มนุสสสูตร เล่ม ๒๐

๒. ปฐมอัสสาทสูตร

ว่าด้วยเหตุให้ปฏิญาณว่าเป็นผู้ตรัสรู้

{๕๔๔} [๑๐๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้เที่ยวแสวงหาคุณของโลก ก็ได้พบคุณในโลกนั้นแล้ว คุณในโลกมีประมาณเท่าใด เราก็ได้เห็นคุณประมาณเท่านั้นด้วยปัญญาแล้ว เราได้เที่ยวแสวงหาโทษของโลก ก็ได้พบโทษในโลกนั้นแล้ว โทษในโลกมีประมาณเท่าใด เราก็ได้เห็นโทษประมาณเท่านั้นด้วยปัญญาแล้ว เราได้เที่ยวแสวงหาการสลัดออกของโลก ก็ได้พบการสลัดออกในโลกนั้นแล้ว การสลัดออกในโลกมีประมาณเท่าใด เราก็ได้เห็นอุบายเครื่องออกไปประมาณเท่านั้นด้วยปัญญาแล้ว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ประจักษ์ซึ่งคุณของโลกโดยความเป็นคุณ ... บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก”

๓. ทุติยอัสสาทสูตร

ว่าด้วยเหตุให้หลุดพ้นจากโลก

{๕๔๕} [๑๐๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ถ้าคุณในโลกนี้จักไม่ได้มีแล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายก็ไม่พึงกำหนัดในโลก แต่เพราะคุณในโลกมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงกำหนัดอยู่ในโลก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ถ้าโทษในโลกนี้จักไม่ได้มีแล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายจะไม่พึงเบื่อหน่ายในโลก แต่เพราะโทษในโลกมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงเบื่อหน่ายในโลก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ถ้าการสสัดออกในโลกนี้จักไม่ได้มีแล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายก็ไม่พึงออกไปจากโลกได้ แต่เพราะการสลัดออกในโลกมีอยู่ ฉะนั้น สัตว์ทั้งหลายจึงออกไปจากโลกได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายยังไม่รู้ซึ่งคุณของโลกโดยความเป็นคุณ ซึ่งโทษของโลกโดยความเป็นโทษ และซึ่งการสลัดออกของโลกโดยความเป็นการสลัดออกตามความเป็นจริงเพียงใด สัตว์ทั้งหลายจะออกไป หลุดไป พ้นไป