๑๐. นารทสูตร เล่ม ๒๒

ปเสนทิโกศลเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวาย บังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

ก็สมัยนั้น พระนางมัลลิกาเทวีได้ทิวงคต ลำดับนั้น ราชบุรุษคนหนึ่ง เข้าไปกราบทูลพระเจ้าปเสนทิโกศลที่ใกล้พระกรรณว่า “ขอเดชะ พระนาง มัลลิกาเทวีได้ทิวงคตแล้ว” ครั้นเขากราบทูลดังนี้แล้ว พระเจ้าปเสนทิโกศล ก็ทรงมีทุกขโทมนัส ประทับนั่งเหงาหงอย ก้มพระพักตร์ เศร้าสลด อัดอั้นไป

ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบดังนั้นแล้ว จึงตรัสกับพระเจ้าปเสนทิโกศลว่า “ดูก่อนมหาบพิตร เหตุ ๕ ประการนี้อันใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดในโลกก็ตาม เหตุ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ (๑) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดา อย่าได้แก่เลย’ ... (ข้อความเหมือนฐานสูตรข้างต้น) .... บัดนี้เราจะทำอะไรได้”

๑๐. นารทสูตร

ว่าด้วยพระนารทะแสดงธรรมกำจัดความโศก

{๕๐} [๕๐] สมัยหนึ่ง ท่านพระนารทะอยู่ที่กุกกุฏาราม ใกล้พระนครปาตลีบุตร ก็สมัยนั้น พระนางภัททาราชเทวีผู้เป็นที่รักเป็นที่พอพระทัยแห่ง พระเจ้ามุณฑะได้ทิวงคตเมื่อพระนางภัททาราชเทวีผู้เป็นที่รักเป็นที่พอ พระทัยทิวงคตแล้ว พระราชาก็ไม่ยอมสรงสนาน ไม่ยอมแต่งพระองค์ ไม่ ยอมเสวยไม่ทรงประกอบพระราชกรณียกิจ เอาแต่ทรงซบเซาอยู่ที่พระ ศพพระนางตลอดคืนตลอดวัน ครั้งนั้น พระราชาได้ตรัสสั่งมหาอำมาตย์ชื่อว่า โสการักขะผู้เป็นที่รักว่า“ท่านโสการักขะสหายรัก ท่านจงยกพระศพ พระนางภัททาราชเทวีลงในรางเหล็กที่เต็มด้วยน้ำมันแล้วครอบด้วยรางเหล็ก

อื่นอีก อย่างที่เราจะได้เห็นพระศพพระนางได้นาน ๆ’’ โสการักขมหาอำมาตย์ รับพระราชดำรัสแล้วก็่ได้จัดการยกพระศพพระนางลงในรางเหล็กที่เต็มไปด้วย นํ้ามันแล้วครอบด้วยรางเหล็กอันอื่นอีก

ครั้งนั้น โสกฺารักขมหาอำมาตย์จึงคิดว่า “เมื่อพระนางภัททาราชเทวี ผู้เป็นที่รักเป็นที่พอพระทัยแห่งพระเจ้ามุณฑะนี้ได้ทิวงคตแล้ว ท้าวเธอไม่ยอมสรงสนาน ไม่ยอมแต่งพระองค์ ไม่ยอมเสวย ไม่ทรงประกอบพระราช กรณียกิจ เอาแต่ทรงซบเซาอยู่ที่พระศพพระนางตลอดคืนตลอดวัน พระเจ้า มุณฑะจะพึงเสด็จเข้าไปหาสมณะหรือพราหมณ์รูปใดดีหนอ ซึ่งเป็นผู้ที่ได้ทรง สดับธรรมแล้วจะพึงทรงละลูกศรคือความโศกได้”

ลำดับนั้น โสการักขมหาอำมาตย์ได้มีความคิดว่า “ท่านพระนารทะ รูปนี้อยู่ที่กุกกุฏาราม ใกล้พระนครปาตลีบุตร ก็ชื่อเสียงอันงามของท่านพระ นารทะขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า ‘เป็นบัณฑิต ฉลาด มีปัญญา เป็นพหูสูต มี ถ้อยคำวิจิตร มีปฏิภาณดีงาม เป็นวุฑฒบุคคล และเป็นพระอรหันต์’ จึง ควรที่พระเจ้ามุณฑะจะเสด็จเข้าไปหาบางทีได้ทรงสดับธรรมของท่านแล้ว จะพึงทรงละลูกศรคือความโศกได้” จึงโสการักขมหาอำมาตย์ได้เข้าไปเฝ้า พระเจ้ามุณฑะถึงที่ประทับ ครั้นแล้วกราบทูลว่า “ขอเดชะ ท่านพระนารทะ รูปนี้อยูที่กุกกุฏารามใกล้พระนครปาตลีบุตรก็ชื่อเสียงอันงามของท่าน พระนารทะขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า ‘เป็นบัณฑิต ฉลาด มีปัญญา เป็นพหูสูต มีถ้อยคำวิจิตร มีปฏิภาณดีงาม เป็นวุทฒบุคคล และเป็นพระอรหันต์’ ก็ ถ้าพระองค์จะพึงเสด็จเข้าไปหาท่านไซร้ บางทีได้ทรงสดับธรรมของท่านแล้ว จะพึงทรงละลูกศรคือความโศกได้”พระเจ้ามุณฑะจึงตรัสว่า “สหายรัก ถ้าเช่นนั้น ท่านจงไปกราบเรียน ท่านพระนารทะใท้ทราบว่า ‘กษัตริย์เช่นเราเข้าใจว่าสมณะหรือพราหมณ์ที่ อยู่ในราชอาณาจักร ยังไม่ได้แจ้งให้ทราบก่อนจะพึงเข้าไปหาได้อย่างไร’

โสการักขมหาอำมาตย์รับพระราชดำรัสแล้วได้เข้าไปหาท่านพระนารทะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วนมัสการท่านพระนารทะ นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้เรียนว่า

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พระนางภัททาราชเทวีผู้เป็นที่รักเป็นที่พอพระทัย แห่งพระเจ้ามุณฑะนี้ได้ทิวงคตแล้ว เมื่อพระนางภัททาราชเทวีผู้เป็นที่รักเป็น ที่พอพระทัยได้ทิวงคตแล้ว ท้าวเธอก็ไม่ยอมสรงสนาน ไม่ยอมแต่งพระองค์ ไม่ยอมเสวย ไม่ทรงประกอบพระราชกรณียกิจ เอาแต่ทรงซบเซาอยู่ที่ พระศพพระนางภัททาเทวีตลอดคืนตลอดวัน ขอประทานโอกาส ขอท่าน พระนารทะจงแสดงธรรมแก่พระราชา อย่างที่พระราชาทรงสดับธรรมของ ท่านพระนารทะแล้วจะพึงทรงละลูกศรคือความโศกได้”ท่านพระนารทะกล่าวว่า “ดูก่อนมหาอำมาตย์ ขอให้พระราชาทรงทราบ เวลาที่ควร ณ บัดนี้เถิด”

ลำดับนั้นโสการักขมหาอำมาตย์ลุกจากที่นั่งกราบนมัสการท่านพระ นารทะ ทำประทักษิณแล้วได้เข้าไปเฝ้าพระเจ้ามุณฑะถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว ได้กราบทูลว่า “ขอเดชะ ท่านพระนารทะได้เปิดโอกาสให้เสด็จไปแล้ว บัดนี้ ขอพระองค์ทรงทราบเวลาที่ควรเถิด พระเจ้าข้า”

พระเจ้ามุณฑะตรัสว่า “ถ้าเช่นนั้นท่านจงให้พนักงานเทียมยานพาหนะ ชั้นดีเยี่ยมไว้” โสการักขมหาอำมาตย์รับพระราชดำรัสแล้วได้ให้พนักงาน เทียมพระราชยานชั้นดีเยี่ยมไว้เสร็จแล้ว จึงกราบทูลว่า “ขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าได้ให้พนักงานเทียมพระราชยานชั้นดีเยี่ยมไว้เสร็จแล้ว ขอพระองค์จงทรงทราบเวลาที่ควรเถิด พระเจ้าข้า”

ลำดับนั้น พระเจ้ามุณฑะเสด็จขึ้นทรงพระราชยานชั้นดีเยี่ยมไปสู่ กุกกุฏารามเพื่อพบกับท่านพระนารทะด้วยพระราชานุภาพอันใหญ่ยิ่ง เสด็จ ไปด้วยพระราชยานตลอดภูมิประเทศเท่าที่พระราชยานจะไปได้แล้ว ทรงลง จากพระราชยานเสด็จดำเนินตรงเข้าไปสู่อาราม เข้าไปหาท่านพระนารทะ

ทรงอภิวาทแล้วประทับ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วท่านพระนารทะ ได้ถวายพระพรพระเจ้ามุณฑะว่า

“ขอถวายพระพร เหตุ ๕ ประการนี้ อันใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ว่าจะเป็น สมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดในโลกก็ตาม เหตุ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดา อย่าได้แก่เลย’ ดังนี้ อัน ใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดผู้หนึ่งในโลกก็ตาม

(๒) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดา อย่าได้เจ็บไข้เลย’ ...

(๓) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความตายเป็นธรรมดา อย่าได้ตายเลย’ ...

(๔) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา อย่าได้สิ้นไปเลย ’...

(๕) เหตุที่ว่า ‘สิ่งที่มีดวามพินาศเป็นธรรมดา อย่าได้พินาศเลย’ ดังนี้ อันใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดผู้หนึ่งในโลกก็ตาม

ขอถวายพระพร สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของปุถุชนผู้มิได้สดับ แล้วย่อมแก่ไป เมื่อสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว เขาย่อมไม่ พิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘ไม่ใช่เฉพาะสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของเราผู้เดียว เท่านั้นที่แก่ไป โดยที่แท้สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของสัตว์ทั้งปวงที่มีการมา การไป การจุติ การอุบัติ ย่อมแก่ไปทั้งสิ้น ก็แลเราเองเมื่อสิ่งที่มีความแก่ เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว จะพึงเศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอกคร่ำครวญ ถึงความหลงเพ้อไป แม้อาหารก็ไม่อยากจะรับประทาน แม้ร่างกายก็จะพึงเศร้าหมอง แม้การงานก็จะพึงหยุดชะงัก แม้พวกอมิตรก็จะพึงดีใจ แม้พวกมิตรก็จะพึงเสียใจ’ ดังนี้ เมื่อสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว เขาจึงเศร้า โศก ลำบาก รำพัน ตีอกคร่ำครวญ ถึงความหลงเพ้อไป ขอถวายพระพร

ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วนี้กล่าวได้ว่าถูกลูกศรคือความเศร้าโศกที่มีพิษแทงเข้าแล้ว ย่อมทำตนให้เดือดร้อน

อีกข้อหนึ่ง ขอถวายพระพร สิ่งที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดาของ ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วย่อมเจ็บไข้...สิ่งที่มีความตายเป็นธรรมดาของปุถุชน ผู้มิได้สดับแล้วย่อมตายไป.... สิ่งที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดาของปุถุชนผู้มิได้ สดับแล้วย่อมสิ้นไป... สิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดาของปุถุชนผู้มิได้สดับแล้ว ย่อมพินาศไป เมื่อสิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดาพินาศไปแล้ว เขาย่อมไม่พิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘ไม่ใช่เฉพาะสิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดาของเราผู้เดียว เท่านั้นที่พินาศไป โดยที่แท้สิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดาของสัตว์ทั้งปวงที่มี การมา การไป การจุติ การอุบัติก็ย่อมพินาศไปทั้งสิ้น ก็แลเราเองเมื่อสิ่ง

ที่มีความพินาศเป็นธรรมดาพินาศไปแล้ว จะพึงเศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอก คร่ำครวญ ถึงความหลงเพ้อไป แม้อาหารเราก็ไม่อยากจะรับประทาน แม้ ร่างกายก็จะพึงเศร้าหมอง แม้การงานก็จะพึงหยุดชะงัก แม้พวกอมิตรก็จะ พึงดีใจ แม้พวกมิตรจะพึงเสียใจ’ ดังนี้ เมื่อสิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดา พินาศไปแล้ว เขาจึงเศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอกคร่ำครวญ ถึงความ หลงเพ้อไป ขอถวายพระพร ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วนี้กล่าวได้ว่าถูกลูกศร คือความเศร้าโศกที่มีพิษแทงเข้าแล้ว ย่อมทำตนให้เดือดร้อนขอถวายพระพร ส่วนว่าสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของอริยสาวกผู้ได้ สดับแล้วย่อมแก่ไป เมื่อสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว

อริยสาวกนั้น ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘ไม่ใช่เฉพาะแต่สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของเรา ผู้เดียวเท่านั้นที่แก่ไป โดยที่แท้สิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาของสัตว์ทั้งปวงที่มี การมา การไป การจุติ การอุบัติก็ย่อมแก่ไปทั้งสิ้น ก็แลเราเองเมื่อสิ่งที่มี ความแก่เป็นธรรมดาแก่ไปแล้วจะพึงศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอก คร่ำครวญ ถึงความหลงเพ้อไป แม้อาหารเราก็ไม่อยากจะรับประทาน แม้ร่างกายก็จะ พึงเศร้าหมอง แม้การงานก็จะพึงหยุดชะงัก แม้พวกอมิตรก็จะพึงดีใจ แม้

พวกมิตรก็จะพึงเสียใจ ’ ดังนี้ เมื่อสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแก่ไปแล้ว อริย สาวกนั้นย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ลำบาก ไม่รำพัน ไม่ตีอกคร่ำครวญ ไม่ถึง ความหลงเพ้อไป ขอถวายพระพร อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วนี้กล่าวได้ว่า ถอนลูกศรคือความเศร้าโศกที่มีพิษซึ่งเป็นเหตุให้ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วถูกเสียบ แทงแล้วทำตนให้เดือดร้อน อริยสาวกผู้ไม่มีความเศร้าโศก ปราศจากลูกศร ย่อมดับทุกข์ร้อนได้ด้วยตนเอง

อีกข้อหนึ่ง ขอถวายพระพร สิ่งที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดาของอริย สาวกผู้ได้สดับแล้วย่อมเจ็บไข้ ... สิ่งที่มีความตายเป็นธรรมดาของอริยสาวก ผู้ได้สดับแล้วย่อมตายไป ... สิ่งที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดาของอริยสาวกผู้ได้ สดับแล้วย่อมสิ้นไป ... สิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดาของอริยสาวกผู้ได้สดับ แล้วย่อมพินาศไป เมื่อสิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดาพินาศไปแล้ว อริยสาวก นั้นย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘ไม่ใช่เฉพาะแต่สิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดา ของเราผู้เดียวเท่านั้นที่พินาศไป โดยที่แท้สิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดา ของสัตว์ทั้งปวงที่มี การมา การไป การจุติ การอุบัติก็ย่อมพินาศไปทั้งสิ้น

ก็ แลเราเองเมื่อสิ่งที่มีความพินาศเป็นธรรมดาพินาศไปแล้ว จะพึงเศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอกคร่ำครวญ ถึงความหลงเพ้อไป แม้อาหารเราก็ไม่อยากจะรับประทาน แม้ร่างกายก็จะพึงเศร้าหมอง แม้การงานก็จะพึงหยุดชะงัก แม้ พวกอมิตรก็จะพึงดีใจ แม้พวกมิตรก็จะพึงเสียใจ ’ ดังนี้ เมื่อสิ่งที่มีความพินาศ เป็นธรรมดาพินาศไปแล้ว อริยสาวกนั้นย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ลำบาก ไม่รำพัน ไม่ตีอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความหลงเพ้อไป ขอถวายพระพร อริยสาวกผู้ได้ สดับแล้วนี้กล่าวได้ว่าถอนลูกศรคือความเศร้าโศกที่มีพิษซึ่งเป็นเหตุให้ปุถุชน ผู้มิได้สดับแล้วถูกเสียบแทงแล้วทำตนให้เดือดร้อน อริยสาวกผู้ไม่มีความเศร้า โศก ปราศจากลูกศร ย่อมดับทุกข์ร้อนได้ด้วยตนเองขอถวายพระพร เหตุ ๕ ประการนี้แลอันใคร ๆ ไม่พึงได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดในโลกก็ตาม”

อันใคร ๆ ย่อมจะไม่ได้ประโยชน์ในโลกนี้แม้สักเล็ก

น้อยจากความเศร้าโศก จากการครํ่าครวญ พวกที่ไม่เป็น

มิตรพอทราบว่าเขาเศร้าโศก ได้รับความทุกข์ ย่อมจะดีใจ

ส่วนบัณฑิตผู้ฉลาดในการวินิจฉัยความย่อมไม่หวั่นไหว

ในเพราะอันตรายทั้งหมด ไม่ว่าเมื่อไรพวกศัตรูเห็นใบหน้า

ของบัณฑิตนั้นยังเหมือนเดิม ไม่เปลี่ยนแปลง ย่อมมี

ความทุกข์เสียเอง

บุคคลจะพึงได้ประโยชน์ในที่ใด ๆ ด้วยประการใด ๆ

เช่น การสรรเสริญ การร่ายมนต์ การกล่าวคำสุภาษิต

การเพิ่มให้ หรือการสืบประเพณีของตน ก็พึงบากบั่น

ในที่นั้น ๆ ด้วยประการนั้น ๆ เถิด

ถ้าพึงทราบว่าประโยชน์อย่างนี้อันเราหรือผู้อื่นไม่พึง

ได้ไซร้ ก็อย่าเสียใจ ควรอดกลั้นไว้ ด้วยคิดเสียว่า ‘กรรม

เป็นสิ่งมั่นคง บัดนี้เราจะทำอะไรได้’

เมื่อท่านพระนารทะกล่าวแล้วอย่างนี้ พระเจ้ามุณฑะได้ตรัสถามว่า “ท่านผู้เจริญ ธรรมบรรยายนี้ชื่ออะไร” ท่านพระนารทะตอบว่า “ขอถวายพระพร ธรรมบรรยายนี้ชื่อโสกสัลลหรณะ (ธรรมบรรยายที่เป็นเหตุถอนลูกศร คือความเศรัาโศก)” พระเจ้ามุณฑะตรัสชมว่า “ท่านผู้เจริญ โสกสัลลหรณ ธรรมบรรยายดีนัก โสกสัลลหรณธรรมบรรยายดีนัก ท่านผู้เจริญ เพราะได้ ฟังธรรมบรรยายนี้ ข้าพเจ้าจึงละลูกศรคือความโศกได้”ครั้งนั้น พระเจ้ามุณทะได้ตรัสสั่งโสการักขะมหาอำมาตย์ว่า “ท่านจง ถวายพระเพลิงพระศพพระนางภัททาราชเทวีแล้วทำเป็นสถูปไว้ ตั้งแต่วันนี้ ไป เราจักอาบนํ้า แต่งตัว บริโภคอาหาร และประกอบราชกิจ”

จบ มุณฑราชวรรคที่ ๕

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อาทิยสูตร ๒. สัปปุริสสูตร

๓. อิฏฐสูตร ๔. มนาปทายีสูตร

๕. ปุญญาภิสันทสูตร ๖. สัมปทาสูตร

๗. ธนสูตร ๘. ฐานสูตร

๙. โกสลสูตร ๑๐. นารทสูตร

จบ ปฐมปัณณาสก์

๒. ทุติยปัณณาสก์

(๖) ๑. นีวรณวรรค

๑. อาวรณสูตร

ว่าด้วยนิวรณ์ ๕

[๕๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

{๕๑} สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาค เจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับ พระราชดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิวรณ์เครื่องกางกั้น ๕ ประการนี้เป็นสิ่งครอบงำ จิต ทอนกำลังปัญญาให้อ่อนลง ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) กามฉันทะ (ความพอใจรักใคร่ในกาม) เป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น เป็นสิ่งครอบงำจิต ทอนกำลังปัญญาให้อ่อนลง(๒) พยาบาท (ความคิดร้าย) ...

(๓) ถีนมิทธะ (ความหดหู่และเคลิบเคลิ้ม) ...

(๔) อุทธัจจกุกกุจจะ (ความฟุ้งซ่าน) ....

(๕) วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย) เป็นนิวรณ์เครื่องกางกั้น เป็นสิ่งครอบงำจิต ทอนกำลังปัญญาให้อ่อนลงดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิวรณ์เครื่องกางกั้น ๕ ประการนี้แลเป็นสิ่งครอบงำจิต ทอนกำลังปัญญาให้อ่อนลงดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่ภิกษุนั้นยังละนิวรณ์เครื่องกางกั้น ๕ ประการ