๔. พหุปการสูตร เล่ม ๒๒

๓. โสภณสูตร

ว่าด้วยธรรมของเจ้าอาวาสผู้ทำอาวาสให้งดงาม

{๒๓๓} [๒๓๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมยังอาวาสให้งาม ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เป็นผู้มีศีล ... ศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย

(๒) เป็นพหูสูต ... แทงตลอดด้วยปัญญา

(๓) เป็นผู้มีวาจาไพเราะ ... ให้ผู้ฟังเข้าใจเนื้อความได้ชัด

(๔) เป็นผู้สามารถที่จะชี้แจงผู้เข้าไปหาให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมกถา <*> ได้(๕) เป็นผู้ได้ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่อง อยู่เป็นสุขในปัจจุบันตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบากดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลย่อมยังอาวาสให้งาม”

๔. พหูปการสูตร

ว่าด้วยธรรมของเจ้าอาวาสผู้มีอุปการะมากแก่วัด

{๒๓๔} [๒๓๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นผู้มีอุปการะมากแก่อาวาส ธรรม ๕ ประการเป็นไฉน คือ(๑) เป็นผู้มีศีล ... สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย

(๒) เป็นพหูสูต ... แทงตลอดด้วยปัญญา

(๓) ปฏิสังขรณ์เสนาสนะที่หักพัง

(๔) ก็ภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่เข้ามาแล้ว มีภิกษุมาจากแคว้นต่าง ๆ ย่อมเข้าไปบอกพวกคฤหัสถ์ว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มีภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่เข้ามาแล้ว มีภิกษุมาจากแคว้นต่าง ๆ ขอเชิญท่านทั้งหลายทำบุญ เป็นสมัยที่จะทำบุญ’(๕) เป็นผู้ได้ฌาน ๔ ที่ก้าวล่วงกามาพจรจิต เป็นธรรมเครื่อง อยู่เป็นสุขในปัจจุบันตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก โดยไม่ลำบาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้ แล ย่อมเป็นผู้มีอุปการะมากแก่อาวาส”

๕. อนุกัมปสูตร

ว่าด้วยธรรมของเจ้าอาวาสผู้อนุเคราะห์คฤหัสถ์

{๒๓๕} [๒๓๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจ้าอาวาสผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมอนุเคราะห์คฤหัสถ์ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ยังคฤหัสถ์ให้สมาทานอยู่ในอธิศีล

(๒) ให้ตั้งอยู่ในธรรมทัศนะ

(๓) เข้าไปหาคฤหัสถ์ผู้ป่วยแล้วย่อมให้สติว่า ‘ท่านทั้งหลายจง ตั้งสติให้ตรงต่อพระรัตนตรัย’

(๔) ก็ภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่เข้ามาแล้ว มีภิกษุมาจากแคว้นต่าง ๆ ย่อมเข้าไปบอกพวกคฤหัสถ์ว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มีภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่เข้ามาแล้ว มีภิกษุมาจากแคว้นต่าง ๆ ขอเชิญท่านทั้งหลายทำบุญ เป็นสมัยที่จะทำบุญกัน’