สรทสูตร เล่ม ๒๐

พึงใช้คนให้รีบเร่งซ้อม ครั้นแล้วพึงใช้คนให้รีบเร่งเอาแกลบออกเสีย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเป็นอย่างนี้ ข้าวเปลือกเหล่านั้นของคฤหบดีชาวนานั้นพึงเป็นของถึงส่วนอันเลิศ ถึงส่วนเป็นแก่นสาร สะอาดหมดจด ตั้งอยู่ในความเป็นของมีแก่นสาร ฉันใด

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกันแล เป็นผู้มีศีล ละความเป็นผู้ทุศีล และเป็นผู้สงัดจากกิเลสเพราะศีลนั้นด้วย ๑ เป็นผู้มีความเห็นชอบ ละความเห็นผิด และเป็นผู้สงัดจากกิเลสเพราะความเห็นชอบนั้นด้วย ๑ เป็นพระขีณาสพ ละอาสวะทั้งหลาย และเป็นผู้สงัดจากอาสวะทั้งหลายนั้นด้วย ๑ ภิกษุนี้จึงเรียกว่าเป็นผู้บรรลุส่วนอันเลิศ บรรลุส่วนที่เป็นแก่นสาร เป็นผู้บริสุทธิ์ ตั้งอยู่ในธรรมที่เป็นสาระ”

๓. สรทสูตร

ว่าด้วยการละสังโยชน์ ๓ ด้วยธรรมจักษุ

{๕๓๔} [๑๐๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเมื่อท้องฟ้าอยู่ห่างไกล ปราศจากเมฆหมอกในสรทสมัย ดวงอาทิตย์ขึ้นสู่ท้องฟ้า กำจัดความมืดที่อยู่ในอากาศทั้งหมดแล้ว ย่อมส่องแสงร้อนแรงและรุ่งโรจน์อยู่ ฉันใด

ฉันนั้นเหมือนกันแล ภิกษุทั้งหลาย เมื่อธรรมจักษุอันปราศจากธุลี ปราศจากมลทินได้เกิดขึ้นแก่อริยสาวก พร้อมกับความเกิดขึ้นแห่งทัสสนะ อริยสาวกย่อมละสังโยชน์ ๓ อย่าง คือ สักกายทิฏฐิ (ความเห็นเป็นเหตุถือตัวถือตน) วิจิกิจฉา (ความสงสัย) สีลัพพตปรามาส (ความเชื่อถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ด้วยอำนาจศีลพรต) ได้เด็ดขาดอีกอย่างหนึ่ง อริยสาวกย่อมออกไปจากธรรม ๒ ประการ คือ อภิชฌาและพยาบาทได้ อริยสาวกนั้นสงัดแล้วจากกาม สงัดจากแล้วอกุศลธรรม

บรรลุปฐมฌานที่มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าอริยสาวกพึงทำกาละในสมัยนั้น เธอย่อมไม่มีสังโยชน์ที่เป็นเหตุให้อริยสาวกผู้ประกอบแล้วกลับมาสู่โลกนี้อีก”

๔. ปริสาสูตร

ว่าด้วยบริษัท ๓ ประเภท

{๕๓๕} [๑๐๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัทมี ๓ ประเภทนี้ ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บริษัทที่มีหัวหน้าประเสริฐ

(๒) บริษัทที่เป็นพวกเป็นหมู่

(๓) บริษัทที่พร้อมเพรียงกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บริษัทที่มีหัวหน้าประเสริฐเป็นไฉน คือ ในบริษัทใดในธรรมวินัยนี้ พวกภิกษุผู้เถระเป็นคนไม่มักมาก ไม่ย่อหย่อน ทอดทิ้งธุระในการก้าวไปสู่ทางต่ำ เป็นหัวหน้าในปวิเวก ปรารภความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ยังไม่ทำให้แจ้ง ประชุมชนภายหลังถือเอาภิกษุเถระพวกนั้นเป็นแบบอย่าง แม้ประชุมชนนั้นก็ไม่มักมาก ไม่ย่อหย่อน ทอดทิ้งธุระในการก้าวไปสู่ทางต่ำ เป็นหัวหน้าในปวิเวก ปรารภความเพียรเพื่อถึงธรรมที่ยังไม่ถึง เพื่อบรรลุธรรมที่ยังไม่ได้บรรลุ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าบริษัทที่มีหัวหน้าประเสริฐ