สติสูตร เล่ม ๒๒

ตนเองและกล่าวสรรเสริญความเป็นผู้มีมิตรดี ทั้งยังชักชวนภิกษุเหล่าอื่นผู้ ไม่มีมิตรดีให้เป็นผู้มีมิตรดีและกล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่าอื่นผู้มีมิตรดีตาม ความเป็นจริงโดยกาลอันควรด้วย ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ย่อม เข้าใจเนื้อความแห่งพระดำรัสที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสโดยย่อนี้โดยพิสดาร อย่างนี้แล”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “สาธุ สาธุ สารีบุตร เป็นการดีนักแล ที่เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อนี้โดยพิสดารอย่างนี้ คือ ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้เป็นผู้เคารพในพระศาสดาด้วยตนเองและกล่าวสรรเสริญความเป็น ผู้เคารพในพระศาสดา ทั้งยังชักชวนภิกษุเหล่าอื่นผู้ไม่เคารพในพระศาสดาให้ เคารพในพระศาสดาและกล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่าอื่นผู้เคารพในพระศาสดา ตามความเป็นจริงโดยกาลอันควรด้วย เป็นผู้เคารพในพระธรรมด้วยตนเอง ... เป็นผู้เคารพในพระสงฆ์ด้วยตนเอง ... เป็นผู้เคารพในสิกขาด้วยตนเอง ... เป็น ผู้ว่าง่ายด้วยตนเอง ... เป็นผู้มีมิตรดีด้วยตนเองและกล่าวสรรเสริญความเป็นผู้ มีมิตรดี ทั้งยังชักชวนภิกษุเหล่าอื่นผู้ไม่มีมิตรดีให้เป็นผู้มีมิตรดีและกล่าว สรรเสริญภิกษุเหล่าอื่นผู้มีมิตรดีตามความเป็นจริงโดยกาลอันควรด้วย ดูก่อน สารีบุตร เนื้อความแห่งคำที่เราได้กล่าวโดยย่อนี้บัณฑิตพึงเห็นโดยพิสดาร อย่างนี้แล”

๖. สมาธิสูตร

ว่าด้วยฐานะและอฐานะสำหรับผู้มีสมาธิ

{๓๔๑} [๗๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่มีสมาธิอันสงบ ไม่มีสมาธิอัน ประณีต ไม่มีสมาธิที่ได้ด้วยความสงบ ไม่มีสมาธิที่ถึงความเป็นผู้มีอารมณ์ เป็นหนึ่ง

(๑) จักแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคน ก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้ ... ใช้อำนาจทางกาย ไปตลอดพรหมโลกก็ได้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้(๒) จักได้ยินเสียงสองชนิด คือ เสียงทิพย์และเสียงมนุษย์ ทั้ง ที่อยู่ไกลและใกล้ได้ด้วยทิพยโสตธาตุอันบริสุทธิ์ล่วงโสตวิสัย ของมนุษย์ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้(๓) จักกำหนดรู้ใจของสัตว์อื่น ของบุคคลอื่นด้วยใจว่าจิตมีราคะ ก็จักรู้ว่าจิตมีราคะ ... หรือจิตยังไม่หลุดพ้นก็รู้ว่าจิตยังไม่หลุดพ้น ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้(๔) จักระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมาก คือ ระลึกได้ชาติหนึ่งบ้าง สองชาติบ้าง ... จักระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมากพร้อมทั้ง

อาการพร้อมทั้งอุเทศด้วยประการฉะนี้ข้อนี้มิใช่ฐานะ ที่จะมีได้(๕) จักเห็นหมู่สัตว์ที่กำลังจุติ กำลังอุบัติ ... ด้วยทิพยจักษุอัน บริสุทธิ์ล่วงจักษุวิสัยของมนุษย์ จักรู้ชัดซึ่งหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรม ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้(๖) จักทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ได้ ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุมีสมาธิอันสงบ มีสมาธิอันประณีต มีสมาธิที่ ได้ด้วยความสงบ มีสมาธิที่ถึงความเป็นผู้มีอารมณ์เป็นหนึ่ง

(๑) จักแสดงฤทธิ์ได้หลายอย่าง คือ คนเดียวทำให้เป็นหลายคน ก็ได้ หลายคนทำให้เป็นคนเดียวก็ได้ ... จักใช้อำนาจทางกาย ไปตลอดพรหมโลกก็ได้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

(๒) จักได้ยินเสียงสองชนิด คือ เสียงทิพย์และเสียงมนุษย์ ทั้ง ที่อยู่ไกลและใกล้ได้ด้วยทิพยโสตธาตุอันบริสุทธิ์ล่วงโสตวิสัย ของมนุษย์ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

(๓) จักกำหนดรู้ใจของสัตว์อื่น ของบุคคลอื่นด้วยใจว่าจิตมีราคะ ก็จักรู้ว่าจิตมีราคะ ... หรือจิตยังไม่หลุดพ้นก็จักรู้ว่าจิตยังไม่หลุดพ้น ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

(๔) จักระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมาก คือ ระลึกได้ชาติหนึ่งบ้าง สองชาติบ้าง ... จักระลึกชาติก่อนได้เป็นอันมากพร้อมทั้ง อาการพร้อมทั้งอุเทศด้วยประการฉะนี้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะ มีได้(๕) จักเห็นหมู่สัตว์ที่กำลังจุติ กำลังอุบัติ... จักรู้ชัดซึ่งหมู่สัตว์ผู้ เป็นไปตามกรรม ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้

(๖) จักทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญายิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึง อยู่ได้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้”

๗. สักขิภัพพสูตร

ว่าด้วยความเป็นผู้ไม่สามารถและสามารถในคุณวิเศษ

{๓๔๒} [๗๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการย่อม เป็นผู้ไม่สามารถที่จะถึงความเป็นผู้อาจสามารถในคุณวิเศษนั้น ๆ เมื่อเหตุมีอยู่ได้ ธรรม ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่าธรรมเหล่านี้เป็นไปในส่วน แห่งความเสื่อม