๘. อนาคตสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๒

๘. ทุติยอนาคตภยสูตร

ว่าด้วยภัยในอนาคต ๕ ประการ สูตรที่ ๒

{๗๘} [๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยในอนาคต ๕ ประการนี้ ควร เป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง ภัย ๕ ประการคืออะไรบ้าง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้เรายังหนุ่มยังแน่น มีผมดำสนิท ประกอบไปด้วยวัยแรกรุ่นอันจำเริญ อยู่ ในปฐมวัย ก็แต่ว่าย่อมมีสมัยที่ความแก่จะมาถูกต้องกายนี้ ก็ผู้ที่แก่แล้ว ถูก ชราครอบงำแล้ว จะมนสิการคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็ทำไม่ได้ง่าย จะ เสพอาศัยเสนาสนะอันสงัดคือป่าและป่าชัฏก็ทำไมได้ง่าย ก่อนที่ธรรมอันไม่ น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่ ไม่น่าพอใจนั้นจะมาถึงเรา เราจะรีบปรารภความ เพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้ง ธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้งเสียก่อนทีเดียว ซึ่งเราประกอบแล้ว แม้แก่แล้วก็จัก

อยู่สบาย’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยในอนาคตประการที่ ๑ นี้ควรเป็น ผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้งอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้ เรามีอาพาธน้อย มีโรคเบาบาง ประกอบด้วยไฟธาตุสำหรับย่อยอาหารสม่ำ เสมอ ไม่เย็นนัก ไม่ร้อนนัก ขนาดกลาง เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียร ก็แต่ ว่าย่อมมีสมัยที่ความป่วยไข้จะมาถูกต้องกายนี้ ก็ผู้ที่ป่วยไข้ ถูกความป่วยไข้ ครอบงำแล้ว จะมนสิการคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็ทำไม่ได้ง่าย ... ซึ่งเรา ประกอบแล้ว แม้ป่วยไข้ก็จักอยู่สบาย’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยใน อนาคตประการที่ ๒ นี้ ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้แลข้าวกล้าดี บิณฑบาตก็หาได้ง่าย สะดวกแก่การแสวงหาเลี้ยงชีพ ก็แต่ว่า ย่อมมีสมัยที่มีข้าวแพง ข้าวกล้าไม่ดี บิณฑบาตหาได้ยาก ไม่สะดวกแก่การแสวงหาเลี้ยงชีพ อนึ่ง ในสมัยข้าวแพง พวกมนุษย์ย่อมหลั่งไหลไปในที่มีอาหารดี ในที่นั้นย่อมมีการอยู่คลุกคลีด้วยหมู่คณะ มีการอยู่พลุกพล่านกัน เมื่อมีการอยู่คลุกคลีด้วยหมู่คณะอยู่พลุกพล่านกัน จะมนสิการคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็ทำไม่ได้ง่าย ... ซึ่งเราประกอบแล้วก็จักอยู่สบาย แม้ในเวลาทุพภิกขภัย’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยในอนาคตประการที่ ๓ นี้ ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้แลมนุษย์ทั้งหลายย่อมเป็นผู้พร้อมเพรียงกัน ชื่นชมต่อกัน ไม่วิวาทกัน เป็นดังนํ้านมกับน้ำ มองดูกันด้วยสายตาที่รักกันอยู่ ก็แต่ว่าย่อมมีสมัยที่มีภัยมีการ กำเริบขึ้นในดง ประชาชนขึ้นพาหนะอพยพไป และเมื่อมีภัย พวกมนุษย์ย่อม หลั่งไหลไปในที่ที่ปลอดภัย ในที่นั้นย่อมมีการอยู่คลุกคลีด้วยหมู่คณะ มีการอยู่ พลุกพล่านกัน เมื่อมีการอยู่คลุกคลีด้วยหมู่คณะอยู่พลุกพล่านกัน จะมนสิการ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าก็ทำไม่ได้ง่าย ... ซึ่งเราประกอบแล้วก็จักอยู่สบาย แม้ในสมัยที่มีภัย’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยในอนาคตประการที่ ๔ นี้ควรเป็นผู้ไม่ประมาท ...

อีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘บัดนี้แล สงฆ์เป็นผู้พร้อมเพรียงกัน ชื่นชมต่อกัน ไม่วิวาทกัน มีอุทเทส ร่วมกัน อยู่ ผาสุก ก็แต่ว่าย่อมมีสมัยที่สงฆ์จะแตกกัน ก็เมื่อสงฆ์แตกกันแล้ว จะ มนสิการคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็ทำไม่ได้ง่าย จะเสพเสนาสนะอันสงัด คือ ป่าและป่าชัฏก็ทำไม่ได้ง่าย ก่อนที่ธรรมอันไม่น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่

ไม่น่าพอใจนั้นจะมาถึงเรา เราจะรีบปรารภความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง ซึ่ง เราประกอบแล้วจักอยู่สบายแม้ในเมื่อสงฆ์แตกกัน’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุ ผู้เห็นภัยในอนาคตประการที่ ๕ นี้ควรเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิต มุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อ ทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้งดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เห็นภัยในอนาคต ๕ ประการนี้แลควรเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ เพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อ บรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง”

๙. ตติยอนาคตภยสูตร

ว่าด้วยภัยในอนาคต ๕ ประการ สูตรที่ ๓

{๗๙} [๗๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภัยในอนาคต ๕ ประการนี้ยังไม่เกิดขึ้นใน ปัจจุบัน แต่จักเกิดขึ้นในกาลต่อไป ภัยเหล่านั้นเธอทั้งหลายพึงรู้ไว้เฉพาะ ครั้น รู้แล้วพึงพยายามเพื่อละภัยเหล่านั้น ภัยในอนาคต ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอนาคต ภิกษุทั้งหลายจักไม่อบรมกาย ไม่อบรม ศีล ไม่อบรมจิต ไม่อบรมปัญญา ภิกษุเหล่านั้นเมื่อไม่อบรมกาย ไม่อบรมศีล ไม่อบรมจิต ไม่อบรมปัญญา อุปสมบทให้กุลบุตรเหล่าอื่นไป ก็จักไม่สามารถ แนะนำกุลบุตรเหล่านั้นในอธิศีล อธิจิต อธิปัญญาได้ แม้กุลบุตรเหล่านั้น ก็ ไม่อบรมกาย ไม่อบรมศีล ไม่อบรมจิต ไม่อบรมปัญญา เมื่อไม่อบรมกาย ไม่อบรมศีล ไม่อบรมจิต ไม่อบรมปัญญา อุปสมบทให้กุลบุตรเหล่าอื่นไป ก็ จักไม่สามารถแนะนำแม้กุลบุตรเหล่านั้นในอธิศีล อธิจิต อธิปัญญา แม้กุลบุตร