สมิทธิสูตร เล่ม ๒๓

๔. สมิทธิสูตร

ว่าด้วยเรื่องวิตก

{๒๑๘} [๑๔] ครั้งนั้นแล ท่านพระสมิทธิเข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วไหว้ท่านพระสารีบุตรแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ท่านพระสารีบุตร ได้ถามท่านพระสมิทธิว่า “ดูก่อนสมิทธิ วิตกอันเป็นความดำริของบุรุษ มีอะไรเป็นอารมณ์เกิดขึ้น”ท่านพระสมิทธิตอบว่า “วิตกอันเป็นความดำริของบุรุษมีนามรูปเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ขอรับ”“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นย่อมถึงความต่างกันในอะไร”

“ในธาตุทั้งหลาย ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นสมุทัย”

“มีผัสสะเป็นสมุทัย ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นที่ประชุมลง”

“มีเวทนาเป็นที่ประชุมลง ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นประมุข”

“มีสมาธิเป็นประมุข ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นใหญ่”

“มีสติเป็นใหญ่ ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นยอด”

“มีปัญญาเป็นยอด ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นแก่น”

“มีวิมุตติเป็นแก่น ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นที่หยั่งลง”

“มีอมตะเป็นที่หยั่งลง ขอรับ”

“ดูก่อนสมิทธิ เมื่อผมถามท่านว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ วิตกอันเป็นความดำริของบุรุษมีอะไรเป็นอารมณ์เกิดขึ้น’ ท่านตอบว่า ‘วิตกอันเป็นความดำริของบุรุษมีนามรูปเป็นอารมณ์เกิดขึ้น ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นย่อมถึงความต่างกันในอะไร’ ท่านตอบว่า ‘ในธาตุทั้งหลาย ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้น มีอะไรเป็นสมุทัย’ ท่านตอบว่า ‘มีผัสสะเป็นสมุทัย ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นที่ประชุมลง’ ท่านตอบว่า ‘มีเวทนาเป็นที่ประชุมลง ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นประมุข’

ท่านตอบว่า ‘มีสมาธิเป็นประมุข ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นใหญ่’ ท่านตอบว่า ‘มีสติเป็นใหญ่ ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นยอด’ ท่านตอบว่า ‘มีปัญญาเป็นยอด ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้นมีอะไรเป็นแก่น” ท่านตอบว่า ‘มีวิมุตติเป็นแก่น ขอรับ’เมื่อผมถามว่า ‘ดูก่อนสมิทธิ ก็วิตกอันเป็นความดำรินั้น มีอะไร เป็นที่หยั่งลง’ ท่านตอบว่า ‘มีอมตะเป็นที่หยั่งลง ขอรับ’สาธุ สาธุ ท่านสมิทธิ เป็นการดีแล้ว ที่ท่านถูกผมถามปัญหาแล้วก็แก้ได้ แต่ท่านอย่าทะนงตนด้วยการแก้ปัญหานั้น”

๕. คัณฑสูตร

ว่าด้วยปากแผล ๙ แห่ง

{๒๑๙} [๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนฝีที่เกิดขึ้นมาหลายปี ฝีนั้นพึงมีปากแผล ๙ แห่ง มีปากแผลที่ยังไม่แตก ๙ แห่ง สิ่งใดสิ่งหนึ่งไหลออกจากปากแผลนั้น สิ่งนั้นเป็นของไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น น่ารังเกียจทั้งนั้น สิ่งใดสิ่งหนึ่งไหลเข้า สิ่งนั้นก็เป็นของไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น น่ารังเกียจทั้งนั้น ฉันใด คำว่า ‘ฝี’ นั้นแลเป็นชื่อของกายนี้ ซึ่งเกิดมาจากมหาภูตรูป ๔ มีมารดาบิดาเป็นแดนเกิด เติบโตขึ้นด้วยข้าวสุกและขนมสด มีความไม่เที่ยง ต้องลูบไล้นวดฟั้น และต้องแตกกระจัดกระจายเป็นธรรมดา กายนั้นมีปากแผล ๙ แห่ง มีปากแผลที่ยังไม่แตก ๙ แห่ง สิ่งใดสิ่งหนึ่งไหลออกจากปากแผลนั้น สิ่งนั้นเป็นของไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น น่ารังเกียจทั้งนั้น สิ่งใดสิ่งหนึ่งไหลเข้า สิ่งนั้นก็เป็นของไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น น่ารังเกียจทั้งนั้น ฉันนั้นเพราะเหตุนั้นแล ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเบื่อหน่ายในกายนี้”

๖. สัญญาสูตร

ว่าด้วยสัญญา ๙ ประการ

{๒๒๐} [๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๙ ประการนี้อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด สัญญา ๙ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) อสุภสัญญา (๒) มรณสัญญา

(๓) อาหาเรปฏิกูลสัญญา (๔) สัพพโลเกอนภิรตสัญญา

(๕) อนิจจสัญญา (๖) อนิจเจทุกขสัญญา