สมาธิสูตร ที่ ๔ เล่ม ๒๔

แม้ในรูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้วด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีความสำคัญ อย่างนี้ว่า ‘นั่นสงบ นั่นประณีต คือ ความระงับสังขารทั้งปวง ความสละคืนอุปธิกิเลสทั้งปวง ความสิ้นแห่งตัณหา ความปราศจากความกำหนัด ความดับ นิพพาน’ ดังนี้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มีอย่างนี้แล การได้ สมาธิของภิกษุแบบที่ตนไม่พึงมีความสำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุ ไม่พึง มีความสำคัญในอาโปธาตุว่าเป็นอาโปธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในเตโชธาตุว่าเป็นเตโชธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในวาโยธาตุว่าเป็นวาโยธาตุ ไม่พึงมีความ สำคัญในอากาสานัญจายตยนฌานว่าเป็นอากาสานัญจายตนฌาน ไม่พึงมี ความสำคัญในวิญญาณัญจายตนฌานว่าเป็นวิญญาณัญจายตนฌาน ไม่พึงมี ความสำคัญในอากิญจัญญายตนฌานว่าเป็นอากิญจัญญายตนฌานไม่พึงมีความ สำคัญในเนวสัญญานาสัญญายตนฌานว่าเป็นเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในโลกนี้ว่าเป็นโลกนี้ ไม่พึงมีความสำคัญในโลกหน้าว่าเป็นโลกหน้า ไม่พึงมีความสำคัญแม้ในรูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้วด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”

๑๑. จตุตถสมาธิสูตร

ว่าด้วยเรื่องการได้สมาธิ สูตรที่ ๔

{๒๒๘} [๒๑] ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรถามภิกษุทั้งหลายว่า “จะพึงมีได้ ไหมหนอ ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การได้สมาธิของภิกษุแบบที่ตนไม่พึงมีความ

สำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในอาโปธาตุว่าเป็นอาโปธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในเตโชธาตุว่าเป็นเตโชธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในวาโยธาตุว่าเป็นวาโยธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในอากาสานัญจายตนฌานว่าเป็นอากาสานัญจายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในวิญญาณัญจายตนฌานว่าเป็นวิญญาณัญจายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในอากิญจัญญายตนฌานว่า เป็นอากิญจัญญายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ว่าเป็นเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในโลกนี้ว่าเป็นโลกนี้ ไม่พึงมีความสำคัญในโลกหน้าว่าเป็นโลกหน้า ไม่พึงมีความสำคัญแม้ในรูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้ว ด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”

ภิกษุเหล่านั้นกราบเรียนว่า “ข้าแต่ท่านผู้มีอายุ พวกกระผมมากันจาก ที่ไกลเพื่อจะรู้เนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนักท่านพระสารีบุตร ขอเนื้อความ แห่งภาษิตนี้จงแจ่มแจ้งกะท่านพระสารีบุตรเถิด ภิกษุทั้งหลายได้ฟังต่อท่าน พระสารีบุตรแล้วจักทรงจำไว้”

พระสารีบุตรกล่าวว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให็ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว พระสารีบุตรจึงกล่าวว่า

“พึงมีได้ ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การได้สมาธิของภิกษุแบบที่ตนไม่พึงมี ความสำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุ ... ไม่พึงมีความสำคัญแม้ในรูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้ว ด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”

-------------------------------

“ข้าแต่ท่านผู้มีอายุ พึงมีได้อย่างไรเล่า การได้สมาธิของภิกษุแบบที่ตน ไม่พึงมีความสำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุ ... ไม่พึงมีความสำคัญแม้ใน รูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฎฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้วด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”

“ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีความ สำคัญอย่างนี้ว่า ‘นั่นสงบ นั่นประณีต คือ ความระงับสังขารทั้งปวง ความสละคืนอุปธิกิเลสทั้งปวง ความสิ้นแห่งตัณหา ความปราศจากความกำหนัด ความดับ นิพพาน’ ดังนี้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มีอย่างนี้แล การได้สมาธิของภิกษุแบบที่ตนไม่พึงมีความสำคัญในปฐวีธาตุว่าเป็นปฐวีธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในอาโปธาตุว่าเป็นอาโปธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในเตโชธาตุว่าเป็นเตโชธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในวาโยธาตุว่าเป็นวาโยธาตุ ไม่พึงมีความสำคัญในอากาสานัญจายตยนฌานว่าเป็นอากาสานัญจายตนณาน ไม่พึงมีความสำคัญในวิญญาณัญจายตนฌานว่าเป็นวิญญาณัญจายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในอากิญจัญญายตนฌานว่าเป็นอากิญจัญญายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในเนวสัญญานาสัญญายตนฌานว่าเป็นเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ไม่พึงมีความสำคัญในโลกนี้ว่าเป็นโลกนี้ ไม่พึงมีความสำคัญในโลกหน้าว่าเป็นโลกหน้า ไม่พึงมีความสำคัญแม้ในรูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ ธรรมารมณ์ ที่ตนเห็นแล้ว ฟังแล้ว ทราบแล้ว รู้แจ้งแล้ว บรรลุแล้ว เสาะแสวงหาแล้ว ตรองตามแล้วด้วยใจ ก็แต่ว่าเป็นผู้มีสัญญาอยู่”

จบ อนุสสติวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมมหานามสูตร ๒. ทุติยมหานามสูตร

๓. นันทิยสูตร ๔. สุภูติสูตร

๕. เมตตาสูตร ๖. อัฏฐกนาครสูตร

๗. โคปาลกสูตร ๘. ปฐมสมาธิสูตร

๙. ทุติยสมาธิสูตร ๑๐. ตติยสมาธิสูตร

๑๑. จตุตถสมาธิสูตร

๓. สามัญญวรรค

พระสูตรที่ไม่สงเคราะห์ด้วยปัณณาสก์

ว่าด้วยองค์ของคนเลี้ยงโค ๑๑ ประการ

{๒๒๙} [๒๒-๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเลี้ยงโคผู้ประกอบด้วยองค์ ๑๑ ประการเป็นผู้ไม่สามารถที่จะดูแลฝูงโคทำให้เจริญได้ องค์ ๑๑ ประการคืออะไรบ้าง คือ คนเลี้ยงโคในโลกนี้

(๑) ไม่รู้จักรูปโค (๒) ไม่ฉลาดในลักษณะโค

(๓) ไม่คอยเขี่ยไข่ขางให้ (๔) ไม่ปิดปากแผลให้

(๕) ไม่สุมควันให้ (๖) ไม่รู้จักท่านํ้า

(๗) ไม่รู้จักนํ้าที่ดื่ม (๘) ไม่รู้จักทาง

(๙) ไม่ฉลาดในที่หากินของโค (๑๐) รีดนํ้านมมิให้เหลือไว้

(๑๑) ไม่บูชาโคที่เป็นพ่อฝูงเป็นจ่าฝูงด้วยการบูชาเป็นพิเศษ