พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · มหาวรรค
เกสปุตตสูตร เล่ม ๒๐
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๐๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในมหาวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ มหาวรรค เกสปุตตสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๐ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๐ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๐)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๐ หน้า ๒๙๐–๒๙๘
ต่างสุนัขจิ้งจอกไปได้เลย ดูก่อนสรภะ ลูกไก่น้อยคิดว่า ‘จักขันให้เหมือนพ่อไก่’ ก็ย่อมขันได้อย่างลูกไก่น้อยอยู่นั่นเอง แม้ฉันใด ตัวท่านก็ฉันนั้นเหมือนกันแลคิดว่า ‘นอกจากพระสมณโคดม เราจักขันได้เหมือนพ่อไก่’ แต่ก็ขันได้เหมือนลูกไก่น้อยอยู่นั่นเอง ดูก่อนสรภะ โคผู้ย่อมเข้าใจว่าในโรงโค ที่ว่างเปล่า ตนต้องบันลือได้อย่างหนักแน่น แม้ฉันใด ตัวท่านก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเข้าใจว่านอกจากพระสมณโคดม ตนต้องบันลือได้อย่างหนักแน่น”
ครั้งนั้นแล ปริพาชกเหล่านั้นต่างช่วยกันใช้ปฏักคือวาจา ทิ่มแทงสรภปริพาชกรอบข้าง
๕. เกสปุตตสูตร
ว่าด้วยหลักแห่งความเชื่อ ๑๐ ประการ
{๕๐๕} [๙๔๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในแคว้นโกศล พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ เสด็จถึงนิคมของชาวกาลามะชื่อว่าเกสปุตตนิคม พวกกาลามโคตร ชาวเกสปุตตนิคมได้สดับข่าวมาว่า “พระสมณโคดมศากยบุตรเสด็จออกผนวชจากศากยตระกูล ได้เสด็จมาถึงเกสปุตตนิคมแล้วโดยลำดับ ก็แลชื่อเสียงอันงามของท่านพระโคดมพระองค์นั้นแลขจรไปแล้วอย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม’ พระองค์ทรงทราบประจักษ์โลกนี้ ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลกด้วยพระปัญญาอันยิ่งด้วยพระองค์เองแล้วทรงสอนหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และ
- ๑ชาวกาลามะ เป็นชื่อของกษัตริย์พวกหนึ่ง (องฺ.ติก.อ. ๒๐๒)
มนุษย์ให้รู้ตามด้วย ทรงแสดงธรรมอันงามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง งามในที่สุด ทรงประกาศพรหมจรรย์อันบริสุทธิ์พร้อมทั้งอรรถทั้งพยัญชนะบริบูรณ์ครบถ้วน ก็การได้เห็นพระอรหันต์ทั้งหลายเห็นปานนั้นเป็นความดีแล”
[๙๔๔] ครั้งนั้นแล พวกกาลามโคตร ชาวเกสปุตตนิคมได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าจนถึงที่ประทับ ครั้นแล้วบางพวกถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง บางพวกได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง บางพวกประนมมือไปทางที่พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับแล้วจึงนั่ง บางพวกประกาศชื่อและโคตรในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วจึงนั่ง บางพวกนั่งนิ่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วจึงได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า“พระพุทธเจ้าข้า มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งมายังเกสปุตตนิคม สมณพราหมณ์พวกนั้นพูดประกาศแต่เฉพาะลัทธิของตนเท่านั้น ส่วนลัทธิของผู้อื่นต่างช่วยกันกระทบกระเทียบ ดูหมิ่น พูดกด ทำให้ไม่น่าเชื่อ
พระพุทธเจ้าข้ามีสมณพราหมณ์อีกพวกหนึ่งมายังเกสปุตตนิคม ถึงสมณพราหมณ์พวกนั้นก็พูดประกาศแต่เฉพาะลัทธิของตนเท่านั้น ส่วนลัทธิของผู้อื่นต่างช่วยกัน กระทบกระเทียบ ดูหมิ่น พูดกด ทำให้ไม่น่าเชื่อ พระพุทธเจ้าข้า พวกข้าพระองค์ยังมีความเคลือบแคลงสงสัยในสมณพราหมณ์เหล่านั้นอยู่ทีเดียวว่า ‘ท่านสมณพราหมณ์เหล่านั้น ใครพูดจริง ใครพูดเท็จ”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนกาลามชนทั้งหลาย ก็ควรแล้วที่ท่านทั้งหลายจะเคลือบแคลงสงสัย และท่านทั้งหลายเกิดความเคลือบแคลงสงสัยในฐานะที่ควรแล้ว
[๙๔๕] มาเถิด ชาวกาลามะทั้งหลาย พวกท่าน
(๑) อย่าได้เชื่อถือตามถ้อยคำที่ได้ยินได้ฟังมา
(๒) อย่าได้เชื่อถือตามถ้อยคำสืบต่อกันมา
(๓) อย่าได้เชื่อถือโดยตื่นข่าวว่าได้ยินอย่างนี้
(๔) อย่าได้เชื่อถือโดยอ้างตำรา
(๕) อย่าได้เชื่อถือโดยเดาเอาเอง
(๖) อย่าได้เชื่อถือโดยคาดคะเน
(๗) อย่าได้เชื่อถือโดยความตรึกตามอาการ
(๘) อย่าได้เชื่อถือโดยชอบใจว่าตรงกันกับความเห็นของตัว
(๙) อย่าได้เชื่อถือโดยเชื่อว่าผู้พูดสมควรจะเชื่อได้
(๑๐) อย่าได้เชื่อถือโดยความนับถือว่าสมณะนี้เป็นครูของเรา
เมื่อใด ท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองว่า ‘ธรรมเหล่านี้เป็นอกุศล ธรรมเหล่านี้มีโทษ ธรรมเหล่านี้ผู้รู้ตำหนิ ธรรมเหล่านี้ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อสิ่งไม่เป็นประโยชน์ เพื่อทุกข์’ เมื่อนั้น ท่านทั้งหลายควรละธรรมเหล่านั้นเสียดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ความโลภเมื่อเกิดขึ้นในภายในบุรุษ ย่อมเกิดขึ้นเพื่อเป็นประโยชน์หรือเพื่อไม่เป็นประโยชน์”
พวกชนกาลามโคตรกราบทูลว่า “เพื่อไม่เป็นประโยชน์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ก็บุคคลผู้โลภถูกความโลภครอบงำ มีจิตถูกความโลภกลุ้มรุมแล้วนี้ ย่อมฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ก็ได้ คบชู้ก็ได้ พูดเท็จก็ได้ สิ่งใดเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อทุกข์สิ้นกาลนาน บุคคลผู้โลภย่อมชักชวนผู้อื่นเพื่อความเป็นอย่างนั้นก็ได้ ใช่ไหม”“จริงอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ความโกรธเมื่อเกิดขึ้นในภายในบุรุษ ย่อมเกิดขึ้นเพื่อเป็นประโยชน์หรือเพื่อไม่เป็นประโยชน์”
“เพื่อไม่เป็นประโยชน์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ก็บุคคลผู้โกรธถูกความโกรธครอบงำ มีจิตถูกความโกรธกลุ้มรุมแล้วนี้ ย่อมฆ่าสัตว์ก็ได้ ลักทรัพย์ก็ได้ คบชู้ก็ได้ พูดเท็จก็ได้ สิ่งใดเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อทุกข์สิ้นกาลนาน บุคคลผู้โกรธย่อมชักชวนผู้อื่นเพื่อความเป็นอย่างนั้นก็ได้ ใช่ไหม”“จริงอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ความหลงเมื่อเกิดขึ้นในภายในบุรุษ ย่อมเกิดขึ้นเป็นประโยชน์หรือไม่เป็นประโยชน์”
“เพื่อไม่เป็นประโยชน์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย บุคคลผู้หลงถูกความหลงครอบงำ มีจิตถูกความหลงกลุ้มรุมแล้วนี้ ย่อมฆ่าสัตว์ก็ได้ ลักทรัพย์ก็ได้ คบชู้ก็ได้ พูดเท็จก็ได้ สิ่งใดเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อทุกข์สิ้นกาลนาน บุคคลผู้หลงย่อมชักชวนผู้อื่นเพื่อความเป็นอย่างนั้นก็ได้ ใช่ไหม”“จริงอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ธรรมเหล่านี้เป็นกุศลหรือเป็นอกุศล”
“เป็นอกุศล พระพุทธเจ้าข้า”
“มีโทษหรือไม่มีโทษ”
“มีโทษ พระพุทธเจ้าข้า”
“วิญญูชนตำหนิหรือวิญญูชนสรรเสริญ”
“วิญญูชนตำหนิ พระพุทธเจ้าข้า”
“ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้วย่อมเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์หรือหาไม่ ในข้อนี้ท่านทั้งหลายมีความเห็นอย่างไร”
“ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้วย่อมเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ ในข้อนี้ข้าพระองค์ทั้งหลายมีความเห็นเช่นนี้”
[๙๔๖] “ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย เราได้กล่าวคำใดไว้ว่า ‘มาเถิด ชาวกาลามะทั้งหลาย พวกท่านอย่าได้เชื่อถือตามถ้อยคำที่ได้ยินได้ฟังมา ... อย่าได้เชื่อถือโดยความนับถือว่าสมณะนี้เป็นครูของเรา เมื่อใด ท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองว่า ‘ธรรมเหล่านี้เป็นอกุศล ธรรมเหล่านี้มีโทษ ธรรมเหล่านี้ ท่านผู้รู้ตำหนิ ธรรมเหล่านี้ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อทุกข์ เมื่อนั้น ท่านทั้งหลายควรละธรรมเหล่านั้นเสีย’ ดังนี้ เพราะอาศัยคำที่เราได้กล่าวไว้แล้วนั้น เราจึงได้กล่าวไว้ดังนี้มาเถิด ชาวกาลามะทั้งหลาย พวกท่านอย่าได้เชื่อถือตามถ้อยคำที่ได้ยินได้ฟังมา ... อย่าได้เชื่อถือโดยความนับถือว่าสมณะนี้เป็นครูของเรา เมื่อใดท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองว่า ‘ธรรมเหล่านี้เป็นกุศล ธรรมเหล่านี้ไม่มีโทษ ธรรมเหล่านี้ท่านผู้รู้สรรเสริญ ธรรมเหล่านี้ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อเป็นประโยชน์ เพื่อสุข’ เมื่อนั้น ท่านทั้งหลายควรเข้าถึงธรรมเหล่านั้นอยู่ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ความไม่โลภเมื่อเกิดขึ้นในภายในบุรุษ ย่อมเกิดเพื่อเป็นประโยชน์หรือเพื่อไม่เป็นประโยชน์”
“เพื่อเป็นประโยชน์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ก็บุคคลผู้ไม่โลภ ไม่ถูกความโลภครอบงำ มีจิตไม่ถูกความโลภกลุ้มรุมแล้วนี้ ย่อมไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่คบชู้
ไม่พูดเท็จ สิ่งใดย่อมเป็นไปเพื่อเป็นประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน บุคคลผู้ไม่โลภย่อมชักชวนผู้อื่นเพื่อความเป็นอย่างนั้นใช่ไหม”
“จริงอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
[๙๔๗] “ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ความไม่โกรธเมื่อเกิดขึ้นในภายในบุรุษ ย่อมเกิดขึ้นเพื่อเป็นประโยชน์หรือเพื่อไม่เป็นประโยชน์
“เพื่อเป็นประโยชน์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่โกรธไม่ถูกความโกรธครอบงำ มีจิตไม่ถูกความโกรธกลุ้มรุมแล้วนี้ ย่อมไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่คบชู้ ไม่พูดเท็จ สิ่งใดย่อมเป็นไปเพื่อเป็นประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน บุคคลผู้ไม่โกรธย่อมชักชวนผู้อื่นเพื่อเป็นอย่างนั้นใช่ไหม”“จริงอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ความไม่หลงเมื่อเกิดขึ้นในภายในบุรุษ ย่อมเกิดขึ้นเพื่อเป็นประโยชน์หรือเพื่อไม่เป็นประโยชน์”
“เพื่อเป็นประโยชน์ พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่หลงไม่ถูกความหลงครอบงำ มีจิตไม่ถูกความหลงกลุ้มรุมแล้วนี้ ย่อมไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่คบชู้ ไม่พูดเท็จ สิ่งใดย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขสิ้นกาลนาน บุคคลผู้ไม่หลงย่อมชักชวนผู้อื่นเพื่อความเป็นอย่างนั้นใช่ไหม”“จริงอย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ธรรมเหล่านี้เป็นกุศลหรือเป็นอกุศล”
“เป็นกุศล พระพุทธเจ้าข้า”
“มีโทษหรือไม่มีโทษ”
“ไม่มีโทษ พระพุทธเจ้าข้า”
“วิญญูชนตำหนิหรือวิญญูชนสรรเสริญ”
“วิญญูชนสรรเสริญ พระพุทธเจ้าข้า”
“ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขหรือหาไม่ ในข้อนี้ท่านทั้งหลายมีความเห็นอย่างไร”
“ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้วย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข ในข้อนี้ข้าพระองค์ทั้งหลายมีความเห็นเช่นนี้”
[๙๔๘] “ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย เราได้กล่าวคำใดไว้ว่า ‘มาเถิด ชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านทั้งหลายอย่าได้เชื่อถือตามถ้อยคำที่ได้ยินได้ฟังมา ... อย่าได้เชื่อถือโดยความนับถือว่าสมณะนี้เป็นครูของเรา เมื่อใด ท่านทั้งหลายพึงรู้ด้วยตนเองว่า ‘ธรรมเหล่านี้เป็นกุศล ธรรมเหล่านี้ไม่มีโทษ ธรรมเหล่านี้ท่านผู้รู้ตำหนิ ธรรมเหล่านี้ใครสมาทานให้บริบูรณ์แล้วย่อมเป็นไป เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข เมื่อนั้น ท่านทั้งหลายควรเข้าถึงธรรมเหล่านั้น อยู่’ ดังนี้ เพราะอาศัยคำที่เราได้กล่าวไว้แล้วนั้นเราจึงได้กล่าวไว้ดังนี้ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย อริยสาวกนั้นปราศจากความโลภ ปราศจากความพยาบาท ไม่หลงแล้วอย่างนี้ มีสัมปชัญญะ มีสติมั่นคง มีใจประกอบด้วยเมตตาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่ ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ปฏิบัติโดยนัยนี้ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลกทั่วสัตว์ทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถานด้วยใจอันประกอบด้วยเมตตาอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีประมาณ ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ มีใจประกอบด้วยกรุณา ... มีใจประกอบด้วยมุทิตา ... มีใจประกอบด้วยอุเบกขาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่
ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ปฏิบัติโดยนัยนี้ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลกทั่วสัตว์ทุกหมู่เหล่าในที่ทุกสถานด้วยใจอันประกอบด้วยอุเบกขาอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีประมาณ ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย อริยสาวกนั้นมีจิตไม่มีเวรอย่างนี้ มีจิตไม่มีความเบียดเบียนอย่างนี้ มีจิตไม่เศร้าหมองอย่างนี้ มีจิตผ่องแผ้วอย่างนี้ ย่อมได้รับความอุ่นใจ ๔ ประการในปัจจุบันว่า(๑) ‘ก็ถ้าโลกหน้ามีจริง ผลวิบากของกรรมที่ทำดีทำชั่วมีจริง เหตุนี้ก็จักเป็นเหตุให้เราเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์หลังจากตายไป’ ดังนี้ ความอุ่นใจข้อที่ ๑ นี้เป็นสิ่งที่อริยสาวกนั้นได้แล้ว(๒)
‘ก็ถ้าโลกหน้าไม่มีจริง ผลวิบากของกรรมที่ทำดีทำชั่วไม่มีจริง เราก็บริหารตนอย่างไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน ไม่มีทุกข์ เป็นสุขอยู่ในปัจจุบัน’ ดังนี้ ความอุ่นใจข้อที่ ๒ นี้เป็นสิ่งที่อริยสาวกนั้น ได้แล้ว(๓) ‘ก็ถ้าเมื่อบุคคลทำอยู่ บาปชื่อว่าเป็นอันทำ ก็เราไม่ได้คิดชั่วต่อใคร ๆ ไหนเลยทุกข์จักมาถูกต้องเราผู้ไม่ได้ทำบาปกรรมเล่า’ ดังนี้ ความอุ่นใจข้อที่ ๓ นี้เป็นสิ่งที่อริยสาวกนั้นได้แล้ว(๔) ‘ก็ถ้าเมื่อบุคคลทำอยู่ บาปไม่ชื่อว่าอันบุคคลทำ เราก็ได้พิจารณาเห็นตนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วทั้งสองทาง’ ดังนี้ ความอุ่นใจข้อที่ ๔ นี้เป็นสิ่งที่อริยสาวกนั้นได้แล้ว
[๙๔๙] ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย อริยสาวกนั้นมีจิตไม่มีเวรอย่างนี้ มีจิตไม่มีความเบียดเบียนอย่างนี้ มีจิตไม่เศร้าหมองอย่างนี้ มีจิตผ่องแผ้วอย่างนี้ ย่อมได้รับความอุ่นใจ ๔ ประการนี้แลในปัจจุบัน”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้อนี้เป็นอย่างนั้น ข้าแต่พระสุคตเจ้า ข้อนี้เป็นอย่างนั้น อริยสาวกนั้นมีจิตไม่มีเวรอย่างนี้ มีจิตไม่มีความเบียดเบียนอย่างนี้ มีจิตไม่เศร้าหมองอย่างนี้ มีจิตผ่องแผ้วอย่างนี้ ย่อมได้รับความอุ่นใจ ๔ ประการนี้ในปัจจุบัน คือ ...
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์แจ่มแจ้งนัก ... ขอพระองค์ได้โปรดจำพวกข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”
๖. สาฬหสูตร
ว่าด้วยหลักแห่งความเชื่อ ๑๐ ประการ
{๕๐๖} [๙๕๐] สมัยหนึ่ง ท่านพระนันทกะอยู่ที่ปราสาทของนางวิสาขามิคารมารดา ในบุพพาราม ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล นายสาฬหะหลานชายของมิคารเศรษฐีกับนายโหนะหลานชายของเปขุณิยเศรษฐีได้ชวนกันเข้าไปหาท่านพระนันทกะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้นมัสการท่านพระนันทกะแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งเรียบร้อยแล้วท่านพระนันทกะได้กล่าวว่า “มาเถิด สาฬหะและโหนะ ท่านทั้งหลาย อย่าได้เชื่อถือตามถ้อยคำที่ได้ยินได้ฟังมา อย่าได้เชื่อถือตามถ้อยคำสืบต่อกันมา อย่าได้เชื่อถือโดยตื่นข่าวว่าได้ยินอย่างนี้ อย่าได้เชื่อถือโดยอ้างตำรา อย่าได้เชื่อถือโดยเดาเอาเอง อย่าได้เชื่อถือโดยคาดคะเน อย่าได้เชื่อถือโดยความตรึกตามอาการ อย่าได้เชื่อถือโดยชอบใจ ว่าตรงกันกับความเห็นของตัว อย่าได้เชื่อถือโดยเชื่อว่าผู้พูดสมควรจะเชื่อได้ อย่าได้เชื่อถือโดยความนับถือว่าสมณะนี้เป็นครูของเรา ดูก่อนสาฬหะและโหนะ เมื่อใด ท่านพึงรู้ด้วยตนเองว่า ‘ธรรมเหล่านี้เป็นอกุศล ธรรมเหล่านี้มีโทษ ธรรมเหล่านี้วิญญูชนตำหนิ ธรรมเหล่านี้ใครสมาทานให้บริบุรณ์แล้ว
จบ เกสปุตตสูตร