๒. ปัจฉาสมณสูตร เล่ม ๒๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นกุลุปกะประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลย่อมเป็นที่รัก เป็นที่พอใจ เป็นที่เคารพ และเป็นที่สรรเสริญในตระกูล”

๒. ปัจฉาสมณสูตร

ว่าด้วยธรรมของผู้ควรเป็นและไม่ควรเป็นปัจฉาสมณะ

{๑๑๒} [๑๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ไม่ควรพาไปเป็นปัจฉาสมณะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เดินห่างนักหรือใกล้นัก (๒) ไม่รับบาตรที่ควรรับ

(๓) ไม่ห้ามเมื่อพูดใกล้เป็นอาบัติ

(๔) พูดสอดขึ้น เมื่อกำลังพูดอยู่

(๕) เป็นผู้ด้อยปัญญา โง่เขลา บ้าใบ้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ไม่ควร พาไปเป็นปัจฉาสมณะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ จึงควรพาไปเป็นปัจฉาสมณะ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) เดินไม่ห่างนักหรือไม่ใกล้นัก (๒) รับบาตรที่ควรรับ

(๓) ห้ามเมื่อพูดใกล้เป็นอาบัติ

(๔) ไม่พูดสอดขึ้น เมื่อกำลังพูดอยู่

(๕) เป็นผู้มีปัญญา ไม่โง่เขลา ไม่บ้าใบ้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แลควรพา ไปเป็นปัจฉาสมณะ”

๓. สัมมาสมาธิสูตร

ว่าด้วยธรรมของผู้ไม่สมควรและผู้ควรบรรลุสัมมาสมาธิ

{๑๑๓} [๑๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมไม่อาจบรรลุสัมมาสมาธิได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้

(๑) ไม่อดทนต่อรูปารมณ์ (๒) ไม่อดทนต่อสัททารมณ์

(๓) ไม่อดทนต่อคันธารมณ์ (๔) ไม่อดทนต่อรสารมณ์

(๕) ไม่อดทนต่อโผฎฐัพพารมณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมไม่ อาจบรรลุสัมมาสมาธิได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการย่อมอาจบรรลุสัมมาสมาธิได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) อดทนต่อรูปารมณ์ (๒) อดทนต่อสัททารมณ์

(๓) อดทนต่อคันธารมณ์ (๔) อดทนต่อรสารมณ์

(๕) อดทนต่อโผฏฐัพพารมณ์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมอาจบรรลุสัมมาสมาธิได้

๔. อันธกวินทสูตร

ว่าด้วยธรรมที่พึงสอนภิกษุใหม่ ๕ ประการ

{๑๑๔} [๑๑๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ อันธกวินทวิหาร ในแคว้นมคธ ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้พระภาคเจ้าถึงที่