๗. วณิชชสูตร เล่ม ๒๒

(๑) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา (๒) เป็นผู้ทุศีล

(๓) เป็นผู้ถือมงคลตื่นข่าว เชื่อมงคล ไม่เชื่อกรรม

(๔) แสวงหาเขตบุญภายนอกศาสนานี้

(๕) ทำการสนับสนุนในที่นอกศาสนานั้นก่อน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสกผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล เป็นอุบาสกผู้เลวทราม เศร้าหมอง และน่าเกลียดดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสกผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็น อุบาสกแก้ว อุบาสกปทุม อุบาสกบุณฑริก ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) เป็นผู้มีศีล

(๓) เป็นผู้ไม่ถือมงคลตื่นข่าว เชื่อกรรม ไม่เชื่อมงคล

(๔) ไม่แสวงหาเขตบุญภายนอกศาสนานี้

(๕) ทำการสนับสนุนในศาสนานี้ก่อน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสกผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็นอุบาสกแก้ว อุบาสกปทุม อุบาสกบุณฑริก”

๖. ปีติสูตร

ว่าด้วยฐานะที่ไม่มีแก่อริยสาวก

{๑๗๖} [๑๗๖] ครั้งนั้น ท่านอนาถบิณฑิกคฤหบดีแวดล้อมด้วยอุบาสกประมาณ ๕๐๐ คนเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้ มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งเรียบร้อยแล้ว พระผู้มีพระ ภาคเจ้าได้ตรัสว่า

“ดูก่อนคฤหบดี ท่านทั้งหลายได้บำรุงภิกษุสงฆ์ด้วยจีวร บิณฑบาตเสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ท่านทั้งหลายไม่ควรทำความยินดี ด้วยเหตุเพียงเท่านี้ว่า ‘เราได้บำรุงภิกษุสงฆ์ด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารแล้ว’ เพราะเหตุนั้นแล ท่านทั้งหลายพึงศึกษา อย่างนี้ว่า ‘ทำอย่างไร พวกเราจึงจะเข้าถึงปีติที่เกิดแต่วิเวก อยู่ตามกาล อันควรได้’ ท่านทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระสารีบุตรได้กราบทูล ว่า “น่าอัศจรรย์นัก พระพุทธเจ้าข้า น่าแปลกใจนัก พระพุทธเจ้าข้า ที่ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระดำรัสนี้ว่า ‘ดูก่อนคฤหบดี ท่านทั้งหลายได้ บำรุงภิกษุสงฆ์ด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ท่านทั้งหลายไม่ควรทำความยินดีด้วยเหตุเพียงเท่านี้ว่า ‘เราได้บำรุงภิกษุสงฆ์ ด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารแล้ว’ เพราะเหตุนั้นแล ท่านทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘ทำอย่างไร พวกเราจึงจะเข้า ถึงปีติที่เกิดแต่วิเวกอยู่ตามกาลอันควรได้’ ท่านทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยใด อริยสาวกเข้าถึงปีติที่เกิดแต่วิเวกอยู่ สมัยนั้น ฐานะ ๕ ประการย่อมไม่มีแก่อริยสาวกนั้น คือ

สมัยนั้น ทุกขโทมนัสอัน ประกอบด้วยกามก็ดี สุขโสมนัสอันประกอบด้วยกามก็ดี ทุกขโทมนัสอันประกอบด้วยอกุศลก็ดี สุขโสมนัสอันประกอบด้วยอกุศลก็ดี ทุกขโทมนัสอันประกอบด้วยกุศลก็ดี ย่อมไม่มีแก่อริยสาวกนั้น ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยใด อริยสาวกเข้าถึงปีติที่เกิดแต่วิเวกอยู่ สมัยนั้นฐานะ ๕ ประการนี้ย่อมไม่มีแก่อริยสาวกนั้น”“สาธุ สาธุ สารีบุตร สมัยใด อริยสาวกเข้าถึงปีติที่เกิดแต่วิเวกอยู่ สมัยนั้น ... ดูก่อนสารีบุตร สมัยใด อริยสาวกเข้าถึงปีติที่เกิดแต่วิเวกอยู่ สมัยนั้น ฐานะ ๕ ประการนี้ย่อมไม่มีแก่อริยสาวกนั้น”

๗. วณิชชาสูตร

ว่าด้วยการค้าขายที่อุบาสกไม่ควรประกอบ

{๑๗๓} [๑๗๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การค้าขาย ๕ ประการนี้อันอุบาสกไม่พึง ประกอบ การค้าขาย ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) การค้าขายศัสตราอาวุธ (๒) การค้าขายสัตว์

(๓) การค้าขายเนี้อสัตว์ (๔) การค้าขายนํ้าเมา

(๕) การค้าขายยาพิษ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การค้าขาย ๕ ประการนี้แลอันอุบาสกไม่พึงประกอบ”

๘. ราชสูตร

ว่าด้วยการมีศีลไม่เป็นเหตุให้ได้รับโทษ

{๑๗๘} [๑๗๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็น ไฉน คือ เธอทั้งหลายได้เห็นหรือได้ฟังมาแล้วบ้างหรือว่า ‘คนผู้นี้เป็นผู้ละปาณาติบาต (การฆ่าสัตว์) เว้นขาดจากปาณาติบาต พระราชาจึงจับเขามาประหารบ้าง จองจำบ้าง เนรเทศบ้าง หรือทำตามปัจจัยบ้าง เพราะเหตุ แห่งการงดเว้นจากปาณาติบาต”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “มิได้เห็นหรือมิได้ฟังมาเลย พระพุทธเจ้าข้า”

“ดีละ ภิกษุทั้งหลาย แม้เราเองก็มิได้เห็นมิได้ฟังมาเหมือนกันว่า ‘คน ผู้นี้เป็นผู้ละปาณาติบาต เว้นขาดจากปาณาติบาต พระราชาจึงจับเขามา ประหารบ้าง จองจำบ้าง เนรเทศบ้าง หรือทำตามปัจจัยบ้าง เพราะเหตุ แห่งการงดเว้นจากปาณาติบาต’ แต่ว่าบาปกรรมของเขานั้นแหละย่อมบอกให้ ทราบได้ว่า ‘คนผู้นี้ฆ่าหญิงหรือชายตาย พระราชาจึงจับเขามาประหารบ้าง