พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · อนุสยวรรค
กุลสูตร เล่ม ๒๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๘ ในอนุสยวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ อนุสยวรรค กุลสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๓ หน้า ๑๗–๑๘
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลภิกษุละอนุสัยคือกามราคะได้แล้ว ตัด รากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ทำไม่ ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา ละอนุสัยคือปฏิฆะ ... อนุสัยคือทิฏฐิ อนุสัยคือวิจิกิจฉา ... อนุสัยคือมานะ ... อนุสัยคือภวราคะ ... อนุสัยคือ อวิชชาได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วนแล้ว ทำไม่ให้มีในภายหลัง ทำไม่ให้เกิดขึ้นต่อไปเป็นธรรมดา เมื่อนั้นภิกษุนี้เรากล่าวว่าตัดตัณหาได้ขาดแล้ว เพิกถอนสังโยชน์ได้แล้ว ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้แล้ว เพราะรู้ คือละมานะเสียได้โดยชอบ”
๓. กุลสูตร
ว่าด้วยองค์ ๗ ของตระกูลที่ภิกษุไม่ควรเข้าไป
{๑๓} [๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลที่ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการ ภิกษุยังไม่เข้าไปก็ไม่ควรจะเข้าไป หรือเข้าไปแล้วก็ไม่ควรจะนั่ง องค์ ๗ ประการ คืออะไรบ้าง คือ
(๑) ต้อนรับด้วยความไม่เต็มใจ (๒) ไหว้ด้วยความไม่เต็มใจ
(๓) ให้อาสนะด้วยความไม่เต็มใจ (๔) ซ่อนของที่มีอยู่
(๕) มีของมาก แต่ให้น้อย
(๖) มีของประณีต แต่ให้ของเศร้าหมอง
(๗) ให้โดยไม่เคารพ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลที่ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการนี้แล ภิกษุยังไม่เข้าไปก็ไม่ควรจะเข้าไป หรือเข้าไปแล้วก็ไม่ควรจะนั่ง
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลที่ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการ ภิกษุยังไม่เข้าไปก็ควรจะเข้าไป หรือเข้าไปแล้วก็ควรจะนั่ง องค์ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ต้อนรับด้วยความเต็มใจ (๒) ไหว้ด้วยความเต็มใจ
(๓) ให้อาสนะด้วยความเต็มใจ (๔) ไม่ซ่อนของที่มีอยู่
(๕) มีของมาก ก็ให้มาก
(๖) มีของประณีต ก็ให้ของประณีต
(๗) ให้โดยเคารพ ไม่ให้โดยไม่เคารพ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตระกูลที่ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการนี้แล ภิกษุยังไม่เข้าไปก็ควรจะเข้าไป หรือเข้าไปแล้วก็ควรจะนั่ง”
๔. ปุคคลสูตร
ว่าด้วยบุคคลผู้ควรแก่ของคำนับ ๗ ประเภท
{๑๔} [๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๗ ประเภท นี้ เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า บุคคล ๗ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
- ๑บุคคล ๗ ประเภท นี้จัดเป็นอริยบุคคลมีอธิบายดังนี้
- (๑) อุภโตภาควิมุต ผู้หลุดพ้นทั้งสองส่วน คือ ท่านที่ได้สัมผัสวิโมกข์ ๘ ด้วยกายและสิ้นอาสวะแล้วเพราะเห็นด้วยปัญญา หมายถึงผู้หลุดพ้นสองวาระ คือหลุดพ้นจากรูปกายด้วยอรูปสมาบัติ (อรูปฌาน ๔) เป็นวิกขัมภนวิมุตติคือหลุดพ้นด้วยข่มไว้เป็นวาระแรก แล้วจึงหลุดพ้นจากนามกายด้วยอริยมรรคเป็นสมุจเฉทวิมุตติ คือหลุดพ้นเด็ดขาด แยกประเภทเป็น ๕ คือ ท่านผู้ออกจากอรูปสมาบัติ ๔ แต่ละอย่างพิจารณาสังขารทั้งหลายแล้วสำเร็จเป็นพระอรหันต์ (นับตาม อรูปสมาบัติเป็น ๔ ท่าน) และพระอนาคามีบุคคลที่ออกจากนิโรธสมาบัติแล้วสำเร็จเป็นพระอรหันต์ (นัย ที.ม.อ. ๑๑๓, ที.ปา.อ. ๗๖-๗๗, ม.ม.อ. ๑๓๙, องฺ.สตฺตก.อ. ๑๖๐) กล่าวโดยสรุปหมายถึง พระอรหันต์ผู้ได้เจโตวิมุตติขั้นอรูปสมาบัติมาก่อนที่จะได้ปัญญาวิมุตติ
- (๒) ปัญญาวิมุต ผู้หลุดพ้นด้วยปัญญา คือ ท่านที่มิได้สัมผัสวิโมกข์ ๘ ด้วยกาย แต่สิ้นอาสวะแล้วเพราะเห็นด้วยปัญญา หมายถึงผู้สิ้นอาสวกิเลสสำเร็จเป็นพระอรหันต์ด้วยกำลัง
จบ กุลสูตร