ยถาภตสูตร เล่ม ๒๔

๕. ปัญจมปัณณาสก์

๑. ปฐมวรรค

๑. ปฐมนิรยสัคคสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ต้องตกนรกและผู้ได้ไปสวรรค์ สูตรที่ ๑

{๑๘๙} [๒๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการ จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ บุคคลบางคนในโลกนี้

(๑) เป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์ คือ เป็นคนหยาบช้า มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ใฝ่แต่การทุบตีและการฆ่าผู้อื่น ไม่มีความละอาย ไม่มีความกรุณา ในสัตว์ทั้งหลาย

(๒) เป็นผู้ถือเอาทรัพยที่เขามิได้ให้ คือ ถือเอาทรัพย์อันเป็นเครื่อง ปลื้มใจ ของผู้อื่นที่อยู่ในบ้านหรือที่อยู่ในป่า ที่เจ้าของมิได้ให้ ด้วยจิตเป็นขโมย

(๓) เป็นผู้ชอบประพฤติผิดในกาม คือ ล่วงละเมิดในเหล่าสตรีที่มารดาปกครอง สตรีที่บิดาปกครอง สตรีที่พี่ชายปกครอง สตรีที่พี่สาวปกครอง สตรีที่ญาติปกครอง สตรีที่ธรรมปกครอง สตรีที่มีสามี สตรีที่มีค่าปรับ โดยที่สุดแม้สตรีที่เขาคล้องพวงมาลัย จองตัวไว้(๔) เป็นผู้ชอบพูดเท็จ คือ อยู่ในที่ประชุม อยู่ในหมู่ชน อยู่ในท่ามกลางญาติ อยู่ในท่ามกลางขุนนาง อยู่ในท่ามกลางราชสกุล ถูกนำไปเป็นพยาน ถูกถามว่า ‘แน่ะพ่อมหาจำเริญ เชิญเถิด ท่านรู้เรื่องใด ก็จงบอกเรื่องนั้น’ เขาไม่รู้อยู่ กลับบอกว่ารู้บ้าง รู้อยู่

กลับบอกว่าไม่รู้บ้าง ไม่เห็นอยู่ กลับบอกว่าเห็นบ้าง เห็นอยู่ กลับบอกว่าไม่เห็นบ้าง เป็นผู้กล่าวเท็จทั้งที่รู้ตัวอยู่เพราะเหตุแห่งตนบ้าง เพราะเหตุแห่งผู้อื่นบ้าง เพราะเห็นแก่สิ่งของเล็กน้อย เป็นเหตุบ้าง

(๕) เป็นผู้ชอบพูดส่อเสียด คือ ฟังความจากข้างนี้แล้วไปบอกข้างโน้น เพื่อให้คนพวกนี้แตกกันบ้าง ฟังความจากข้างโน้นแล้วมาบอกข้างนี้ เพื่อให้คนพวกโน้นแตกกันบ้าง ยุพวกที่พร้อมเพรียงกันให้แตกกัน บ้าง ส่งเสริมพวกที่แตกกันแล้วบ้าง ชอบใจในความแตกกันเป็นพวก ยินดีในความแตกกันเป็นพวก ชื่นชมในความแตกกันเป็นพวก และกล่าววาจาที่ทำให้แตกกันเป็นพวก(๖) เป็นผู้ชอบพูดคำหยาบ คือ กล่าววาจาที่เป็นโทษ หยาบคาย เผ็ดร้อนแก่ผู้อื่น ขัดใจผู้อื่น ใกล้ต่อความโกรธ ไม่เป็นไปเพื่อ ความสงบจิต

(๗) เป็นผู้ชอบพูดเพ้อเจ้อ คือ พูดไม่ถูกกาล พูดคำที่ไม่เป็นจริง พูดไม่อิงอรรถ พูดไม่อิงธรรม พูดไม่อิงวินัย พูดแต่คำไม่มีหลักฐาน ไม่มีที่อ้างอิง ไม่มีที่สิ้นสุด ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ตามกาลอันควร

(๘) เป็นผู้เพ่งเล็งอยากได้ คือ เพ่งเล็งทรัพย์อันเป็นเครื่องปลื้มใจ ของบุคคลอื่นว่า ‘โอหนอ ทรัพย์ของผู้อื่นจะพึงเป็นของเรา’

(๙) เป็นผู้มีจิตพยาบาท คือ มีความดำริในใจอันชั่วช้าว่า ‘ขอให้สัตว์เหล่านี้จงถูกฆ่า จงถูกทำลาย จงขาดสูญ หรืออย่าได้มี”

(๑๐) เป็นผู้มีความเห็นผิด คือ มีความเห็นวิปริตว่า ‘ทานที่บุคคลให้ แล้วไม่มีผลจริง การบูชาไม่มีผลจริง การเซ่นสรวงไม่มีผลจริง ผลวิบากแห่งกรรมที่บุคคลทำดีหรือทำชั่วไม่มีจริง โลกนี้ไม่มีจริง

------------------------------------

โลกหน้าไม่มีจริง มารดาไม่มีคุณจริง บิดาไม่มีคุณจริง โอปปาติก สัตว์ทั้งหลายไม่มีจริง สมณพราหมณ์ผู้ดำเนินชอบปฏิบัติชอบ ผู้ทำโลกนี้และโลกหน้าให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้ตามด้วยไม่มีในโลก’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการเหล่านี้แล จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

บุคคลผูู้ได้ไปสวรรค์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการจะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ บุคคลบางคนในโลกนี้

(๑) ละการฆ่าสัตว์ เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ คือ วางอาชญา วางศัสตรา มีความละอาย มีความเอ็นดู มีความกรุณา หวังประโยชน์แก่สัตว์ทั้งปวงอยู่

(๒) ละการลักทรัพย์ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ คือ ไม่ลักทรัพย์อัน เป็นเครื่องปลื้มใจของผู้อื่นที่อยู่ในบ้านหรือที่อยู่ในป่าที่เจ้าของมิได้ให้ ด้วยจิตเป็นขโมย

(๓) ละการประพฤติผิดในกามทั้งหลาย เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม คือ ไม่ล่วงละเมิดในเหล่าสตรีที่มารดาปกครอง สตรีที่บิดาปกครอง สตรีที่พี่ชายปกครอง สตรีที่พี่สาวปกครอง สตรีที่ญาติปกครอง สตรีที่ธรรมปกครอง สตรีที่มีสามี สตรีที่มีค่าปรับ โดยที่สุดแม้สตรีที่เขาคล้องพวงมาลัยจองตัวไว้

(๔) ละการพูดเท็จ เว้นขาดจากการพูดเท็จ คือ อยู่ในที่ประชุม อยู่ในหมู่ชน อยู่ในท่ามกลางญาติ อยู่ในท่ามกลางขุนนาง อยู่ในท่ามกลางราชสกุล ถูกนำไปเป็นพยานถูกถามว่า ‘แน่ะพ่อมหาจำเริญ เชิญเถิด ท่านรู้เรื่องใด ก็จงบอกเรื่องนั้น’ เขาไม่รู้อยู่ ก็บอกว่าไม่รู้ รู้อยู่ก็บอกว่ารู้ ไม่เห็นอยู่ ก็บอกว่าไม่เห็น หรือ เห็นอยู่ ก็บอกว่าเห็น ไม่กล่าวเท็จทั้งที่รู้ตัวอยู่เพราะเหตุแห่งตนบ้าง เพราะเหตุแห่งผู้อื่นบ้าง เพราะเห็นแก่สิ่งของเล็กน้อย เป็นเหตุบ้าง(๕) ละการพูดส่อเสียดเว้นขาดจากคำส่อเสียด คือ ฟังความจาก ข้างนี้แล้วไม่ไปบอกข้างโน้นเพื่อให้คนพวกนี้แตกกัน หรือฟัง ความจากข้างโน้นแล้วไม่มาบอกข้างนี้เพื่อให้คนพวกโน้นแตกกัน สมานพวกที่แตกกันแล้วบ้าง ส่งเสริมพวกที่สมัครสมานสามัคคีกันบ้าง ชอบใจพวกที่สมัครสมานสามัคคีกันบ้าง ยินดีพวกที่ สมัครสมานสามัคคีกันบ้าง เพลิดเพลินต่อพวกที่สมัครสมานสามัคคีกันบ้าง กล่าวแต่คำที่ทำให้คนสามัคคีกัน(๖) ละการพูดคำหยาบ เว้นขาดจากคำหยาบ คือ กล่าวแต่คำที่ไม่มีโทษ ไพเราะหู ชวนให้รัก จับใจ เป็นคำของชาวเมือง คนส่วนมากรักใคร่พอใจ

(๗) ละการพูดเพ้อเจ้อ เว้นขาดจากคำเพ้อเจ้อ คือ พูดถูกกาล พูดแต่คำที่เป็นจริง พูดอิงอรรถ พูดอิงธรรม พูดอิงวินัย พูดแต่คำมีหลักฐาน มีที่อ้างอิงมีที่กำหนด ประกอบด้วยประโยชน์ ตามกาลอันควร

(๘) เป็นผู้ไม่มีความเพ่งเล็งอยากได้ คือ ไม่เพ่งเล็งทรัพย์อันเป็น เครื่องปลื้มใจของผู้อื่นว่า ‘โอหนอ ทรัพย์ของผู้อื่นจะพึงเป็นของเรา’

(๙) เป็นผู้มีจิตไม่พยาบาท คือ มีความดำริในใจไม่ชั่วช้าว่า ‘ขอให้ สัตว์เหล่านี้จงเป็นผู้ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนกัน ไม่มีทุกข์ มีแต่สุข รักษาตนเถิด’

(๑๐) เป็นผู้มีความเห็นชอบ คือ มีความเห็นไม่วิปริตว่า ‘ทานที่ให้แล้ว มีผลจริง การบูชามีผลจริง การเซ่นสรวงมีผลจริง ผลวิบากแห่งกรรม ที่ทำดีและทำชั่วมีจริง โลกนี้มีจริง โลกหน้ามีจริง มารดามีคุณจริง บิดามีคุณจริง โอปปาติกสัตว์ทั้งหลายมีจริง สมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้ดำเนินชอบปฏิบัติชอบ ผู้ทำโลกนี้และโลกหน้า ให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนให้ผู้อื่นรู้ตามด้วยมีจริงในโลก’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แล จะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๒. ทุติยนิรยสัคคสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ต้องตกนรกและผู้ได้ไปสวรรค์ สูตรที่ ๒

[๒๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการ จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์ ... เป็นผู้ชอบลักทรัพย์... เป็นผู้ชอบประพฤติผิดในกาม ... เป็นผู้ชอบพูดเท็จ ... เป็นผู้ชอบพูดส่อเสียด... เป็นผู้ชอบพูดคำหยาบ ... เป็นผู้ชอบพูดเพ้อเจ้อ ... เป็นผู้เพ่งเล็งอยากได้ ... เป็นผู้มีจิตปองร้าย ... เป็นผู้มีความเห็นผิด คือ มีความเห็นวิปริตว่า‘ทานที่ให้แล้ว ไม่มีผลจริง .... ผู้ทำโลกนี้และโลกหน้าให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนให้ ผู้อื่นรู้ตามด้วยไม่มีจริงในโลก’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แล จะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการจะได้ไป สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ละการฆ่าสัตว์ เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ... ละการลัก ทรัพย์ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ ... ละการประพฤติผิดในกาม เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม ... ละการพูดเท็จ เว้นขาดจากการพูดเท็จ... ละการพูดส่อเสียด เว้นขาดจากคำส่อเสียด ... ละการพูดคำหยาบ เว้นขาดจากคำหยาบ ... ละการพูดเพ้อเจ้อ เว้นขาดจากคำเพ้อเจ้อ ... เป็นผู้ไม่เพ่งเล็งอยากได้ ... เป็นผู้ไม่มีจิตปองร้าย ... เป็นผู้มีความเห็นชอบ คือ มีความเห็นไม่วิปริตว่า ‘ทานที่ให้แล้วมีผลจริง ... ผู้ทำโลกนี้และโลกหน้าให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งเอง แล้วสอนให้ผู้อื่นรู้ตามด้วยมีจริงในโลก’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบ ด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แล จะได้ไปสวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๓. มาตุคามสูตร

ว่าด้วยมาตุคามผู้จะต้องตกนรกและผู้จะได้ไปสวรรค์

{๑๙๐} [๒๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการ จะด้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ มาตุคามบางคนในโลกนี้เป็นผู้ชอบฆ่าสัตว์... (เนื้อความเหมือนในปฐมนิรยสัคคสูตรข้างต้น) เป็นผู้มีความเห็นผิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แลจะต้องตกนรกเหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการจะได้ไป สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๑๐ ประการคืออะไรบ้าง คือ มาตุคามบางคนในโลกนี้เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ... (เนื้อความเหมือนในปฐมนิรยสัคคสูตรข้างต้น) เป็นผู้มีความเห็นชอบ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย