พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต · ตติยปัณณาสก์
อาสาวรรค เล่ม ๒๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๖๓–๓๗๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๕ ในตติยปัณณาสก์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต ตติยปัณณาสก์ อาสาวรรค (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๑๓๘–๑๔๐
๓. ตติยปัณณาสก์
(๑๑) ๑. อาสาทุปปชหวรรค
ว่าด้วยบุคคลและธรรม ๒ ประเภท
{๓๖๓} [๗๒๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้ละได้ยาก ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความหวังในลาภ ๑ ความหวังในชีวิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้แลละได้ยาก” (๑){๓๖๔} [๗๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้หาได้ยากในโลก ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ บุพพการีบุคคล ๑ กตัญญูกตเวทีบุคคล ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลหาได้ยากในโลก” (๒){๓๖๕} [๗๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้หาได้ยากในโลก ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่อิ่มแล้ว ๑ คนที่ให้อิ่ม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลหาได้ยากในโลก” (๓){๓๖๖} [๗๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้ให้อิ่มได้ยาก ๒ ประเภท คืออะไรบ้าง คือ บุคคลผู้เก็บสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ บุคคลผู้สละสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลให้อิ่มได้ยาก” (๔){๓๖๗} [๗๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้ให้อิ่มได้ง่าย ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ บุคคลผู้ไม่เก็บสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ บุคคลผู้ไม่สละสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลให้อิ่มได้ง่าย” (๕)
- ๑คนที่อิ่มแล้ว หมายถึงพระปัจเจกพุทธเจ้า พระอรหันตขีณาสพสาวกของพระพุทธเจ้า คนที่ให้อิ่ม หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งชื่อว่าทั้งอิ่มแล้วทั้งยังผู้อื่นให้อิ่ม (องฺ.ทุก.อ. ๖๕)
- ๒ผู้ไม่สละสิ่งที่ได้ ๆ มา หมายถึงผู้ไม่สละสิ่งของที่ได้มาทั้งหมดแก่ผู้อื่น เหลือไว้บางส่วนให้ตนบริโภคเพียงยังอัตภาพให้เป็นไป (องฺ.ทุก.อ. ๖๕)
{๓๖๘} [๗๓๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งราคะมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ สุภนิมิต ๑ อโยนิโสมนสิการ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งราคะมี ๒ อย่างนี้แล” (๖){๓๖๙} [๗๓๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งโทสะมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ปฏิฆนิมิต ๑ อโยนิโสมนสิการ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งโทสะมี ๒ อย่างนี้แล” (๗){๓๗๐} [๗๓๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งมิจฉาทิฏฐิมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ กระแสเสียงจากผู้อื่น ๑ อโยนิโสมนสิการ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งมิจฉาทิฏฐิมี ๒ อย่างนี้แล” (๘){๓๗๑} [๗๓๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งสัมมาทิฏฐิมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ กระแสเสียงจากผู้อื่น ๑ โยนิโสมนสิการ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งสัมมาทิฏฐิมี ๒ อย่างนี้แล” (๙){๓๗๒} [๗๓๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาบัติมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ลหุกาบัติ ๑ ครุกาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาบัติมี ๒ อย่างนี้แล” (๑๐)
- ๑สุภนิมิต หมายถึงความงดงาม อารมณ์ที่เกิดจากความงดงาม อารมณ์อันก่อให้เกิดความกำหนัด หรืออิฏฐารมณ์ คืออารมณ์อันน่าปรารถนา (สํ.ม.อ. ๒๐๕, องฺ.เอกก.อ. ๒๘, องฺ.ทุก.อ. ๖๖) อโยนิโสมนสิการ หมายถึงความทำไว้ในใจหรือการพิจารณาโดยไม่แยบคายคือไม่ถูกวิธีพิจารณา
- ๒ปฏิฆนิมิต หรืออนิฏฐนิมิต หมายถึงความกระทบกระทั่งในใจ ความขุ่นเคืองใจ ความคุกรุ่นอยู่ในใจ อารมณ์อันไม่น่าปรารถนา (สํ.ม.อ. ๒๐๕, องฺ.เอกก.อ. ๒๙, องฺ.ทุก.อ. ๖๖)
- ๓กระแสเสียงจากผู้อื่น (ปรโตโฆสะ) ที่เป็นปัจจัยให้เกิดมิจฉาทิฏฐิ หมายถึงการฟังอสัทธรรม(สิ่งที่ไม่ดี) จากผู้อื่น ส่วนที่เป็นปัจจัยให้เกิดสัมมาทิฏฐิ หมายถึงการฟังสัทธรรมจากผู้อื่น (องฺ.ทุก.อ. ๖๖)
- ๔เกี่ยวกับอาบัติ พึงดูเชิงอรรถในอนาปัตติวรรค เอกกนิบาต ข้อ ๑๕๐-๑๕๙ หน้า ๓๒ ในเล่มนี้
{๓๗๓} [๗๓๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาบัติมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ อาบัติชั่วหยาบ ๑ อาบัติไม่ชั่วหยาบ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาบัติมี ๒ อย่างนี้แล” (๑๑)
{๓๗๔} [๗๓๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาบัติมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ อาบัติที่มีส่วนเหลือ ๑ อาบัติที่ไม่มีส่วนเหลือ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอาบัติมี ๒ อย่างนี้แล” (๑๒)
จบ อาสาทุปปชหวรรคที่ ๑
(๑๒) ๒. อายาจนวรรค
ว่าด้วยสาวกสาวิกาผู้เป็นตราชูมาตรฐาน
{๓๗๕} [๗๓๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีศรัทธาเมื่ออ้อนวอนโดยชอบก็จะอ้อนวอนอย่างนี้ว่า ‘ขอให้เราจงเป็นเช่นกับพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะเถิด’ ดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุสารีบุตรและภิกษุโมคคัลลานะนี้เป็นตราชูมาตรฐานของภิกษุสาวกของเรา” (๑){๓๗๖} [๗๔๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีผู้มีศรัทธาเมื่ออ้อนวอนโดยชอบก็จะอ้อนวอนอย่างนี้ว่า ‘ขอให้เราจงเป็นเช่นกับภิกษุณีเขมาและภิกษุณีอุบลวรรณาเถิด’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีเขมาและภิกษุณีอุบลวรรณานี้เป็นตราชูมาตรฐานของภิกษุณีสาวิกาของเรา” (๒){๓๗๗} [๗๔๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสกผู้มีศรัทธาเมื่ออ้อนวอนโดยชอบก็จะอ้อนวอนอย่างนี้ว่า ‘ขอให้เราจงเป็นเช่นกับจิตตคฤหบดีและหัตถกอุบาสก ชาวเมืองอาฬวีเถิด” ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จิตตคฤหบดีและหัตถกอุบาสก ชาวเมืองอาฬวีนี้เป็นตราชูมาตรฐานของอุบาสกสาวกของเรา” (๓)
จบ อาสาวรรค