อสุจิสูตร เล่ม ๒๐

๓. วิสมสูตร

ว่าด้วยเหตุให้ตกนรกและขึ้นสวรรค์

[๕๘๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการฯลฯ คือกายกรรมผิด วจีกรรมผิด มโนกรรมผิด ฯลฯ คือกายกรรมชอบวจีกรรมชอบ มโนกรรมชอบ ฯลฯ

จบวิสมสูตรที่ ๓

อรรถกถาวิสมสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในวิสมสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า วิสเมน ได้แก่ด้วยกรรมที่มีความพลาดพลั้ง. บทว่า สเมนได้แก่ ด้วยกรรมที่ปราศจากความพลาดพลั้ง.

จบอรรถกถาวิสมสูตรที่ ๓

๕. อสุจิสูตร

ว่าด้วยเหตุให้ตกนรกและขึ้นสวรรค์

[๕๘๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการฯลฯ คือ กายกรรมโสโครก วจีกรรมโสโครก มโนกรรมโสโครก ฯลฯ คือกายกรรมสะอาด วจีกรรมสะอาด มโนกรรมสะอาด ฯลฯ

จบอสุจิสูตรที่ ๔

อรรถกถาอสุจิสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในอสุจิสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อสุจินา ได้แก่ ด้วยกรรมที่ไม่สะอาด เช่นกับด้วยคูถ.

บทว่า สุจินา ได้แก่ ด้วยกรรมที่สะอาด.

จบอรรถกถาอสุจิสูตรที่ ๔

๕. ปฐมขตสูตร*

ว่าด้วยเหตุให้ตนถูกทำลายและไม่ถูกทำลาย

[๕๙๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการเป็นคนพาล เป็นคนโง่เขลา เป็นอสัตบุรุษครองตน (เป็นเหมือนต้นไม้)ถูกขุด (ราก) เสียแล้ว ตายไปครึ่งหนึ่งแล้ว (คือตายจากความดี อยู่แต่ร่างกายอันไร้สาระ) เป็นคนประกอบด้วยโทษ ผู้รู้ติเตียน และได้สิ่งอันไม่เป็นบุญมากด้วย ธรรม ๓ ประการคืออะไรบ้าง ? คือ กายกรรมเป็นอกุศลวจีกรรมเป็นอกุศล มโนกรรมเป็นอกุศล บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล เป็นคนพาล ฯลฯ และได้สิ่งที่ไม่เป็นบุญมากด้วย.

บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการเป็นบัณฑิต ฉลาด เป็นสัตบุรุษครองตนอันไม่ถูกขุด ไม่ตายไปครึ่งหนึ่ง เป็นผู้ไม่มีโทษ ผู้รู้ไม่ติเตียนและได้บุญมากด้วย ธรรม ๓ ประการ คืออะไรบ้าง ? คือ กายกรรมเป็นกุศลวจีกรรมเป็นกุศล มโนกรรมเป็นกุศล ฯลฯ

จบปฐมขตสูตรที่ ๕

* สูตรที่ ๕ เป็นต้น มีเนื้อความง่ายทั้งนั้นแล.