พระสูตรที่ไม่จัดเข้าในปัณณาสก์ เล่ม ๒๐

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? โกโธ จ อุปนาโห จ ... มกฺโข จ ปฬาโส (๑) จ... อิสฺสา จ มจฺฉริยญฺจ... มายา จ สาเถยฺยญฺจ... อหิริกญฺจ อโนตฺตปฺปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๑-๕)

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. โกธะ (ความโกรธ) ๒. อุปนาหะ (ความผูกโกรธ) ...

๑. มักขะ (ความลบหลู่คุณท่าน) ๒. ปฬาสะ (ความตีเสมอ) ...

๑. อิสสา (ความริษยา ๒. มัจฉริยะ (ความตระหนี่) ...

๑. มายา (มารยา) ๒. สาเถยยะ (ความโอ้อวด) ...

๑. อหิริกะ (ความไม่อายบาป) ๒. อโนตตัปปะ (ความไม่กลัวบาป)

ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๑-๕)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา. กตเม เทฺว ? อกฺโกโธ จ อนุปนาโห จ... อมกฺโข จ อปฬาโส จ... อนิสฺสา จ อมจฺฉริยญฺจ... อมายา จ อสาเถยฺยญฺจ... หิรี จ โอตฺตปฺปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมาติ. (๖-๑๐)

ธรรม ๒ อย่างนี้

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อักโกธะ (ความไม่โกรธ) ๒. อนุปนาหะ (ความไม่ผูกโกรธ) ...

๑. อมักขะ (ความไม่ลบหลู่คุณท่าน) ๒. อปฬาสะ (ความไม่ตีเสมอ) ...

๑. อนิสสา (ความไม่ริษยา) ๒. อมัจฉริยะ (ความไม่ตระหนี่) ...

๑. อมายา (ไม่มีมารยา) ๒. อสาเถยยะ (ความไม่โอ้อวด) ..

๑. หิริ (ความอายบาป) ๒. โอตตัปปะ (ความกลัวบาป)

ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๒ อย่างนี้แล (๖-๑๐)

ทฺวีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ทุกฺขํ วิหรติ. กตเมหิ ทฺวีหิ ? โกเธน จ อุปนาเหน จ... มกฺเขน จ ปฬาเสน จ... อิสฺสาย จ มจฺฉริเยน จ... มายาย จ สาเถยฺเยน จ... อหิริเกน จ อโนตฺตปฺเปน จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ทุกฺขํ วิหรติติ. (๑๑-๑๕)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างย่อมอยู่เป็นทุกข์

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. โกธะ ๒. อุปนาหะ ...

๑. มักขะ ๒. ปฬาสะ ...

๑. อิสสา ๒. มัจฉริยะ ...

๑. มายา ๒. สาเถยยะ ...

๑. อหิริกะ ๒. อโนตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างนี้แลย่อมอยู่เป็นทุกข์ (๑๑-๑๕)

ทฺวีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุขํ วิหรติ. กตเมหิ ทฺวีหิ ? อกฺโกเธน จ อนุปนาเหน จ... อมกฺเขน จ อปฬาเสน จ... อนิสฺสาย จ อมจฺฉริเยน จ... อมายาย จ อสาเถยฺเยน จ หิริยา จ โอตฺตปฺเปน จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุขํ วิหรตีติ. (๑๖-๒๐)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างย่อมอยู่เป็นสุข

ธรรม ๒ อย่างอะไรบ้าง คือ

๑. อักโกธะ ๒. อนุปนาหะ ...

๑. อมักขะ ๒. อปฬาสะ ...

๑. อนิสสา ๒. อมัจฉริยะ ...

๑. อมายา ๒. อสาเถยยะ ...

๑. หิริ ๒. โอตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างนี้แลย่อมอยู่เป็นสุข (๑๖-๒๐)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม เทฺว ? โกโธ จ อุปนาโห จ... มกฺโข จ ปฬาโส จ... อิสฺสา จ มจฺฉริยญฺจ... มายา จ สาเถยฺยญฺจ... อหิริกญฺจ อโนตฺตปฺปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺตีติ. (๒๑-๒๕)

ธรรม ๒ อย่างนี้ย่อมเป็นไปเพื่อความเสื่อมของภิกษุผู้ยังเป็นเสขะ

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. โกธะ ๒. อุปนาหะ ...

๑. มักขะ ๒. ปฬาสะ ...

๑. อิสสา ๒. มัจฉริยะ ...

๑. มายา ๒. สาเถยยะ ...

๑. อหิริกะ ๒. อโนตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๒ อย่างนี้แลย่อมเป็นไปเพื่อความเสื่อมของภิกษุผู้ยังเป็น เสขะ (๒๑-๒๕)

เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม เทฺว ? อกฺโกโธ จ อนุปนาโห จ... อมกฺโข จ อปฬาโส จ... อนิสฺสา จ อมจฺฉริยญฺจ... อมายา จ อสาเถยฺยญฺจ... หิรี จ โอตฺตปฺปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตีติ. (๒๖-๓๐)

ธรรม ๒ อย่างนี้ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมของภิกษุผู้ยังเป็นเสขะ

ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อักโกธะ ๒. อนุปนาหะ ...

๑. อมักขะ ๒. อปฬาสะ ...

๑. อนิสสา ๒. อมัจฉริยะ ...

๑. อมายา ๒. อสาเถยยะ ...

๑. หิริ ๒. โอตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๒ อย่างนี้แลย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เสื่อมของภิกษุผู้ยัง เป็นเสขะ (๒๖-๓๐)

ทฺวีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต, เอวํ นิรเย. กตเมหิ ทฺวีหิ ? โกเธน จ อุปนาเหน จ... มกฺเขน จ ปฬาเสน จ... อิสฺสาย จ มจฺฉริเยน จ... มายาย จ สาเถยฺเยน จ... อหิริเกน จ อโนตฺตปฺเปน จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต, เอวํ นิรเยติ. (๓๑-๓๕)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. โกธะ ๒. อุปนาหะ ...

๑. มักขะ ๒. ปฬาสะ ...

๑. อิสสา ๒. มัจฉริยะ ...

๑. มายา ๒. สาเถยยะ ...

๑. อหิริกะ ๒. อโนตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างนี้แลย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้ (๓๑-๓๕)

ทฺวีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต, เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ทฺวีหิ ? อกฺโกเธน จ อนุปนาเหน จ... อมกฺเขน จ อปฬาเสน จ... อนิสฺสาย จ อมจฺฉริเยน จ... อมายาย จ อสาเถยฺเยน จ... หิริยา จ โอตฺตปฺเปน จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต, เอวํ สคฺเคติ. (๓๖-๔๐)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างย่อมดำรงอยู่ใน สวรรค์เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อักโกธะ ๒. อนุปนาหะ ...

๑. อมักขะ ๒. อปฬาสะ ...

๑. อนิสสา ๒. อมัจฉริยะ ...

๑. อมายา ๒. อสาเถยยะ ...

๑. หิริ ๒. โอตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างนี้แลย่อมดำรงอยู่ในสวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้ (๓๖-๔๐)

ทฺวีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเธกจฺโจ กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ ทฺวีหิ ? โกเธน จ อุปนาเหน จ... มกฺเขน จ ปฬาเสน จ... อิสฺสาย จ มจฺฉริเยน จ... มายาย จ สาเถยฺเยน จ... อหิริเกน จ อโนตฺตปฺเปน จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเธกจฺโจ กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตีติ. (๔๑-๔๕)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้ประกอบด้วยธรรม ๒ อย่าง หลังจากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรกธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. โกธะ ๒. อุปนาหะ ...

๑. มักขะ ๒. ปฬาสะ ...

๑. อิสสา ๒. มัจฉริยะ ...

๑. มายา ๒. สาเถยยะ ...

๑. อหิริกะ ๒. อโนตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้ประกอบด้วยธรรม ๒ ประการนี้แล หลัง จากตายแล้วจะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก (๔๑-๔๕)

ทฺวีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเธกจฺโจ กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ ทฺวีหิ ? อกฺโกเธน จ อนุปนาเหน จ... อมกฺเขน จ อปฬาเสน จ... อนิสฺสาย จ อมจฺฉริเยน จ... อมายาย จ อสาเถยฺเยน จ... หิริยา จ โอตฺตปฺเปน จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเธกจฺโจ กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตีติ. (๔๖-๕๐) โกธเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้ประกอบด้วยธรรม ๒ อย่าง หลัง จากตายแล้วจะไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ธรรม ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อักโกธะ ๒. อนุปนาหะ ...

๑. อมักขะ ๒. อปฬาสะ ...

๑. อนิสสา ๒. อมัจฉริยะ ...

๑. อมายา ๒. อสาเถยยะ ...

๑. หิริ ๒. โอตตัปปะ ...

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้ประกอบด้วยธรรม ๒ อย่างนี้แล หลัง จากตายแล้วจะไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ (๔๖-๕๐)

โกธเปยยาล จบ

๒. อกุสลเปยฺยาล

[๑๙๑-๒๐๐] เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา อกุสลา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา กุสลา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา สาวชฺชา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา อนวชฺชา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา ทุกฺขุทฺรยา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา สุขุทฺรยา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา ทุกฺขวิปากา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา สุขวิปากา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา สพฺยาปชฺฌา... เทฺวเม ภิกฺขเว ธมฺมา อพฺยาปชฺฌา. กตเม เทฺว ? อกฺโกโธ จ อนุปนาโห จ... อมกฺโข จ อปฬาโส จ... อนิสฺสา จ อมจฺฉริยญฺจ... อมายา จ อสาเถยฺยญฺจ... หิรี จ โอตฺตปฺปญฺจ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว ธมฺมา อพฺยาปชฺฌาติ. (๑-๕๐) อกุสลเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

๒. อกุสลเปยยาล

[๑๙๑-๒๐๐] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย อกุศลธรรม ๒ อย่าง นี้ ... กุศลธรรม ๒ อย่างนี้ ... ธรรมที่มีโทษ ๒ อย่างนี้ ... ธรรมที่ไม่มีโทษ ๒อย่างนี้ ... ธรรมที่มีทุกข์เป็นกำไร ๒ อย่างนี้ ... ธรรมที่มีสุขเป็นกำไร ๒ อย่างนี้ ... ธรรมที่มีวิบากเป็นทุกข์ ๒ อย่างนี้ ... ธรรมที่มีวิบากเป็นสุข ๒ อย่างนี้ ... ธรรม ที่มีความเบียดเบียน ๒ อย่างนี้ ... ธรรมที่ไม่มีความเบียดเบียน ๒ อย่างนี้

ธรรมที่ไม่มีความเบียดเบียน ๒ อย่าง อะไรบ้าง คือ

๑. อักโกธะ (ความไม่โกรธ) ๒. อนุปนาหะ (ความไม่ผูกโกรธ) ...

๑. อมักขะ (ความไม่ลบหลู่คุณท่าน) ๒. อปฬาสะ (ความไม่ตีเสมอ) ...

๑. อนิสสา (ความไม่ริษยา) ๒. อมัจฉริยะ (ความไม่ตระหนี่) ...

๑. อมายา (ไม่มีมารยา) ๒. อสาเถยยะ (ความไม่โอ้อวด) ..

๑. หิริ (ความอายบาป) ๒. โอตตัปปะ (ความกลัวบาป)

ภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่ไม่มีความเบียดเบียน ๒ อย่างนี้แล (๑-๕๐)

อกุสลเปยยาล จบ

๓. วินยเปยฺยาล เทฺวเม ภิกฺขเว อตฺถวเส ปฏิจฺจ ตถาคเตน สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ. กตเม เทฺว ? สํฆสุฏฺฐุตาย สํฆผาสุตาย. ทุมฺมงฺกูนํ ปุคฺคลานํ นิคฺคหาย, เปสลานํ ภิกฺขูนํ ผาสุวิหาราย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ อาสวานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ อาสวานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ เวรานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ เวรานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ วชฺชานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ วชฺชานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ ภยานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ ภยานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปฏิฆาตาย. คิหีนํ อนุกมฺปาย, ปาปิจฺฉานํ ภิกฺขูนํ ปกฺขุปจฺเฉทาย. อปฺปสนฺนานํ ปสาทาย, ปสนฺนานํ ภิยฺโยภาวาย. สทฺธมฺมฏฺฐิติยา วินยานุคฺคหาย. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว อตฺถวเส ปฏิจฺจ ตถาคเตน สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตนฺติ. (๑-๑๐)

๓. วินยเปยยาล

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตบัญญัติสิกขาบทแก่ เหล่าสาวกโดยอาศัยอำนาจประโยชน์ ๒ ประการนี้

อำนาจประโยชน์ ๒ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์ ๒. เพื่อความผาสุกแห่งสงฆ์

๑. เพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก ๒. เพื่อความอยู่ผาสุกแห่งเหล่าภิกษุผู้มีศีลดีงาม

๑. เพื่อปิดกั้นอาสวะทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดอาสวะทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นเวรทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดเวรทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นโทษทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดโทษทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นภัยทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดภัยทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นอกุศลธรรมทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดอกุศลธรรมทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่ออนุเคราะห์คฤหัสถ์ ๒. เพื่อตัดฝักฝ่ายของภิกษุผู้ปรารถนาชั่ว

๑. เพื่อความเลื่อมใสของคนที่ยังไม่เลื่อมใส ๒. เพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของคนที่เลื่อมใสแล้ว

๑. เพื่อความตั้งมั่นแห่งสัทธรรม ๒. เพื่อเอื้อเฟื้อวินัย

ตถาคตบัญญัติสิกขาบทแก่เหล่าสาวกโดยอาศัยอำนาจประโยชน์ ๒ ประการ นี้แล (๑-๑๐)

[๒๐๒-๒๓๐] เทฺวเม ภิกฺขเว อตฺถวเส ปฏิจฺจ ตถาคเตน สาวกานํ ปาติโมกฺขํ ปญฺญตฺตํ ... ปาติโมกฺขุทฺเทสา ปญฺญตฺตา... ปาติโมกฺขฏฺฐปนํ ปญฺญตฺตํ... ปวารณา ปญฺญตฺตา... ปวารณฏฺฐปนํ ปญฺญตฺตํ... ตชฺชนียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... นิยสฺสกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... ปพฺพาชนียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... ปฏิสารณียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... อุกฺเขปนียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... ปริวาสทานํ ปญฺญตฺตํ... มูลายปฏิกสฺสนํ ปญฺญตฺตํ... มานตฺตทานํ ปญฺญตฺตํ... อพฺภานํ ปญฺญตฺตํ... โอสารณํ (๑) ปญฺญตฺตํ... นิสฺสารณํ (๒) ปญฺญตฺตํ... อุปสมฺปทา ปญฺญตฺตา... ญตฺติกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... ญตฺติทุติยกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... ญตฺติจตุตฺถกมฺมํ ปญฺญตฺตํ... อปฺปญฺญตฺเต

ปญฺญตฺตํ... ปญฺญตฺเต อนุปฺปญฺญตฺตํ... สมฺมุขาวินโย ปญฺญตฺโต... สติวินโย ปญฺญตฺโต... อมูฬฺหวินโย ปญฺญตฺโต... ปฏิญฺญาตกรณํ ปญฺญตฺตํ... เยภุยฺยสิกา ปญฺญตฺตา... ตสฺสปาปิยสิกา ปญฺญตฺตา... ติณวตฺถารโก ปญฺญตฺโต. กตเม เทฺว ? สํฆสุฏฺฐุตาย, สํฆผาสุตาย. ทุมฺมงฺกูนํ ปุคฺคลานํ นิคฺคหาย, เปสลานํ ภิกฺขูนํ ผาสุวิหาราย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ อาสวานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ อาสวานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ เวรานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ เวรานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ วชฺชานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ วชฺชานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ ภยานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ ภยานํ ปฏิฆาตาย. ทิฏฺฐธมฺมิกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สํวราย, สมฺปรายิกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปฏิฆาตาย. คิหีนํ อนุกมฺปาย, ปาปิจฺฉานํ ภิกฺขูนํ ปกฺขุปจฺเฉทาย. อปฺปสนฺนานํ ปสาทาย, ปสนฺนานํ ภิยฺโยภาวาย. สทฺธมฺมฏฺฐิติยา, วินยานุคฺคหาย. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว อตฺถวเส ปฏิจฺจ ตถาคเตน สาวกานํ ติณวตฺถารโก ปญฺญตฺโตติ. (๑๑-๓๐๐) วินยเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ

[๒๐๒-๒๓๐] ตถาคตบัญญัติปาติโมกข์แก่เหล่าสาวก ... บัญญัติการสวด ปาติโมกข์ ... บัญญัติการงดสวดปาติโมกข์ ... บัญญัติปวารณา ... บัญญัติการงด ปวารณา ... บัญญัติตัชชนียกรรม ... บัญญัตินิยสกรรม ... บัญญัติปัพพาชนียกรรม ... บัญญัติปฏิสารณียกรรม ... บัญญัติอุกเขปนียกรรม ... บัญญัติการให้ปริวาส ...

บัญญัติการชักเข้าหาอาบัติเดิม ... บัญญัติการให้มานัต ... บัญญัติอัพภาน ... บัญญัติการเรียกเข้าหมู่ ... บัญญัติการขับออกจากหมู่ ... บัญญัติการอุปสมบท ... บัญญัติญัตติกรรม ... บัญญัติญัตติทุติยกรรม ... บัญญัติญัตติจตุตถกรรม ... บัญญัติสิกขาบทที่ยังไม่ได้บัญญัติ ... บัญญัติเพิ่มเติมสิกขาบทที่บัญญัติไว้แล้ว ... บัญญัติสัมมุขาวินัย ... บัญญัติสติวินัย ... บัญญัติอมูฬหวินัย ... บัญญัติ ปฏิญญาตกรณะ ... บัญญัติเยภุยยสิกา ... บัญญัติตัสสปาปิยสิกา ... บัญญัติ ติณวัตถารกะโดยอาศัยอำนาจประโยชน์ ๒ ประการนี้

อำนาจประโยชน์ ๒ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์ ๒. เพื่อความผาสุกแห่งสงฆ์

๑. เพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก ๒. เพื่อความอยู่ผาสุกแห่งเหล่าภิกษุผู้มีศีลดีงาม

๑. เพื่อปิดกั้นอาสวะทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดอาสวะทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นเวรทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดเวรทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นโทษทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดโทษทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นภัยทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดภัยทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่อปิดกั้นอกุศลธรรมทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ๒. เพื่อกำจัดอกุศลธรรมทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๑. เพื่ออนุเคราะห์คฤหัสถ์ ๒. เพื่อตัดฝักฝ่ายของภิกษุผู้ปรารถนาชั่ว

๑. เพื่อความเลื่อมใสของคนที่ยังไม่เลื่อมใส ๒. เพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของคนที่เลื่อมใสแล้ว

๑. เพื่อความตั้งมั่นแห่งสัทธรรม ๒. เพื่อเอื้อเฟื้อวินัย

ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตบัญญัติติณวัตถารกะแก่เหล่าสาวกโดยอาศัยอำนาจ ประโยชน์ ๒ ประการนี้แล (๑๑-๓๐๐)

วินยเปยยาล จบ

๔. ราคเปยฺยาล ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย เทฺว ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม เทฺว ? สมโถ จ วิปสฺสนา จ. ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม เทฺว ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ.

ราคสฺส ภิกฺขเว ปริญฺญาย ... ปริกฺขยา ... ปหานาย ... ขยาย ... วยาย ... วิราคาย ... นิโรธาย ... จาคาย ... ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม เทฺว ธมฺมา ภาเวตพฺพา ฯเปฯ (๑-๑๐)

๔. ราคเปยยาล

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุควรเจริญธรรม ๒ ประการเพื่อรู้ยิ่งราคะ

ธรรม ๒ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สมถะ (การฝึกจิตให้สงบเป็นสมาธิ) ๒. วิปัสสนา (ความเห็นแจ้ง)

ภิกษุควรเจริญธรรม ๒ ประการนี้เพื่อรู้ยิ่งราคะ...

เพื่อกำหนดรู้ราคะ(ความกำหนัด) ... เพื่อความสิ้นราคะ ... เพื่อละราคะ ... เพื่อความสิ้นไปแห่งราคะ ... เพื่อความเสื่อมไปแห่งราคะ ... เพื่อความคลายไปแห่ง ราคะ ... เพื่อความดับแห่งราคะ ฯลฯ เพื่อความสละราคะ ... เพื่อความสละคืน ราคะ ภิกษุควรเจริญธรรม ๒ ประการนี้ ฯลฯ (๑-๑๐)

[๒๓๒-๒๔๖] โทสสฺส ... โมหสฺส... โกธสฺส... อุปนาหสฺส... มกฺขสฺส... ปฬาสสฺส... อิสฺสาย... มจฺฉริยสฺส... มายาย... สาเถยฺยสฺส... ถมฺภสฺส... สารมฺภสฺส... มานสฺส... อติมานสฺส... มทสฺส... ปมาทสฺส… อภิญฺญาย ... ปริญฺญาย ... ปริกฺขยาย ... ปหานาย ... ขยาย ... วยาย ... วิราคาย ... นิโรธาย ... จาคาย ... อิเม เทฺว ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม เทฺว ? สมโถ จ วิปสฺสนา จ. ปมาทสฺส ภิกฺขเว ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม เทฺว ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ. (๑๑-๑๗๐)

(อิทมโวจ ภควา, อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. (๑) ) ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ. ทุกนิปาโต นิฏฺฐิโต.

[๒๓๒-๒๔๖] เพื่อรู้ยิ่งโทสะ(ความคิดประทุษร้าย) ... เพื่อกำหนดรู้โทสะ ... เพื่อความสิ้นโทสะ ... เพื่อละโทสะ ... เพื่อความสิ้นไปแห่งโทสะ ... เพื่อความเสื่อมไป แห่งโทสะ ... เพื่อความคลายไปแห่งโทสะ ... เพื่อความดับไปแห่งโทสะ ... เพื่อความ สละโทสะ ... เพื่อความสละคืนโทสะ ... โมหะ(ความหลง)... โกธะ(ความโกรธ)... อุปนาหะ(ความผูกโกรธ)... มักขะ(ความลบหลู่คุณท่าน)... ปฬาสะ(ความตีเสมอ)... อิสสา (ความริษยา)... มัจฉริยะ(ความตระหนี่)... มายา(มารยา)... สาเถยยะ (ความ โอ้อวด)... ถัมภะ(ความหัวดื้อ)... สารัมภะ(ความแข่งดี)... มานะ(ความถือตัว)... อติมานะ(ความดูหมิ่นเขา)... มทะ(ความมัวเมา)... ปมาทะ(ความประมาท)...

ภิกษุควรเจริญธรรม ๒ ประการนี้

ธรรม ๒ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สมถะ ๒. วิปัสสนา

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุควรเจริญธรรม ๒ ประการนี้เพื่อสลัดความประมาท (๑๑- ๑๗๐)

(เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้ ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดี ต่างชื่นชมภาษิตของ พระผู้มีพระภาค)

ราคเปยยาล จบ

ทุกนิบาต จบบริบูรณ์