เมถุนสูตร เล่ม ๒๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ถ้าเมื่อภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยทุกเขอนัตตสัญญาอยู่โดยมาก ใจย่อมปราศจากอหังการ มมังการ และมานะในร่างกายที่มีใจครองนี้และในนิมิตทุกอย่างภายนอกเสียได้ ก้าวล่วงกิเลส ๓ ประการ สงบระงับ หลุดพ้นได้เป็นอย่างดีไซร้ เธอพึงทราบข้อนั้นดังนี้ว่า ‘ทุกเขอนัตตสัญญาเราเจริญแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายของเรามีอยู่ ผลแห่งภาวนาของเราถึงที่แล้ว’ ภิกษุนั้นเป็นผู้มีสัมปชัญญะในทุกเขอนัตตสัญญานั้นอย่างนี้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ข้อความที่เรากล่าวว่า ‘ทุกเขอนัตตสัญญาอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด” ดังนี้นั้น เราอาศัยความข้อนี้กล่าวแล้ว (๗)

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๗ ประการนี้แลอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด”

๗. เมถุนสูตร

ว่าด้วยเมถุนสังโยค ๗

{๔๗} [๕๐] ครั้งนั้นแล ชานุสโสณีพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัย พอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “แม้ท่านพระโคดมก็ทรงปฏิญาณว่าเป็นพรหมจารีหรือ”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้จะกล่าวให้ถูกต้องพึงกล่าวถึงผู้ใดว่า “ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย บริบูรณ์ บริสุทธิ์” ผู้จะที่กล่าว <*> ให้ถูกต้องพึงกล่าวถึงผู้นั้นซึ่งก็คือเรานั่นแล เพราะว่าเราประพฤติพรหมจรรย์ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย บริบูรณ์ บริสุทธิ์”

“ข้าแต่ท่านพระโคดม ก็อะไรชื่อว่าเป็นความขาด ความทะลุ ความด่าง ความพร้อยแห่งพรหมจรรย์”

“ดูก่อนพราหมณ์ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารีโดยชอบ จึงไม่ได้ถึงการสมสู่คู่เคียงกับมาตุคาม แต่ยังยินดี การลูบไล้ การขัดสี การอาบน้ำให้ และนวดฟั้นของมาตุคาม (สตรี) อยู่ เขายังพอใจ ติดใจ ถึงความปลื้มใจด้วยการบำเรอนั้นอยู่ ดูก่อนพราหมณ์ แม้ข้อนี้ก็ชื่อว่าเป็นความขาดบ้าง ความทะลุบ้าง ความด่างบ้าง ความพร้อยบ้าง แห่งพรหมจรรย์ ดูก่อนพราหมณ์ ผู้นี้เราเรียกว่าประพฤติพรหมจรรย์ ไม่บริสุทธิ์ ประกอบด้วยเมถุนสังโยค (อาการที่เกี่ยวข้องกับเมถุน) เรากล่าวว่าไม่พ้นไปจากชาติ (ความเกิด) ชรา (ความแก่) มรณะ (ความตาย) โสกะ (ความโศก) ปริเทวะ (ความคร่ำครวญ) ทุกขะ

(ควาทุกข์กาย <**>) โทมนัส (ความเสียใจ) และอุปายาส (ความคับแค้น) ไม่หลุดพ้นไปจากกองทุกข์ได้ (๑)อีกข้อหนึ่ง พราหมณ์ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารีโดยชอบ ไม่ได้ร่วมสมสู่คู่เคียงกับมาตุคาม และไม่ได้ยินดี การลูบไล้ การขัดสี การอาบน้ำให้ และนวดฟั้นของมาตุคาม แต่ยังกระซิกกระซี้ เล่นหัว สัพยอกกับมาตุคามอยู่ เขาพอใจ ติดใจ ถึงความปลื้มใจ ด้วยการเสสรวลนั้นอยู่ แม้ข้อนี้ก็ชื่อว่าเป็นความขาดบ้าง ความทะลุบ้าง ความด่างบ้าง ความพร้อยบ้างแห่งพรหมจรรย์... (๒)

อีกข้อหนึ่ง พราหมณ์ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารีโดยชอบ ไม่ได้ร่วมสมสู่คู่เคียงกับมาตุคาม ไม่ได้ยินดีการลูบไล้ การขัดสี การอาบนํ้าให้ และนวดฟั้นของมาตุคาม และไม่ได้กระซิกกระซี้ เล่นหัว สัพยอกกับมาตุคาม แต่ยังเพ่งยังจ้องดูตามาตุคามอยู่ เขาพอใจ ติดใจ ถึงความปลื้มใจด้วยการเล็งแลนั้นอยู่ แม้ข้อนี้ก็ชื่อว่าเป็นความขาดบ้าง ความทะลุบ้าง ความด่างบ้าง ความพร้อยบ้างแห่งพรหมจรรย์... (๓)อีกข้อหนึ่ง พราหมณ์ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารีโดยชอบ ไม่ได้ร่วมสมสู่คู่เคียงกับมาตุคาม … และไม่ได้เพ่งดูจ้องดูตามาตุคาม แต่ยังฟังเสียงมาตุคามหัวเราะอยู่ก็ดี

พูดอยู่ก็ดี ขับร้องอยู่ก็ดี ข้างนอกฝาหรือข้างนอกกำแพงอยู่ เขาพอใจ ติดใจ ถึงความปลื้มใจด้วยเสียงนั้นอยู่ แม้ข้อนี้ก็ชื่อว่าเป็นความขาดบ้าง ความทะลุบ้าง ความด่างบ้าง ความพร้อยบ้างแห่งพรหมจรรย์... (๔)อีกข้อหนึ่ง พราหมณ์ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารีโดยชอบ ไม่ได้ร่วมสมสู่คู่เคียงกับมาตุคาม … และไม่ได้ฟังเสียงมาตุคามหัวเราะอยู่ก็ดี พูดอยู่ก็ดี ขับร้องอยู่ก็ดี ข้างนอกฝาหรือข้างนอกกำแพง แต่ยังหวนระลึกถึงการหัวเราะ การพูด การเล่นหัวกับมาตุคามในอดีตอยู่ เขาพอใจ ชอบใจ ถึงความปลื้มใจด้วยอาการนั้น แม้ข้อนี้ก็ชื่อว่าเป็นความขาดบ้าง ความทะลุบ้าง ความด่างบ้าง ความพร้อยบ้างแห่งพรหมจรรย์... (๕)อีกข้อหนึ่ง พราหมณ์ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารีโดยชอบ ไม่ได้ร่วมสมสู่คู่เคียงกับมาตุคาม … และไม่ได้หวนระลึกถึงการหัวเราะ การพูด การเล่นหัวกับมาตุคามในอดีต แต่เห็นคฤหบดีก็ดี บุตรแห่งคฤหบดีก็ดี ผู้เอิบอิ่มพรั่งพร้อมถูกบำเรออยู่ด้วยกามคุณ ๕ เขาพอใจ ชอบใจ ถึงความปลื้มใจด้วยการบำเรอนั้นอยู่ แม้ข้อนี้ก็ชื่อว่า

เป็นความขาดบ้าง ความทะลุบ้าง ความด่างบ้าง ความพร้อยบ้างแห่ง พรหมจรรย์... (๖)

อีกข้อหนึ่ง พราหมณ์ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารีโดยชอบ ไม่ได้ร่วมสมสู่คู่เคียงกับมาตุคาม ไม่ได้กระซิกกระซี้ เล่นหัว สัพยอกกับมาตุคาม ไม่ได้เพ่งดูจ้องดูตามาตุคาม ไม่ได้ฟังเสียงแห่งมาตุคามหัวเราะอยู่ก็ดี พูดอยู่ก็ดี ขับร้องอยู่ก็ดี ร้องไห้อยู่ก็ดี ข้างนอกฝาหรือข้างนอกกำแพง ไม่ได้หวนระลึกถึงการหัวเราะ การพูด การเล่นหัวกับมาตุคามในอดีต และไม่ได้เห็นคฤหบดีก็ดี บุตรแห่งคฤหบดีก็ดี ผู้เอิบอิ่มพรั่งพร้อมถูกบำเรออยู่ด้วยกามคุณ ๕ แต่ประพฤติพรหมจรรย์โดยตั้งความปรารถนาเพื่อเป็นเทพเจ้าหรือเทพองค์ใดองค์หนึ่งว่า ‘เราจักได้เป็นเทพเจ้า หรือเทพองค์ใดองค์หนึ่งด้วยศีล พรต ตบะ หรือพรหมจรรย์นี้’ เขาพอใจ ชอบใจ ถึงความปลื้มใจด้วยความปรารถนานั้นอยู่ แม้ข้อนี้ก็ชื่อว่าเป็นความขาดบ้าง ความทะลุบ้าง ความด่างบ้าง ความพร้อยบ้างแห่งพรหมจรรย์ ดูก่อนพราหมณ์ ผู้นี้เราเรียกว่าประพฤติพรหมจรรย์ไม่บริสุทธิ์ ประกอบด้วยเมถุนสังโยค เรากล่าวว่าไม่พ้นไปจากชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส ไม่หลุดพ้นไปจากกองทุกข์ได้ (๗)

ดูก่อนพราหมณ์ ตราบใดที่เรายังพิจารณาเห็นเมถุนสังโยค ๗ ประการนี้อย่างใดอย่างหนึ่งที่ยังละไม่ได้ในตนอยู่ เราก็ยังไม่ปฏิญาณว่าเป็นผู้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์เพียงนั้น แต่เมื่อใด เราไม่พิจารณาเห็นเมถุนสังโยค ๗ ประการนี้อย่างใดอย่างหนึ่งที่ยังละไม่ได้ในตน เมื่อนั้น เราจึงปฏิญาณว่าเป็นผู้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพและมนุษย์ ก็ญาณทัสสนะได้เกิดขึ้นแก่เราว่า ‘วิมุตติของเราไม่กำเริบ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก’ ดังนี้’’

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ชานุสโสณีพราหมณ์ได้กราบ ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ แจ่มแจ้งนัก...ขอท่านพระโคดมผู้เจริญได้โปรดจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”

๘. สัญโญคสูตร

ว่าด้วยเหตุที่ชายหญิงสนใจและไม่สนใจกัน

{๔๘} [๕๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมบรรยายอันเป็นสังโยคะ และวิสังโยคะ แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังธรรมบรรยายนั้น จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมบรรยายอันเป็นสังโยคะและวิสังโยคะเป็นไฉน คือ หญิงย่อมสนใจความเป็นหญิงในภายในตนเอง กิริยา ท่าทาง ความไว้ตัว ความพอใจ เสียง และเครื่องประดับของหญิง เธอย่อมยินดีพอใจในความเป็นหญิงนั้น ๆ เธอยินดีพอใจในความเป็นหญิงนั้นๆ แล้วย่อมสนใจถึงความเป็นชายในภายนอก กิริยา ท่าทาง ความไว้ตัว ความพอใจ เสียง และเครื่องประดับของชาย เธอย่อมยินดีพอใจในความเป็นชายนั้นๆ เธอยินดีพอใจในความเป็นชายนั้นๆ แล้วย่อมต้องการเกี่ยวข้องกับชาย และต้องการสุขโสมนัสที่เกิดเพราะเหตุที่ได้เกี่ยวข้องกับชาย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์โลกผู้พอใจในความเป็นหญิงถึงความเกี่ยวข้องกับชาย ด้วยอาการอย่างนี้แล หญิงจึงไม่ล่วงพ้นความเป็นหญิงไปได้