเศษ

องค์ของภิกษุที่ไม่เจริญในพระธรรมวินัย ๑๑ ประการ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเลี้ยงโคผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการเหล่านี้ แลเป็นผู้ไม่สามารถที่จะดูแลฝูงโคทำให้เจริญได้ ฉันใด ภิกษุผู้ประกอบด้วย องค์ ๑๑ ประการก็ไม่สามารถที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้ ฉันนั้น องค์ ๑๑ ประการมีอะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) ไม่รู้จักรูป (๒) ไม่ฉลาดในลักษณะ

(๓) ไม่คอยเขี่ยไข่ขาง (๔) ไม่ปิดบังแผล

(๕) ไม่สุมควัน (๖) ไม่รู้จักท่า

(๗) ไม่รู้จักน้ำที่ดื่ม (๘) ไม่รู้จักทาง

(๙) ไม่ฉลาดในโคจร (๑๐) รีดน้ำนมมิได้เหลือไว้

(๑๑) ไม่บูชาภิกษุผู้เป็นพระเถระ เป็นรัตตัญญู เป็นบิดาสงฆ์ เป็น ผู้นำสงฆ์ด้วยการบูชาเป็นพิเศษ

----------------------------------

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักรูปอย่างไร คือ ภิกษุในธรรม วินัยนี้ไม่รู้ประจักษ์รูปอย่างใดอย่างหนึ่งตามความเป็นจริงว่า ‘มหาภูตรูป ๔ และ อุปาทายรูปแห่งมหาภูตรูป ๔’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักรูปเป็นอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่ฉลาดในลักษณะอย่างไร คือ ภิกษุ ในธรรมวินัยนี้ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘คนพาลมีกรรมเป็นลักษณะ บัณฑิตมีกรรมเป็นลักษณะ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่ฉลาดในลักษณะอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่คอยเขี่ยไข่ขางอย่างไร คือ ภิกษุ ในธรรมวินัยนี้ยอมให้กามวิตก (ความตรึกในทางกาม)

ที่เกิดขึ้นแล้วทับถมอยู่ ไม่ละเสีย ไม่บรรเทาเสีย ไม่ทำให้หมดไป ไม่ให้ถึงความดับสูญ ยอมให้พยาปาทวิตก (ความตรึกในทางคิดปองร้าย) ที่เกิดขึ้นแล้วทับถมอยู่ ไม่ละเสีย ไม่บรรเทาเสีย ไม่ทำให้หมดไป ไม่ให้ถึงความดับสูญ ยอมให้วิหิงสาวิตก (ความ ตรึกในทางเบียดเบียน) ที่เกิดขึ้นแล้วทับถมอยู่ ไม่ละเสีย ไม่บรรเทาเสีย ไม่ทำให้หมดไป ไม่ให้ถึงความดับสูญ และยอมให้เหล่าอกุศลธรรมอันเลวทราม ที่เกิดขึ้นแล้ว ๆ ทับถมอยู่ ไม่ละเสีย ไม่บรรเทาเสีย ไม่ทำให้หมดไป ไม่ให้ถึงความดับสูญ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่คอยเขี่ยไข่ขางอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่ปิดบังแผลอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เห็นรูปด้วยจักษุแล้วรวบถือรวม ๆ แยกถือเป็นส่วน ๆ เธอไม่ปฏิบัติ เพื่อสำรวมจักขุนทรีย์ ไม่รักษาจักขุนทรีย์ ไม่ถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์ ที่เมื่อไม่สำรวมแล้วจะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมอันเลวทรามคืออภิชฌาและโทมนัส ครอบงำได้ ได้ยินเสียงด้วยโสตะ... สูดดมกลิ่นด้วยฆานะ... ลิ้มรสด้วยชิวหา... ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย... รู้ธรรมารมณ์ด้วยมโนแล้วรวบถือรวม ๆ แยกถือ เป็นส่วน ๆ เธอไม่ปฏิบัติเพื่อสำรวมมนินทรีย์ ไม่รักษามนินทรีย์ ไม่ถึงความ

สำรวมในมนินทรีย์ ที่เมื่อไม่สำรวมแล้วจะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมอันเลวทราม คืออภิชฌาและโทมนัสครอบงำได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่ปิดบังแผลเป็นอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่สุมควันอย่างไร คือ ภิกษุในธรรม วินัยนี้ไม่แสดงธรรมตามที่ได้ฟัง ตามที่ได้เล่าเรียนมาแก่ผู้อื่นโดยพิสดาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่สุมควันอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักท่าอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่เข้าไปหาแล้วไต่ถาม ไม่สอบถามภิกษุทั้งหลายผู้เป็นพระเถระ เป็นพหูสูต เป็นผู้รู้หลัก ทรงธรรม ทรงวินัย ทรงมาติกา ตามกาลอันควรว่า ‘ภาษิตนี้เป็นอย่างไร เนื้อความแห่งภาษิตนี้เป็นอย่างไร’ ท่านผู้มีอายุเหล่า นั้นจึงไม่เปิดเผยข้อความที่ลี้ลับ ไม่ทำข้อความที่ลึกให้ตื้น ไม่บรรเทาความ สงสัยในธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความสงสัยหลาย ๆ อย่างแก่ภิกษุนั้นได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักท่าอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักนํ้าที่ดื่มอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เมื่อมีใครแสดงธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้วอยู่ ไม่ได้รู้แจ้งอรรถ ไม่ได้รู้แจ้งธรรม ไม่ได้ปราโมทย์อันประกอบด้วยธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักนํ้าที่ดื่มอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักทางอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่รู้ชัดถึง อริยมรรคมีองค์ ๘ ตามความเป็นจริง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่รู้จักทางอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่ฉลาดในโคจรเป็นอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่รู้ประจักษ์สติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่ฉลาดในโคจรอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้รีดนํ้านมมิให้เหลือไว้อย่างไร คือ พวก คฤหบดีผู้มีศรัทธาปวารณาภิกษุในธรรมวินัยนี้ด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารเพื่อนำไปได้ตามปรารถนา ในการนั้น ภิกษุกลับ ไม่รู้จักประมาณที่จะรับ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้รีดน้ำนมมิให้เหลือไว้ อย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ไม่บูชาภิกษุทั้งหลายที่เป็นเถระ เป็นรัตตัญญู มีพรรษามาก เป็นบิดาสงฆ์ เป็นผู้นำสงฆ์ด้วยการบูชาเป็นพิเศษ อย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่เข้าไปตั้งกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม ประกอบด้วยเมตตาในภิกษุทั้งหลายที่เป็นเถระ เป็นรัตตัญญู มีพรรษามาก เป็นบิดาสงฆ์ เป็นผู้นำสงฆ์ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ไม่บูชาภิกษุทั้งหลายที่เป็นเถระ เป็นรัตตัญญู มีพรรษามาก เป็นบิดาสงฆ์ เป็นผู้นำสงฆ์ด้วยการบูชาเป็นพิเศษอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการเหล่านี้แล ไม่ สามารถที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้”

องค์ของคนเลี้ยงโคที่ทำให้ฝูงโคเจริญ ๑๑ ประการ

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเลี้ยงโคผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการเป็นผู้สามารถที่จะดูแลฝูงโคทำให้เจริญได้ องค์ ๑๑ ประการคืออะไรบ้าง คือ คนเลี้ยงโคในโลกนี้

(๑) รู้จักรูปโค (๒) ฉลาดในลักษณะโค

(๓) คอยเขี่ยไข่ขางให้ (๔) ปิดปากแผลให้

(๕) สุมควันให้ (๖) รู้จักท่านํ้า

(๗) รู้จักนํ้าที่ดื่ม (๘) รู้จักทาง

(๙) ฉลาดในที่หากินของโค (๑๐) รีดนํ้านมให้มีเหลือไว้

(๑๑) บูชาโคที่เป็นพ่อฝูงเป็นจ่าฝูงด้วยการบูชาเป็นพิเศษ

องค์ของภิกษุที่เจริญในพระธรรมวินัย ๑๑ ประการ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเลี้ยงโคผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการเหล่านี้ แลป็น <*> ผู้สามารถที่จะดูแลฝูงโคทำให้เจริญได้ ฉันใด ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการก็สามารถที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้ ฉันนั้นเหมือนกัน องค์ ๑๑ ประการมีอะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) รู้จักรูป (๒) ฉลาดในลักษณะ

(๓) คอยเขี่ยไข่ขาง (๔) ปิดบังแผล

(๕) สุมควัน (๖) รู้จักท่า

(๗) รู้จักนํ้าที่ดื่ม (๘) รู้จักทาง

(๙) ฉลาดในโคจร (๑๐) รีดน้ำนมให้มีเหลือไว้

(๑๑) บูชาภิกษุผู้เป็นพระเถระ เป็นรัตตัญญู เป็นบิดาสงฆ์ เป็นผู้นำสงฆ์ด้วยการบูชาเป็นพิเศษ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้รู้จักรูปอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัย นี้ย่อมรู้ประจักษ์รูปอย่างใดอย่างหนึ่งตามความเป็นจริงว่า ‘มหาภูตรูป ๔ และ อุปาทายรูปแห่งมหาภตรูป ๔’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้รู้จักรูปอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ฉลาดในลักษณะอย่างไร คือ ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ย่อมรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘คนพาลมีกรรมเป็นลักษณะ บัณฑิตมีกรรมเป็นลักษณะ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ฉลาดในลักษณะอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้คอยเขี่ยไข่ขางอย่างไร คือ ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ไม่ยอมให้กามวิตกที่เกิดขึ้นแล้วทับถมอยู่ ละเสียได้ บรรเทาเสียได้ ทำให้หมดไป ให้ถึงความดับสูญ ไม่ยอมให้พยาปาทวิตกที่เกิดขึ้นแล้วทับถมอยู่ ละเสียได้ บรรเทาเสียได้ ทำให้หมดไป ให้ถึงความดับสูญ ไม่ยอมให้วิหิงสาวิตกที่เกิดขึ้นแล้วทับถมอยู่ ละเสียได้ บรรเทาเสียได้ ทำให้หมดไป

ให้ถึงความดับสูญ และไม่ยอมให้เหล่าอกุศลธรรมอันเลวทรามที่เกิดขึ้นแล้ว ๆ ทับถมอยู่ ละเสียได้ บรรเทาเสียได้ ทำให้หมดไป ให้ถึงความดับสูญ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้คอยเขี่ยไข่ขางอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ปิดบังแผลอย่างไร คือ ภิกษุในธรรม วินัยนี้เห็นรูปด้วยจักษุแล้วไม่รวบถือรวม ๆ ไม่แยกถือเป็นส่วน ๆ เธอปฏิบัติ เพื่อสำรวมจักขุนทรีย์ รักษาจักขุนทรีย์ ถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์ ที่เมื่อไม่สำรวมแล้วจะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมอันเลวทรามคืออภิชฌาและโทมนัสครอบงำได้ ได้ยินเสียงด้วยโสตะ... สูดดมกลิ่นด้วยฆานะ... ลิ้มรสด้วยชิวหา... ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย... รู้ธรรมารมณ์ด้วยมโนแล้วไม่รวบถือรวม ๆ ไม่แยกถือเป็นส่วน ๆ เธอปฏิบัติเพื่อสำรวมมนินทรีย์ รักษามนินทรีย์ ถึงความสำรวมในมนินทรีย์ที่เมื่อไม่สำรวมแล้วจะเป็นเหตุให้อกุศลธรรมอันเลวทรามคือ อภิชฌาและโทมนัสครอบงำได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ปิดบังแผล เป็นอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้สุมควันเป็นอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้แสดงธรรมตามที่ได้ฟังมา ตามที่ได้เล่าเรียนมาแก่ผู้อื่นโดยพิสดาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้สุมควันอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้รู้จักท่าอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัย นี้ย่อมเข้าไปหาแล้วไต่ถามสอบถามภิกษุทั้งหลายที่เป็นเถระ เป็นพหูสูต เป็นผู้รู้หลัก ทรงธรรม ทรงวินัย ทรงมาติกา ตามกาลอันควรว่า ‘ภาษิตนี้เป็น อย่างไร เนื้อความแห่งภาษิตนี้เป็นอย่างไร’ ท่านผู้มีอายุเหล่านั้นจึงเปิดเผย ข้อความที่ลี้ลับ ทำข้อความที่ลึกให้ตื้น บรรเทาความสงสัยในธรรมอันเป็นที่ ตั้งแห่งความสงสัยหลายๆ อย่างแก่ภิกษุนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้รู้จักท่าอย่างไรแล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้รู้จักนํ้าที่ดื่มอย่างไร คือ ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้เมื่อมีใครแสดงธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้วอยู่ ก็ได้รู้แจ้ง อรรถ ได้รู้แจ้งธรรม ได้ปราโมทย์อันประกอบด้วยธรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้รู้จักนํ้าที่ดื่มอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้รู้จักทางอย่างไร คือ ภิกษุในธรรม วินัยนี้ย่อมรู้ประจักษ์ถึงอริยมรรคมีองค์ ๘ ตามความเป็นจริง ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้รู้จักทางอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้ฉลาดในที่หากินของโคอย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมรู้ชัดถึงสติปัฏฐาน ๔ ตามความเป็นจริง ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้ฉลาดในที่หากินของโคอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้รีดนํ้านมให้มีเหลือไว้อย่างไร คือ พวก คฤหบดีผู้มีศรัทธาปวารณาภิกษุในธรรมวินัยนี้ด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารเพื่อนำไปได้ตามปรารถนา ในการนั้น ภิกษุกลับ รู้จักประมาณที่จะรับ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้รีดนํ้านมให้มีเหลือไว้ อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเป็นผู้บูชาภิกษุทั้งหลายที่เป็นเถระ เป็น รัตตัญญู มีพรรษามาก เป็นบิดาสงฆ์ เป็นผู้นำสงฆ์ด้วยการบูชาเป็นพิเศษ อย่างไร คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เข้าไปตั้งกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม ประกอบด้วยเมตตาในภิกษุทั้งหลายที่เป็นเถระ เป็นรัตตัญญู มีพรรษามาก เป็นบิดาสงฆ์ เป็นผู้นำสงฆ์ทั้งต่อหน้าและลับหลัง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ เป็นผู้บูชาภิกษุทั้งหลายที่เป็นเถระ เป็นรัตตัญญู มีพรรษามาก เป็นบิดาสงฆ์ เป็นผู้นำสงฆ์ด้วยการบูชาเป็นพิเศษอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการเหล่านี้แล เป็นผู้สามารถที่จะถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมวินัยนี้ได้”

๘. ปฐมสมาธิสูตร

ว่าด้วยเรื่องการได้สมาธิ สูตรที่ ๑

{๒๒๕} [๑๘] ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“จะพึงมีได้ไหมหนอ พระพุทธเจ้าข้า การได้สมาธิของภิกษุแบบที่ตน ไม่พึงมีความสำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุไม่พึงมีความสำคัญในอาโปธาตุว่า เป็นอาโปธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในเตโชธาตุว่าเป็นเตโชธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในวาโยธาตุว่าเป็นวาโยธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในอากาสานัญจายตนฌานว่าเป็นอากาสานัญจายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในวิญญาณัญจายตนฌานว่าเป็นวิญญาณัญจายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในอากิญจัญญายตนฌานว่าเป็นอากิญจัญญายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในเนวสัญญานาสัญญายตนฌานว่าเป็นเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในโลกนี้ว่าเป็นโลกนี้ ไม่พึงมีความสำคัญในโลกหน้าว่าเป็นโลกหน้า

ไม่พึงมีความ สำคัญแม้ในรูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้วด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “พึงมีได้ ภิกษุทั้งหลาย การได้สมาธิ ของภิกษุแบบที่ตนไม่พึงมีความสำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุ ... ไม่พึงมีความสำคัญแม้ในรูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้วด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พึงมีได้อย่างไรเล่า การได้สมาธิของภิกษุแบบ ที่ตนไม่พึงมีความสำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุ ... ไม่พึงมีความสำคัญแม้