ทานวัตถุสูตร เล่ม ๒๓

๒. ทุติยทานสูตร

ว่าด้วยทาน ๓ ประการ

{๑๒๒} [๓๒] การให้ทานด้วยศรัทธา ๑ การให้ทานด้วยหิริ ๑ การ ให้ทานอันหาโทษมิได้ ๑ ธรรมเหล่านี้คล้อยตามสัตบุรุษ บัณฑิตทั้งหลายกล่าวธรรม ๓ ประการนี้ว่า เป็นทางสวรรค์ เขาไปสู่เทวโลกกันด้วยทางนี้แล

๓. ทานวัตถุสูตร

ว่าด้วยสาเหตุที่ให้ทาน ๘ ประการ

{๑๒๓} [๓๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทานวัตถุคือสาเหตุที่ให้ทานมี ๘ ประการนี้ ทานวัตถุ ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ให้ทานเพราะชอบพอกัน (๒) ให้ทานเพราะชังกัน

(๓) ให้ทานเพราะหลง (๔) บางคนให้ทานเพราะกลัว

(๕) ให้ทานเพราะนึกว่าบิดา มารดา ปู ย่า ตา ยายเคยให้มาเคยทำมา เราไม่ควรให้เสียวงศ์ตระกูลดั้งเดิม(๖) ให้ทานเพราะนึกว่าเราให้ทานนี้แล้ว หลังจากตายไป จักเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์

(๗) ให้ทานเพราะนึกว่า เมื่อเราให้ทานนี้ จิตย่อมเลื่อมใส เกิดความเบิกบานใจความดีใจ(๘) ให้ทานเพื่อความสบายอกสบายใจ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทานวัตถุมี ๘ ประการนี้แล”

๔. เขตตสูตร

ว่าด้วยองค์ของนาดีและไม่ดี

{๑๒๔} [๓๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พืชที่หว่านลงในนาที่ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการย่อมไม่มีผลมาก ไม่มีความสดชื่นมาก ไม่มีความเจริญมาก นาที่ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ นาในโลกนี้

(๑) เป็นที่ที่ลุ่มๆ ดอน ๆ (๒) เป็นที่ปนหินปนกรวด

(๓) เป็นที่มีนํ้าพุ (๔) เป็นที่ไถลงลึกไม่ได้

(๕) เป็นที่ไม่มีทางนํ้าเข้า (๖) เป็นที่ไม่มีทางนํ้าออก

(๗) เป็นที่ไม่มีลำรางนํ้า (๘) เป็นที่ไม่มีคันนา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พืชที่หว่านลงในนาที่ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการอย่างนี้ย่อมไม่มีผลมาก ไม่มีความสดชื่นมาก ไม่มีความเจริญมาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกันแล ทานที่บุคคลให้แล้วในสมณพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการย่อมไม่มีผลมาก ไม่มีอานิสงส์มาก ไม่รุ่งเรืองมาก ไม่เจริญแพร่หลายมาก สมณพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการคืออะไรบ้าง คือ สมณพราหมณ์ในโลกนี้

(๑) เป็นผู้มีความเห็นผิด (๒) เป็นผู้มีความดำริผิด

(๓) เป็นผู้เจรจาผิด (๔) เป็นผู้มีการงานผิด

(๕) เป็นผู้มีอาชีวะผิด (๖) เป็นผู้มีความพยายามผิด

(๗) เป็นผู้ระลึกผิด (๘) เป็นผู้ตั้งใจผิด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทานที่ให้แล้วในสมณพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการอย่างนี้ย่อมไม่มีผลมาก ไม่มีอานิสงส์มาก ไม่รุ่งเรืองมาก ไม่เจริญแพร่หลายมาก