นิทานสูตร ที่ ๒ เล่ม ๒๐

ภิกษุทั้งหลาย กรรมใดบุคคลทำด้วยความไม่หลง เกิดแต่ความไม่หลง มีความไม่หลงเป็นเหตุ มีความไม่หลงเป็นแดนเกิด กรรมนั้นเป็นกุศล กรรมนั้นไม่มีโทษ กรรมนั้นมีสุขเป็นผล กรรมนั้นเป็นไปเพื่อความดับกรรม กรรมนั้นไม่เป็นไปเพื่อเกิดกรรม ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาเหตุแห่งการเกิดกรรมมี ๓ อย่างนี้แล”

๑๐. ทุติยนิทานสูตร

ว่าด้วยเหตุเกิดแห่งกรรม ๓ อย่าง สูตรที่ ๒

{๕๕๒} [๑๐๓๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาเหตุแห่งการเกิดกรรมมี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในอดีต

(๒) ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในอนาคต

(๓) ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในปัจจุบัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอดีตอย่างไร คือ บุคคลปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในอดีต ตรึกตรองตามอยู่ด้วยใจ เมื่อเขาปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในอดีต ตรึกตรองตามอยู่ด้วยใจ ย่อมเกิดความพอใจ ผู้ที่เกิดความพอใจแล้วย่อมประกอบด้วยธรรมเหล่านั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวความกำหนัดแห่งใจนั้นว่าเป็นสังโยชน์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอดีตอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอนาคตอย่างไร คือ บุคคลปรารภธรรมอันที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอนาคต ตรึกตรองตามอยู่ด้วยใจ เมื่อเขาปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอนาคต ตรึกตรองตามอยู่ด้วยใจ ย่อมเกิดความพอใจผู้ที่เกิดความพอใจแล้วย่อมประกอบด้วยธรรมเหล่านั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวความกำหนัดแห่งใจนั้นว่าเป็นสังโยชน์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอนาคตอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในปัจจุบันอย่างไร คือ บุคคลปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในปัจจุบัน ตรึกตรองตามอยู่ด้วยใจ เมื่อเขาปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในปัจจุบัน ตรึกตรองตามอยู่ด้วยใจ ย่อมเกิดความพอใจผู้ที่เกิดความพอใจแล้วย่อมประกอบด้วยธรรมเหล่านั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวความกำหนัดแห่งใจนั้นว่าเป็นสังโยชน์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความพอใจย่อมเกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันหราคะในปัจจุบันอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาเหตุแห่งการเกิดกรรมมี ๓ อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาเหตุแห่งการเกิดกรรมมี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในอดีต

(๒) ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในอนาคต

(๓) ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่ง ฉันทราคะในปัจจุบัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอดีตอย่างไร คือ บุคคลรู้ประจักษ์ซึ่งวิบากต่อไปของธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอดีต รู้แล้วก็ละเว้นวิบากนั้น ละแล้วก็ฟอกด้วยใจ เห็นตลอดด้วยปัญญา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันราคะในอดีตอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอัน เป็นที่ตั้งฉันทราคะในอนาคตอย่างไรคือบุคคลรู้ประจักษ์ซึ่งวิบากต่อไปของธรรมอันเป็นที่ตั้งฉันทราคะในอนาคต รู้แล้วก็ละเว้นวิบากนั้น ละแล้วก็ฟอกด้วยใจ เห็นตลอดด้วยปัญญา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในอนาคตอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในปัจจุบันอย่างไร คือ บุคคลรู้ประจักษ์ซึ่งวิบากต่อไปของธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในปัจจุบัน รู้แล้วก็ละเว้นวิบากนั้น ละแล้วก็ฟอกด้วยใจ เห็นตลอดด้วยปัญญา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความพอใจย่อมไม่เกิดเพราะปรารภธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งฉันทราคะในปัจจุบันอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาเหตุแห่งการเกิดกรรมมี ๓ อย่างนี้แล”

จบ สัมโพธิวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปุพเพวสัมโพธสูตร ๒. ปฐมอัสสาทสูตร

๓. ทุติยอัสสาทสูตร ๔. สมณพราหมณสูตร

๕. รุณณสูตร ๖. อติตติสูตร

๗. อรักขิตสูตร ๘. พยาปันนสูตร

๙. ปฐมนิทานสูตร ๑๐. ทุติยนิทานสูตร

(๑๒) ๒. อาปายิกวรรค

๑. อาปายิกสูตร

ว่าด้วยบุคคล ๓ ประเภทที่ต้องไปอบายภูมิ

{๕๕๓} [๑๐๓๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายบุคคล ๓ ประเภทนี้จักต้องไปอบายจักต้องไปนรกเพราะไม่ละการกระทำนี้ บุคคล ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ(๑) ผู้ที่ไม่ใช่พรหมจารีแต่ปฏิญาณตนว่าเป็นพรหมจารี

(๒) คนที่โจทท่านที่มีพรหมจรรย์บริสุทธิ์ ประพฤติพรหมจรรย์หมดจด ด้วยกรรมเป็นข้าศึกแก่พรหมจรรย์อันไม่มีมูล(๓) คนที่มีวาทะอย่างนี้มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘โทษในกามไม่มี’ ถึงความเป็นผู้ตกในกามทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ ประเภทนี้จักต้องไปอบาย จักต้องไปนรกเพราะไม่ละการกระทำนี้”

๒. ทุลลภสูตร

ว่าด้วยบุคคลหาได้ยาก ๓ ประเภท

{๕๕๔} [๑๐๓๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏแห่งบุคคล ๓ ประเภท หาได้ยากในโลก บุคคล ๓ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ(๑) พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า

(๒) บุคคลผู้แสดงธรรมวินัยที่พระตถาคตประกาศแล้ว

(๓) กตัญญูกตเวทีบุคคล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความปรากฏแห่งบุคคล ๓ ประเภทนี้แลหาได้ยากในโลก”