อัจจายิกสูตร เล่ม ๒๐

ตีณิมานิ ภิกฺขเว กสฺสกสฺส คหปติสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ ? อิธ ภิกฺขเว กสฺสโก คหปติ สีฆสีฆํ (๒) เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กโรติ สุมติกตํ. สีฆสีฆํ เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กริตฺวา สุมติกตํ สีฆสีฆํ พีชานิ ปติฏฺฐาเปติ. สีฆสีฆํ พีชานิ ปติฏฺฐาเปตฺวา สีฆสีฆํ อุทกํ อภิเนติปิ อปเนติปิ. อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ กสฺสกสฺส คหปติสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. ตสฺส โข ตํ ภิกฺขเว กสฺสกสฺส คหปติสฺส นตฺถิ สา อิทฺธิ วา อานุภาโว วา “อชฺเชว เม ธญฺญานิ ชายนฺตุ, เสฺวว คพฺภีนิ โหนฺตุ, อุตฺตรเสฺว ปจฺจนฺตู”ติ. อถ โข ภิกฺขเว โหติ โส สมโย, ยํ ตสฺส กสฺสกสฺส คหปติสฺส ตานิ ธญฺญานิ อุตุปริณามีนิ ชายนฺติปิ, คพฺภีนิปิ โหนฺติ ปจฺจนฺติปิ.

เอวเมว โข ภิกฺขเว ตีณิมานิ ภิกฺขุสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ ? อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานํ. อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ ภิกฺขุสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. ตสฺส โข ตํ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน นตฺถิ สา อิทฺธิ วา อนุภาโว วา “อชฺเชว เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจตุ, เสฺว วา อุตฺตรเสฺว วา”ติ. อถ โข ภิกฺขเว โหติ โส สมโย, ยํ ตสฺส ภิกฺขุโน อธิสีลมฺปิ สิกฺขโต อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขโต อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขโต อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ.

ตสฺมา ติห ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ “ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน”ติ. เอวญฺหิ โว ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพนฺติ. ปฐมํ.

ภิกษุทั้งหลาย กิจที่คหบดีชาวนาต้องรีบทำ ๓ ประการนี้

กิจที่คหบดีชาวนาต้องรีบทำ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

คหบดีชาวนาในโลกนี้

๑. ต้องเร่งรีบไถคราดนา ให้เรียบร้อย

๒. ต้องเร่งรีบเพาะพืชลงไปตามกาลที่ควร

๓. ต้องเร่งรีบไขน้ำเข้าบ้าง ระบายน้ำออกบ้าง

กิจที่คหบดีชาวนาต้องรีบทำ ๓ ประการนี้แล

คหบดีชาวนานั้นไม่มีฤทธิ์หรืออานุภาพที่จะบันดาลว่า “วันนี้แลข้าวเปลือก ของเราจงเกิด พรุ่งนี้จงออกรวง มะรืนนี้จงหุงได้” แท้ที่จริง ข้าวเปลือกของคหบดี ชาวนานั้น มีระยะเวลาของฤดูที่จะเกิดขึ้น ออกรวง และหุงได้ ฉันใดภิกษุทั้งหลาย กิจที่ภิกษุต้องรีบทำ ๓ ประการนี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกันแล

กิจที่ภิกษุต้องรีบทำ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. การสมาทานอธิสีลสิกขา (สิกขาคือศีลอันยิ่ง)

๒. การสมาทานอธิจิตตสิกขา (สิกขาคือจิตอันยิ่ง)

๓. การสมาทานอธิปัญญาสิกขา (สิกขาคือปัญญาอันยิ่ง)

กิจที่ภิกษุต้องรีบทำ ๓ ประการนี้แล

ภิกษุนั้นไม่มีฤทธิ์หรืออานุภาพที่จะบันดาลว่า “วันนี้แล พรุ่งนี้ หรือมะรืนนี้ จิตของเราจงหลุดพ้นจากอาสวะเพราะไม่ถือมั่น” ภิกษุทั้งหลาย แท้ที่จริง จิตของ ภิกษุนั้นผู้ศึกษาอธิสีลสิกขา อธิจิตตสิกขา และอธิปัญญาสิกขา มีระยะเวลาที่จะ หลุดพ้นจากอาสวะเพราะไม่ถือมั่นภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า “เราจักมี ความพอใจอย่างยิ่งในการสมาทานอธิสีลสิกขา เราจักมีความพอใจอย่างยิ่งในการ สมาทานอธิจิตตสิกขา เราจักมีความพอใจอย่างยิ่งในการสมาทานอธิปัญญาสิกขา”ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้แล

อัจจายิกสูตรที่ ๑ จบ