ปริพาชกสูตร เล่ม ๒๐

พราหมณ์นั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์แจ่มแจ้งนัก พระภาษิตของพระองค์ไพเราะนัก พระพุทธเจ้าข้าพระองค์ทรงประกาศธรรมโดยอเนกปริยายอย่างนี้ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่ควํ่า เปิดของที่ปิด บอกทางแก่คนหลงทาง หรือส่องประทีปในที่มืด ด้วยตั้งใจว่า ‘คนมีตาดีจักเห็นรูปได้’ ดังนี้ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์นี้ขอถึงพระองค์ พร้อมทั้งพระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ขอท่านพระโคดมโปรดทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”

๔. ปริพพาชกสูตร

ว่าด้วยธรรมคุณ

{๔๙๔} [๙๑๐] ครั้งนั้นแล พราหมณ์ปริพาชกคนหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... ครั้นแล้วได้ทูลถามว่า “พระโคดมผู้เจริญ พระองค์ตรัสว่า ‘ธรรมอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ธรรมอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง’ ดังนี้ พระโคดมผู้เจริญ ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล ธรรมจึงเป็นอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามา อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้กำหนัดถูก ราคะครอบงำ มีจิตถูกราคะกลุ้มรุมแล้ว ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนตนเองบ้าง ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนผู้อื่นบ้าง ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนตนเองและผู้อื่นทั้งสองฝ่ายบ้าง ย่อมเสวยทุกขโทมนัสที่เป็นไปทางจิตบ้าง เมื่อละราคะได้เด็ดขาด แล้วย่อมไม่คิดแม้เพื่อจะเบียดเบียนตนเองเลย ย่อมไม่คิดแม้เพื่อจะเบียดเบียนผู้อื่น ย่อมไม่คิดแม้เพื่อจะเบียดเบียนตนเองและผู้อื่นทั้งสองฝ่าย ย่อมไม่เสวยทุกขโทมนัสที่เป็นไปทางจิต

ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้กำหนัดถูกราคะครอบงำ มีจิตถูกราคะกลุ้มรุมแล้ว ย่อมประพฤติทุจริตด้วยกาย ย่อมประพฤติทุจริตด้วยวาจา ย่อมประพฤติทุจริตด้วยใจ เมื่อละราคะได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่ประพฤติทุจริตด้วยกาย ย่อมไม่ประพฤติทุจริตด้วยวาจา ย่อมไม่ประพฤติทุจริตด้วยใจ

ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้กำหนัดถูกราคะครอบงำ มีจิตถูกราคะกลุ้มรุมแล้ว แม้ประโยชน์ของตนก็ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ของผู้อื่นก็ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ทั้งสองฝ่ายก็ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง เมื่อละราคะได้เด็ดขาดแล้ว แม้ประโยชน์ของตนเองก็รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ของผู้อื่นก็รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ทั้งสองฝ่ายก็รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง ดูก่อนพราหมณ์ ธรรมย่อมเป็นอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามา อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตนแม้อย่างนี้แลดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้โกรธ ...

ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้หลงถูกโมหะครอบงำ มีจิตถูกโมหะกลุ้มรุมแล้ว ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนตนเองบ้าง ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนผู้อื่นบ้าง ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนตนเองและผู้อื่นทั้งสองฝ่ายบ้าง ย่อมเสวยทุกขโทมนัสที่เป็นไปทางจิตบ้าง เมื่อละโมหะได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่คิดแม้เพื่อจะเบียดเบียนตนเองเลย ย่อมไม่คิดแม้เพื่อจะเบียดเบียนผู้อื่น ย่อมไม่คิดแม้เพื่อจะเบียดเบียนตนเองและผู้อื่นทั้งสองฝ่าย ย่อมไม่เสวยทุกขโทมนัสที่เป็นไปทางจิตดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้หลงถูกโมหะครอบงำ มีจิตถูกโมหะกลุ้มรุมแล้ว ย่อมประพฤติทุจริตด้วยกาย ย่อมประพฤติทุจริตด้วยวาจา ย่อมประพฤติทุจริตด้วยใจ เมื่อละโมหะได้เด็ดขาดแล้ว ย่อมไม่ประพฤติทุจริตด้วยกาย ย่อมไม่ประพฤติทุจริตด้วยวาจา ย่อมไม่ประพฤติทุจริตด้วยใจ

ดูก่อนพราหมณ์บุคคลผู้หลงถูกโมหะครอบงำ มีจิตถูกโมหะกลุ้มรุมแล้ว แม้ประโยชน์ของตนก็ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ของผู้อื่นก็ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ทั้งสองฝ่ายก็ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง เมื่อละโมหะได้เด็ดขาดแล้ว แม้ประโยชน์ของตนเองก็รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ของผู้อื่นก็รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง แม้ประโยชน์ทั้งสองฝ่ายก็รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง ดูก่อนพราหมณ์ ธรรมย่อมเป็นอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามา อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน แม้อย่างนี้แล”พราหมณ์ปริพาชกนั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์แจ่มแจ้งนัก ... ขอท่านพระโคดมโปรดทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”

๕. นิพพุตสูตร

ว่าด้วยพระนิพพาน

{๔๙๕} [๙๑๑] ครั้งนั้นแล ชาณุสโสณีพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ... ครั้นแล้วได้ทูลถามว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระองค์ตรัสว่า ‘นิพพานอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง นิพพานอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง’ ดังนี้ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล นิพพานจึงเป็นอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามา อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้กำหนัดถูกราคะครอบงำ มีจิตถูกราคะกลุ้มรุมแล้ว ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนตนเองบ้าง ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนผู้อื่นบ้าง ย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนตนเองและผู้อื่นทั้งสองฝ่าย