๘. สีลสูตร เล่ม ๒๒

๘. สีลสูตร

ว่าด้วยโทษของความทุศีลและคุณแห่งความมีศีล

{๑๖๘} [๑๖๘] ณ ที่นั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย สัมมาสมาธิของภิกษุผู้ทุศีลผู้มีศีลวิบัติแล้วชื่อว่า มีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อสัมมาสมาธิไม่มี ยถาภูตญาณทัสสนะ ของภิกษุผู้มีสัมมาสมาธิวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อยถาภูตญาณทัสสนะไม่มี นิพพิทาและวิราคะ ของภิกษุผู้มียถาภูตญาณทัสสนะวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัย ขาดแล้ว เมื่อนิพพิทาและวิราคะไม่มี วิมุตติญาณทัสสนะ ของภิกษุผู้มีนิพพิทา และวิราคะวิบัติชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เหมือน ต้นไม้ที่มีกิ่งและใบวิบัติเสียแล้ว กะเทาะก็ดี

เปลือกก็ดี กระพี้ก็ดี แก่นก็ดี ของต้นไม้นั้นย่อมถึงความบริบูรณ์ไม่ได้ ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ท่านผู้ มีอายุทั้งหลาย สัมมาสมาธิของภิกษุผู้ทุศีลผู้มีศีลวิบัติแล้วก็ชื่อว่ามีเหตุปัจจัย ขาดแล้ว เมื่อสัมมาสมาธิไม่มี ยถาภูตญาณทัสสนะของภิกษุผู้มีสัมมาสมาธิ วิบัติก็ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อยถาภูตญาณทัสสนะไม่มี นิพพิทาและ วิราคะของภิกษุผู้มียถาภูตญาณทัสสนะวิบัติก็ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้ว เมื่อ นิพพิทาและวิราคะไม่มี วิมุตติญาณทัสสนะของภิกษุผู้มีนิพพิทาและวิราคะวิบัติก็ชื่อว่ามีเหตุปัจจัยขาดแล้วดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย สัมมาสมาธิของภิกษุผู้มีศีลผู้ถึงพร้อมด้วย ศีลย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่ ยถาภูตญาณทัสสนะ ของ

ภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยสัมมาสมาธิย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อยถาภูตญาณ ทัสสนะมีอยู่ นิพพิทาและวิราคะของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยยถาภูตญาณ ทัสสนะย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อนิพพิทาและวิราคะมีอยู่ วิมุตติญาณ ทัสสนะของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยนิพพิทาและวิราคะย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เหมือนต้นไม้ที่สมบูรณ์ด้วยกิ่งและใบ กะเทาะก็ดี เปลือกก็ดี กระพี้ก็ดี แก่นก็ดีของต้นไม้นั้นย่อมถึงความสมบูรณ์ได้ ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย สัมมาสมาธิของภิกษุผู้มีศีลผู้ถึงพร้อม ด้วยศีลย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่ ยถาภูตญาณทัสสนะ ของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยสัมมาสมาธิย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อยถาภูตญาณ ทัสสนะมีอยู่ นิพพิทาและวิราคะของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยยถาภูตญาณทัสสนะ ย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย เมื่อนิพพิทาและวิราคะมีอยู่ วิมุตติญาณทัสสนะ ของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยนิพพิทาและวิราคะย่อมสมบูรณ์ด้วยเหตุปัจจัย”

๙. ขิปปนิสันติสูตร

ว่าด้วยเหตุให้คิดได้เร็วและเรียนได้ดี

{๑๖๙} [๑๖๙] ครั้งนั้นแล พระอานนท์เข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระสารีบุตร ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึก ถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนี่ง แล้วได้ถามท่านพระสารีบุตรว่า

“ดูก่อนท่านสารีบุตร ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล ภิกษุจึงจะเป็นผู้ เข้าใจได้เร็วในกุศลธรรมทั้งหลาย เรียนได้ดี เรียนได้มาก และสิ่งที่เธอเรียน แล้วย่อมไม่ลืม”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ท่านอานนท์แลเป็นพหูสูต ข้อความนั้น ย่อมแจ่มแจ้งแก่ท่านอานนท์ทีเดียว”