อยสูตร เล่ม ๒๐

ผู้ได้สดับแล้วกับปุถชนผู้มิได้สดับแล้วมีความแปลกกันเช่นนี้ มีความแตกต่างกันเช่นนี้ มีเหตุเป็นเครื่องทำต่างกันเช่นนี้ ในเมื่อคติและอุบัติยังมีอยู่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

๕. วิปัตติสัมปทาสูตร

ว่าด้วยวิบัติ ๓ และสัมปทา ๓

{๕๕๗} [๑๐๔๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิบัติมี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สีลวิบัติ ความวิบัติแห่งศีล

(๒) จิตตวิบัติ ความวิบัติแห่งจิต

(๓) ทิฏฐิวิบัติ ความวิบัติแห่งทิฏฐิ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สีลวิบัติเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสีลวิบัติดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็จิตตวิบัติเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นคนมักโลภ มีจิตพยาบาท ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าจิตตวิบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทิฏฐิวิบัติเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นมิจฉาทิฏฐิ มีความเห็นวิปริตว่า ‘ทานที่บุคคลให้แล้วไม่มีผล การบูชาไม่มีผล การเซ่นสรวงไม่มีผล ผลวิบากของกรรมที่บุคคลทำดีหรือทำชั่วไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มีคุณ บิดาไม่มีคุณ โอปปาติกสัตว์ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ดำเนินชอบปฏิบัติชอบ ผู้ทำโลกนี้และโลกหน้าให้แจ้งด้วยปัญญา

อันยิ่งด้วยตนเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้ด้วยไม่มีในโลก’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทิฏฐิวิบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะสีลวิบัติเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก หรือว่าเพราะจิตตวิบัติเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก หรือว่าเพราะทิฏฐิวิบัติเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิบัติมี ๓ อย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมปทามี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สีลสัมปทา ความถึงพร้อมแห่งศีล

(๒) จิตตสัมปทา ความถึงพร้อมแห่งจิต

(๓) ทิฏฐิสัมปทา ความถึงพร้อมแห่งทิฏฐิ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สีลสัมปทาเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม เว้นขาดจากการพูดเท็จ เว้นขาดจากการพูดส่อเสียด เว้นขาดจากการพูดหยาบ เว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสีลสัมปทาดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็จิตตสัมปทาเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ไม่มักโลภ ไม่มีจิตพยาบาท ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าจิตตสัมปทา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทิฏฐิสัมปทาเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นสัมมาทิฏฐิ มีความเห็นไม่วิปริตว่า ‘ทานที่บุคคลให้แล้วมีผลจริง การบูชามีผลจริง การเซ่นสรวงมีผลจริง ผลวิบากของกรรมที่บุคคลทำดีหรือ ทำชั่วมีจริง โลกนี้มีจริง โลกหน้ามีจริง มารดามีคุณจริง บิดามีคุณจริง โอปปาติกสัตว์มีจริง สมณพราหมณ์ผู้ดำเนินชอบปฏิบัติชอบ ผู้ทำโลกนี้และ

โลกหน้าให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้ด้วยมีอยู่ในโลกจริง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทิฏฐิสัมปทา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะสีลสัมปทาเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ หรือว่าเพราะจิตตสัมปทาเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ หรือว่าเพราะทิฏฐิสัมปทาเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมปทามี ๓ อย่างนี้แล”

๖. อปัณณกสูตร

ว่าด้วยวิบัติ ๓ และสัมปทา ๓

{๕๕๘} [๑๐๔๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิบัติมี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) สีลวิบัติ (๒) จิตตวิบัติ

(๓) ทิฏฐิวิบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สีลวิบัติเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ฆ่าสัตว์ ... พูดเพ้อเจ้อ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าสีลวิบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็จิตตวิบัติเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มักโลภ มีจิตพยาบาท ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าจิตตวิบัติ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ทิฏฐิวิบัติเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นมิจฉาทิฏฐิ มีความเห็นวิปริตว่า ‘ทานที่บุคคลให้แล้วไม่มีผลจริง ... สมณพราหมณ์ผู้ดำเนินชอบปฏิบัติชอบ ผู้ทำโลกนี้และโลกหน้าให้แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งด้วยตนเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้ด้วยไม่มีในโลกจริง’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทิฏฐิวิบัติ