กิมมิลสูตร เล่ม ๒๓

ก็ดี เทวดาก็ดี มารก็ดี พรหมก็ดี หรือใคร ๆ ในโลกก็ดี ที่จักคัดค้านเราในข้อนั้นโดยชอบธรรมว่า ‘สาวกบริษัทของท่านหลายร้อยทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองใน ปัจจุบันเข้าถึงอยู่ยังไม่ได้แม้เพราะเหตุนี้’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิมิตนั้นเราก็ยังไม่เห็น เมื่อไม่เห็นนิมิตนั้น เราจึงถึงความเกษม ไม่มีภัย อยู่อย่างแกล้วกล้าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฐานะ ๔ ประการนี้แล ตถาคตไม่ต้องปกป้อง และตถาคตไม่ถูกตำหนิด้วยฐานะ ๓ ประการนี้แล”

๖. กิมิลสูตร

ว่าด้วยเหตุให้พระศาสนาเสื่อม ๗ ประการ

{๕๖} [๕๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่สวนไม้ไผ่ ใกล้เมืองกิมิลา ครั้งนั้นแล ท่านพระกิมิละเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอแลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้สัทธรรม ดำรงอยู่ไม่ได้นานในเมื่อพระตถาคตเสด็จปรินิพพานแล้ว”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนกิมิละ เมื่อตถาคตปรินิพพานแล้วภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรง ในพระศาสดา

(๒) เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรงในพระธรรม

(๓) เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรงในพระสงฆ์

(๔) เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรงในสิกขา

(๕) เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรงในสมาธิ

(๖) เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรงในความไม่ประมาท

(๗) เป็นผู้ไม่เคารพ ไม่ยำเกรงในปฏิสันถาร

นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้สัทธรรมดำรงอยู่ไม่ได้นานในเมื่อตถาคตปรินิพพานแล้ว”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ก็อะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้สัทธรรมดำรงอยู่ได้นานในเมื่อพระตถาคตเสด็จปรินิพพานแล้ว”“ดูก่อนกิมิละ เมื่อตถาคตปรินิพพานแล้ว ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกาในธรรมวินัยนี้(๑) เป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรงในพระศาสดา

(๒) เป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรงในพระธรรม

(๓) เป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรงในพระสงฆ์

(๔) เป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรงในสิกขา

(๕) เป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรงในสมาธิ

(๖) เป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรงในความไม่ประมาท

(๗) เป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรงในปฏิสันถาร

นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้สัทธรรมดำรงอยู่ได้นานในเมื่อตถาคตปรินิพพานแล้ว”

๗. สัตตธัมมสูตร

ว่าด้วยคุณธรรมของผู้จะบรรลุวิมุตติ ๗ ประการ

{๕๗} [๖๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๗ ประการพึงทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้โดยไม่นานนัก ธรรม ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) เป็นผู้มีศีล

(๓) เป็นพหูสูต (๔) เป็นผู้ปลีกตัวเร้นอยู่

(๕) เป็นผู้ปรารภความเพียร (๖) เป็นผู้มีสติ

(๗) เป็นผู้มีปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๗ ประการนี้แล พึง ทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลาย สิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้โดยไม่นานนัก”

๘. ปจลายมานสูตร

ว่าด้วยอุบายแก้ง่วงและวิธีพ้นทุกข์

{๕๘} [๖๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่าเภสกลามิคทายวัน ใกล้สุงสุมารคีรนคร แคว้นภัคคะ ก็สมัยนั้นแล ท่านพระมหาโมคคัลลานะ นั่งโงกง่วงอยู่ ณ บ้านกัลลวาลมุตตคาม แคว้นมคธ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ ทอดพระเนตรเห็นว่าพระมหาโมคคัลลานะนั่งโงกง่วงอยู่ ณ บ้านกัลลวาลมุตตคาม แคว้นมคธ ด้วยทิพยจักษุอันบริสุทธิ์ล่วงจักษุวิสัยของมนุษย์ ครั้นทรงเห็น