๑๐. วายามสูตร เล่ม ๒๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการจะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ใคร่ครวญสืบสวนรอบคอบก่อนแล้วกล่าวติเตียนผู้ที่ควรติเตียน

(๒) ใคร่ครวญสืบสวนรอบคอบก่อนแล้วกล่าวสรรเสริญผู้ที่ควรสรรเสริญ

(๓) มีวาจาชอบ (๔) มีการงานชอบ

(๕) ไม่ทำศรัทธาไทยให้ตกไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะ ได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๑๐. มิจฉาวายามสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นเหตุให้ภิกษุณีตกนรกหรือขึ้นสวรรค์

{๑๒๐} [๑๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ไม่ใคร่ครวญสืบสวนให้รอบคอบเสียก่อนกล่าวสรรเสริญผู้ที่ควรติเตียน

(๒) ไม่ใคร่ครวญสืบสวนให้รอบคอบเสียก่อนกล่าวติเตียนผู้ที่ควรสรรเสริญ

(๓) มีความพยายามผิด (๔) ระลึกผิด

(๕) ทำศรัทธาไทยให้ตกไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะ ต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จะได้ไป สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ใคร่ครวญสืบสวนรอบคอบก่อนแล้วกล่าวติเตียนผู้ที่ควรติเตียน

(๒) ใคร่ครวญสืบสวนรอบคอบก่อนแล้วกล่าวสรรเสริญผู้ที่ควรสรรเสริญ

(๓) มีความพยายามชอบ (๔) ระลึกชอบ

(๕) ไม่ทำศรัทธาไทยให้ตกไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล จะ ได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

จบ อันธกวินทวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กุลูปกสูตร ๒. ปัจฉาสมณสูตร

๓. สัมมาสมาธิสูตร ๔. อันธกวินทสูตร

๕. มัจฉรินีสูตร ๖. วัณณนาสูตร

๗. อิสสุกินีสูตร ๘. มิจฉาทิฏฐิกสูตร

๙. มิจฉาวาจาสูตร ๑๐. มิจฉาวายามสูตร

(๑๓) ๓. คิลานวรรค

๑. คิลานสูตร

ว่าด้วยคุณธรรมสำหรับภิกษุผู้อาพาธ

{๑๒๑} [๑๒๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่า มหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่ หลีกเร้นในเวลาเย็น เสด็จเข้าไปที่ศาลาภิกษุไข้ ได้ทรงเห็นภิกษุรูปหนึ่งผู้ ทุพพลภาพ เป็นไข้ จึงประทับนั่งบนอาสนะที่เขาปูลาดไว้ ครั้นแล้วได้ตรัส กะภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการย่อมไม่ละภิกษุผู้ทุพพลภาพ เป็นไข้บางรูป เธอนั้นพึงหวังผลนี้ได้ คือ ‘ไม่นานเลย ก็จักทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่ง เองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้” ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรม วินัยนี้(๑) พิจารณาเห็นว่าไม่งามในกายอยู่

(๒) มีความสำคัญว่าเป็นของปฏิกูลในอาหาร

(๓) มีความสำคัญว่าไม่น่ายินดีในโลกทั้งปวง

(๔) พิจารณาเห็นว่าไม่เที่ยงในสังขารทั้งปวง

(๕) เข้าไปตั้งมรณสัญญาไว้ ณ ภายใน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ย่อมไม่ละภิกษุผู้ทุพพลภาพ เป็นไข้บางรูป เธอนั้นพึงหวังผลนี้ได้ คือ ‘ไม่นานเลย ก็จักทำให้แจ้งซึ่ง เจโตวิมุตติปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญายิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ได้”