กุสีตวัตถุสูตร เล่ม ๒๓

(๔) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่คณะ

(๕) ความเป็นผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย

(๖) ความเป็นผู้รู้จักประมาณในโภชนะ

(๗) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในธรรมที่ทำให้เกี่ยวข้อง

(๘) ความเป็นผู้ไม่ยินดีในธรรมที่ทำให้เนิ่นช้า

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๘ ประการนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมแก่ภิกษุผู้เสขะ”

๑๐. กุสีตารัพภวัตถุสูตร

ว่าด้วยเหตุแห่งความเกียจคร้าน ๘ ประการ

{๑๘๕} [๘๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุสีตวัตถุ มี ๘ ประการนี้ กุสีตวัตถุ ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีการงานที่ภิกษุในธรรมวินัยนี้จำต้องทำ อยู่ เธอมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘เราจักต้องทำการงาน ก็เมื่อเราทำการงานอยู่ กายก็จักลำบาก อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียร เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็นกุสีตวัตถุประการที่ ๑

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย มีการงานที่ภิกษุทำเสร็จแล้ว เธอมี ความคิดอย่างนี้ว่า ‘เราแลได้ทำการงานเสร็จแล้ว ก็เมื่อเราทำการงานอยู่ กายได้ลำบากมาแล้ว อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็นกุสีตวัตถุประการที่ ๒

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุจำต้องเดินทาง เธอมีความคิด อย่างนี้ว่า ‘เราจักต้องเดินทาง ก็เมื่อเราเดินทางอยู่ กายก็จักลำบาก อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียรเพื่อถึงธรรม ที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็นกุสีตวัตถุประการที่ ๓

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเดินทางแล้ว เธอมีความคิด อย่างนี้ว่า ‘เราได้เดินทางแล้ว ก็เมื่อเราเดินทางอยู่ กายได้ลำบากมาแล้ว อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียรเพื่อถึง ธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็นกุสีตวัตถุประการที่ ๔

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเที่ยวบิณฑบาตไปตามหมู่บ้านหรือ นิคมอยู่ ไม่ได้โภชนะไม่ว่าจะเศร้าหมองหรือประณีตบริบูรณ์จนพอแก่ความ ต้องการ เธอมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘เราเที่ยวบิณฑบาตไปตามหมู่บ้านหรือนิคมอยู่ ก็ไม่ได้โภชนะไม่ว่าจะเศร้าหมองหรือประณีตบริบูรณ์จนพอแก่ความ ต้องการ กายของเรานั้นได้ลำบากแล้ว ไม่ควรจะทำการงาน อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็นกุสีตวัตถุประการที่ ๕

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเที่ยวบิณฑบาตไปตามหมู่บ้านหรือ นิคม ได้โภชนะที่เศร้าหมองหรือประณีตบริบูรณ์จนพอแก่ความต้องการ เธอมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘เราเที่ยวบิณฑบาตตามหมู่บ้านหรือนิคมอยู่ ได้โภชนะที่เศร้าหมองหรือประณีตบริบูรณ์จนพอแก่ความต้องการแล้ว กายของเรานั้นหนัก ไม่ควรจะทำการงาน เหมือนถั่วราชมาสที่ชุ่มน้ำ อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็นกุสีตวัตถุ ประการที่ ๖อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุมีอาพาธเกิดขึ้นเล็กน้อย เธอมี ความคิดอย่างนี้ว่า ‘อาพาธเล็กน้อยนี้เกิดขึ้นแก่เราแล้ว เรามีข้ออ้างที่จะนอนละ อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรม ที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็นกุสีตวัตถุประการที่ ๗

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุหายจากอาพาธแล้ว แต่สร่างไข้ ได้ไม่นาน เธอมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘เราหายจากอาพาธแล้ว แต่ยังสร่างไข้ ได้ไม่นาน กายของเรานั้นยังอ่อนเพลีย ยังไม่ควรจะทำการงาน อย่ากระนั้นเลย เราขอนอนดีกว่า’ เธอจึงนอนเสีย ไม่เริ่มความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง นี้เป็น กุสีตวัตถุประการที่ ๘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุสีตวัตถุมี ๘ ประการนี้แล

{๑๘๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อารัพภวัตถุ มี ๘ ประการนี้ อารัพภวัตถุ ๘ ประการ คืออะไรบ้าง คือ