อปัณณกสูตร เล่ม ๒๐

ติสฺโส อิมา ภิกฺขเว วิปตฺติโย. กตมา ติสฺโส ? สีลวิปตฺติ จิตฺตวิปตฺติ ทิฏฺฐิวิปตฺติ. กตมา จ ภิกฺขเว สีลวิปตฺติ ? อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ ฯเปฯ สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สีลวิปตฺติ.

กตมา จ ภิกฺขเว จิตฺตวิปตฺติ ? อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ อภิชฺฌาลุ โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว จิตฺตวิปตฺติ.

กตมา จ ภิกฺขเว ทิฏฺฐิวิปตฺติ ? อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน “นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ ฯเปฯ เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี”ติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทิฏฺฐิวิปตฺติ.

สีลวิปตฺติเหตุ วา ภิกฺขเว สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปฺปชฺชนฺติ จิตฺตวิปตฺติเหตุ วา ... ทิฏฺฐิวิปตฺติเหตุ วา ภิกฺขเว สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว อปณฺณโก มณิ อุทฺธํขิตฺโต เยน เยเนว ปติฏฺฐาติ. เอวเมว โข ภิกฺขเว สีลวิปตฺติเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. จิตฺตวิปตฺติเหตุ วา ... ทิฏฺฐิวิปตฺติเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว ติสฺโส วิปตฺติโยติ.

ติสฺโส อิมา ภิกฺขเว สมฺปทา. กตมา ติสฺโส ? สีลสมฺปทา จิตฺตสมฺปทา ทิฏฺฐิสมฺปทา. กตมา จ ภิกฺขเว สีลสมฺปทา ? อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ ฯเปฯ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สีลสมฺปทา.

กตมา จ ภิกฺขเว จิตฺตสมฺปทา ? อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ, อพฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว จิตฺตสมฺปทา.

กตมา จ ภิกฺขเว ทิฏฺฐิสมฺปทา ? อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน “อตฺถิ ทินฺนํ, อตฺถิ ยิฏฺฐํ ฯเปฯ เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี”ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว ทิฏฺฐิสมฺปทา.

สีลสมฺปทาเหตุ วา ภิกฺขเว สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา ... ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา ภิกฺขเว สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว อปณฺณโก มณิ อุทฺธํขิตฺโต เยน เยเนว ปติฏฺฐาติ สุปติฏฺฐิตํเยว ปติฏฺฐาติ. เอวเมว โข ภิกฺขเว สีลสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา ... ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข ภิกฺขเว ติสฺโส สมฺปทาติ. ฉฏฺฐํ.

ภิกษุทั้งหลาย วิบัติ ๓ ประการนี้

วิบัติ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สีลวิบัติ (ความวิบัติแห่งศีล)

๒. จิตตวิบัติ (ความวิบัติแห่งจิต)

๓. ทิฏฐิวิบัติ (ความวิบัติแห่งทิฏฐิ)

สีลวิบัติ เป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ฆ่าสัตว์ ฯลฯ พูดเพ้อเจ้อ นี้เรียกว่า สีลวิบัติ

จิตตวิบัติ เป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เพ่งเล็งอยากได้ของเขา มีจิตพยาบาท นี้เรียกว่า จิตตวิบัติ

ทิฏฐิวิบัติ เป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นมิจฉาทิฏฐิ มีความเห็นวิปริตว่า “ทานที่ให้แล้ว ไม่มีผล ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผล ฯลฯ สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบทำให้ แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งก็ไม่มีในโลก” นี้เรียกว่า ทิฏฐิวิบัติเพราะสีลวิบัติเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายแล้วจึงไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะจิตตวิบัติเป็นเหตุ ฯลฯ หรือเพราะทิฏฐิวิบัติเป็นเหตุ สัตว์ ทั้งหลายหลังจากตายแล้วจึงไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรกภิกษุทั้งหลาย เพราะศีลวิบัติเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายแล้วจึงไป เกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เปรียบเหมือนแก้วมณีหกเหลี่ยมถูกโยนขึ้นสูงก็ กลับลงมาตั้งอยู่ด้วยดีตามปกติฉะนั้นภิกษุทั้งหลาย วิบัติ ๓ ประการนี้แล

สัมปทา ๓ ประการนี้

สัมปทา ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สีลสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยศีล)

๒. จิตตสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยจิต)

๓. ทิฏฐิสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ)

สีลสัมปทา เป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ ฯลฯ การพูดเพ้อเจ้อ นี้ เรียกว่า สีลสัมปทา

จิตตสัมปทา เป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ไม่เพ่งเล็งอยากได้ของเขา ไม่มีจิตพยาบาท นี้เรียก ว่า จิตตสัมปทา

ทิฏฐิสัมปทา เป็นอย่างไร

คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นสัมมาทิฏฐิ มีความเห็นไม่วิปริตว่า “ทานที่ ให้แล้วมีผล ยัญที่บูชาแล้วมีผล ฯลฯ สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบทำให้ แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งมีอยู่ในโลก” นี้เรียกว่า ทิฏฐิสัมปทาเพราะสีลสัมปทาเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายแล้วจึงไปเกิดในสุคติโลก สวรรค์ เพราะจิตตสัมปทาเป็นเหตุ ฯลฯ หรือเพราะทิฏฐิสัมปทาเป็นเหตุ สัตว์ ทั้งหลายหลังจากตายแล้วจึงไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ภิกษุทั้งหลาย เพราะสีลสัมปทาเป็นเหตุ สัตว์ทั้งหลายหลังจากตายแล้วจึง ไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ เปรียบเหมือนแก้วมณีหกเหลี่ยมถูกโยนขึ้นสูงก็กลับลงมา ตั้งอยู่ด้วยดีตามปกติฉะนั้นภิกษุทั้งหลาย สัมปทา ๓ ประการนี้แล

อปัณณกสูตรที่ ๖ จบ