arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · สุมนวรรค

๑๐. สาลสูตร เล่ม ๒๒

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในสุมนวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๑๐. มหาสาลปุตฺตสุตฺต

๑๐. มหาสาลปุตตสูตร

ว่าด้วยต้นสาละใหญ่กับกุลบุตร

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ สุมนวรรค สาลสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๒)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๒ หน้า ๓๘–๓๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๒ หน้า ๖๒–๖๓

บาลี (มหาจุฬาฯ)

หิมวนฺตํ ภิกฺขเว ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ. กตมาหิ ปญฺจหิ? สาขาปตฺตปลาเสน วฑฺฒนฺติ, ตเจน วฑฺฒนฺติ, ปปฺปฏิกาย วฑฺฒนฺติ, เผคฺคุนา วฑฺฒนฺติ, สาเรน วฑฺฒนฺติ, หิมวนฺตํ ภิกฺขเว ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา อิมาหิ ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ. เอวเมว โข ภิกฺขเว สทฺธํ กุลปุตฺตํ นิสฺสาย อนฺโตชโน ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒติ. กตมาหิ ปญฺจหิ? สทฺธาย วฑฺฒติ, สีเลน วฑฺฒติ, สุเตน วฑฺฒติ, จาเคน วฑฺฒติ, ปญฺญาย วฑฺฒติ, สทฺธํ ภิกฺขเว กุลปุตฺตํ นิสฺสาย อนฺโตชโน อิมาหิ ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒตีติ.

ยถา หิ ปพฺพโต เสโล อรญฺญสฺมึ พฺรหาวเน

ตํ รุกฺขา อุปนิสฺสาย วฑฺฒนฺเต เต วนปฺปตี.

ตเถว สีลสมฺปนฺนํ สทฺธํ กุลปุตฺตํ อิธ (๑)

อุปนิสฺสาย วฑฺฒนฺติ ปุตฺตทารา จ พนฺธวา

อมจฺจา ญาติสงฺฆา จ เย จสฺส อนุชีวิโน.

ตฺยสฺส สีลวโต สีลํ จาคํ สุจริตานิ จ

ปสฺสมานานุกุพฺพนฺติ เย ภวนฺติ วิจกฺขณา.

อิมํ ธมฺมํ จริตฺวาน มคฺคํ (๒) สุคติคามินํ

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ โมทนฺติ กามกามิโนติ. ทสมํ.

สุมนวคฺโค จตุตฺโถ. ตสฺสุทฺทานํ

สุมนา จุนฺที อุคฺคโห สีโห ทานานิสํสโย (๓)

กาลโภชนสทฺธา จ ปุตฺตสาเลหิ เต ทสาติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. กุลปุตฺตํ อิมํ, สี. กุลปตึ อิธ
  2. ๒ก.ม. สคฺคํ
  3. ๓ฉ.ม. ทานานิสํสโก
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ภิกษุทั้งหลาย ไม้สาละใหญ่อาศัยขุนเขาหิมพานต์ ย่อมงอกงามด้วย ความเจริญ ๕ ประการความเจริญ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. กิ่ง ใบแก่ และใบอ่อน ๒. เปลือก

๓. สะเก็ด ๔. กระพี้

๕. แก่น

ภิกษุทั้งหลาย ไม้สาละใหญ่อาศัยขุนเขาหิมพานต์ ย่อมงอกงามด้วยความ เจริญ ๕ ประการนี้ ฉันใดชนภายใน อาศัยกุลบุตรผู้มีศรัทธา ย่อมงอกงามด้วยความเจริญ ๕ ประการ ฉันนั้นเหมือนกันความเจริญ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ศรัทธา(ความเชื่อ)

๒. ศีล (การรักษากายวาจาให้เรียบร้อย)

๓. สุตะ(การสดับฟังหาความรู้)

๔. จาคะ (การเสียสละ)

๕. ปัญญา (ความรอบรู้)

ภิกษุทั้งหลาย ชนภายในอาศัยกุลบุตรผู้มีศรัทธา ย่อมงอกงามด้วยความ เจริญ ๕ ประการนี้

ภูเขาหินมีอยู่ในป่าใหญ่

หมู่ไม้เหล่านั้นอาศัยภูเขานั้น

เจริญงอกงามเติบโตในป่า แม้ฉันใด

บุตร ภรรยา พวกพ้อง อำมาตย์ หมู่ญาติ

และชนผู้อาศัยเขาเลี้ยงชีพ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน

อาศัยกุลบุตรผู้มีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีล

ย่อมงอกงามในโลกนี้

ชนผู้มีปัญญาเห็นแจ้ง เห็นศีล

จาคะ และสุจริต (ความประพฤติดี)

ของกุลบุตรผู้มีศรัทธานั้นแล้วย่อมทำตาม

บุคคลประพฤติธรรมซึ่งเป็นทางนำสัตว์ไปสู่สุคติ

ย่อมเพลิดเพลินในโลกนี้สมปรารถนา

ย่อมบันเทิงในเทวโลก

มหาสาลปุตตสูตรที่ ๑๐ จบ

สุมนวรรคที่ ๔ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สุมนสูตร ๒. จุนทีสูตร

๓. อุคคหสูตร ๔. สีหเสนาปติสูตร

๕. ทานานิสังสสูตร ๖. กาลทานสูตร

๗. โภชนทานสูตร ๘. สัทธสูตร

๙. ปุตตสูตร ๑๐. มหาสาลปุตตสูตร

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ชนภายใน ในที่นี้หมายถึงภรรยา บุตร ธิดา (องฺ.ติก.อ. ๒/๑๔/๘๘)
  2. ๒อำมาตย์ ในที่นี้หมายถึงบุคคลที่ทำกิจการงานร่วมกัน ชี้แนะกันได้ ปรึกษาหารือกันได้ทุกเรื่อง ทุกอิริยาบถ (สํ.สฬา.อ. ๓/๑๐๑๒/๓๖๗, สํ.ฏีกา ๒/๑๐๑๒/๖๒๙)
  3. ๓ดู องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/๔๙/๒๑๐

จบ ๑๐. สาลสูตร