๔. อันธกวินทสูตร เล่ม ๒๒

๓. สัมมาสมาธิสูตร

ว่าด้วยธรรมของผู้ไม่สมควรและผู้ควรบรรลุสัมมาสมาธิ

{๑๑๓} [๑๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมไม่อาจบรรลุสัมมาสมาธิได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้

(๑) ไม่อดทนต่อรูปารมณ์ (๒) ไม่อดทนต่อสัททารมณ์

(๓) ไม่อดทนต่อคันธารมณ์ (๔) ไม่อดทนต่อรสารมณ์

(๕) ไม่อดทนต่อโผฎฐัพพารมณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมไม่ อาจบรรลุสัมมาสมาธิได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมอาจบรรลุสัมมาสมาธิได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) อดทนต่อรูปารมณ์ (๒) อดทนต่อสัททารมณ์

(๓) อดทนต่อคันธารมณ์ (๔) อดทนต่อรสารมณ์

(๕) อดทนต่อโผฏฐัพพารมณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมอาจบรรลุสัมมาสมาธิได้

๔. อันธกวินทสูตร

ว่าด้วยธรรมที่พึงสอนภิกษุใหม่ ๕ ประการ

{๑๑๔} [๑๑๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ อันธกวินทวิหาร ในแคว้นมคธ ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้พระภาคเจ้าถึงที่

ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ท่านพระอานนท์นั่งเรียบร้อยแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ พวกภิกษุใหม่บวชไม่นาน มาสู่ธรรมวินัยนี้ใหม่ ๆ เธอทั้งหลายพึงให้สมาทาน ให้ตั้งมั่น ให้ดำรงอยู่ในธรรม ๕ ประการ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุใหม่เหล่านั้นอันเธอทั้งหลายพึงให้สมาทาน ให้ตั้งมั่น ให้ดำรงอยู่ในปาติโมกขสังวรดังนี้ว่า ‘มาเถอะ คุณทั้งหลาย พวกคุณจง เป็นผู้มีศีล คือ จงเป็นผู้สำรวมในปาติโมกขสังวร เป็นผู้ถึงพร้อม ด้วยอาจาระและโคจร มีปกติเห็นภัยในโทษแม้มีประมาณน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย’(๒) ภิกษุใหม่เหล่านั้นอันเธอทั้งหลายพึงให้สมาทาน ให้ตั้งมั่น ให้ ดำรงอยู่ในอินทรีย์สังวรดังนี้ว่า ‘มาเถอะ คุณทั้งหลาย พวกคุณ จงเป็นผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย คือ เป็นผู้มีสติรักษา ทวาร มีสติประกอบด้วยปัญญา มีใจที่รักษาดีแล้ว ประกอบด้วยจิตที่มีสติรักษา’(๓) ภิกษุใหม่เหล่านั้นอันเธอทั้งหลายพึงให้สมาทาน ให้ตั้งมั่น ให้ ดำรงอยู่ในการทำที่สุดแห่งคำพูดดังนี้ว่า ‘มาเถอะ คุณทั้งหลาย พวกคุณ จงพูดคุยให้น้อย ทำการพูดคุยให้สุดสิ้น’

(๔) ภิกษุใหม่เหล่านั้นอันเธอทั้งหลายพึงให้สมาทาน ให้ตั้งมั่น ให้ดำรง อยู่ในการทำความสงบแห่งกายดังนี้ว่า ‘มาเถอะ คุณทั้งหลาย พวกคุณจงเป็นผู้ถือการอยู่ป่าเป็นวัตร จงเสพอาศัยเสนาสนะอัน สงัด คือ ป่าและป่าชัฏ’

(๕) ภิกษุใหม่เหล่านั้นอันเธอทั้งหลายพึงให้สมาทาน ให้ตั้งมั่น ให้ ดำรงอยู่ในสัมมาทิฏฐิดังนี้ว่า ‘มาเถอะ คุณทั้งหลาย พวกคุณจง เป็นผู้มีสัมมาทิฏฐิ ประกอบด้วยสัมมาทัสสนะ’

ดูก่อนอานนท์ พวกภิกษุใหม่ บวชไม่นาน มาสู่ธรรมวินัยนี้ใหม่ ๆ เธอ ทั้งหลายพึงให้สมาทาน ให้ตั้งมั่น ให้ดำรงอยู่ในธรรม ๕ ประการนี้แล”

๕. มัจฉรินีสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นเหตุให้ภิกษุณีตกนรกหรือขึ้นสวรรค์

{๑๑๕} [๑๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ตระหนี่ที่อยู่ (๒) ตระหนี่ตระกูล

(๓) ตระหนี่ลาภ (๔) ตระหนี่วรรณะ

(๕) ตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะได้ไป สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ไม่ตระหนี่ที่อยู่ (๒) ไม่ตระหนี่ตระกูล

(๓) ไม่ตระหนี่ลาภ (๔) ไม่ตระหนี่วรรณะ

(๕) ไม่ตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะ ได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”