กามเหสสูตร ที่ ๓ เล่ม ๒๓

๔. อุภโตภาควิมุตตสูตร

ว่าด้วยอุภโตภาควิมุต

{๒๔๙} [๔๕] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘อุภโตภาควิมุตอุภโตภาควิมุต ’ ดังนี้ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายเพียงเท่าไรหนอแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสเรียกว่าอุภโตภาควิมุต”

พระอานนท์ตอบว่า “ดูก่อนอาวุโส ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้สงัดแล้วจากกาม... บรรลุปฐมฌานอยู่ และอายตนะนั้นมีอยู่ด้วยอาการใด ๆ เธอ ได้สัมผัสอายตนะนั้นด้วยกายด้วยอาการนั้น ๆ ทั้งรู้ประจักษ์ด้วยปัญญา ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า อุภโตภาควิมุตอีกข้อหนึ่ง อาวุโส ภิกษุบรรลุทุติยฌานอยู่ ...

อีกข้อหนึ่ง อาวุโส ภิกษุบรรลุสัญญาเวทยิตนิโรธเพราะล่วงเนวสัญญา นาสัญญายตนะได้โดยประการทั้งปวง อาสวะทั้งหลายของเธอก็สิ้นไปเพราะเห็นด้วยปัญญา และอายตนะนั้นมีอยู่ด้วยอาการใด ๆ เธอก็ได้สัมผัสอายตนะ นั้นด้วยกายด้วยอาการนั้น ๆ ทั้งรู้ประจักษ์ด้วยปัญญา ดูก่อนอาวุโส โดยนิปปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า อุภโตภาควิมุต”

๕. สันทิฏฐิกธัมมสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ผู้บรรลุพึงเห็นเอง

{๒๕๐} [๔๖] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘สันทิฏฐิกธรรม สันทิฏฐิกธรรม ’ ดังนี้ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายเพียงเท่าไรหนอแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสเรียกว่าสันทิฏฐิกธรรม”พระอานนท์ตอบว่า “ดูก่อนอาวุโส ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้สงัดแล้ว จากกาม ... บรรลุปฐมฌานอยู่ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่าสันทิฏฐิกธรรม ...

อีกข้อหนึ่ง อาวุโส ภิกษุบรรลุสัญญาเวทยิตนิโรธเพราะล่วงเนวสัญญานาสัญญายตนะได้โดยประการทั้งปวง และอาสวะทั้งหลายของเธอก็สิ้นไป เพราะเห็นด้วยปัญญา ดูก่อนอาวุโส โดยนิปปริยายแม้เพียงเท่านี้แล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่าสันทิฏฐิกธรรม”

๖. สันทิฏฐิกนิพพานสูตร

ว่าด้วยนิพพานที่ผู้บรรลุพึงเห็นเอง

{๒๕๑} [๔๗] พระอุทายีถามว่า “ดูก่อนอาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ‘สันทิฏฐิกนิพพาน สันทิฏฐิกนิพพาน ’ ดังนี้ ดูก่อนอาวุโส โดยปริยายเพียงเท่าไรหนอแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสเรียกว่าสันทิฏฐิกนิพพาน”