โกธสูตร เล่ม ๒๑

(๑) พิจารณาใคร่ครวญดีก่อนแล้ว จึงติเตียนบุคคลที่ควรติเตียน

(๒) พิจารณาใคร่ครวญดีก่อนแล้ว จึงสรรเสริญบุคคลที่ควร

สรรเสริญ

(๓) พิจารณาใคร่ครวญดีก่อนแล้ว จึงปลูกความไม่เลื่อมใส

ในฐานะที่ไม่ควรเลื่อมใส

(๔) พิจารณาใคร่ครวญดีก่อนแล้ว จึงปลูกความเลื่อมใส

ในฐานะที่ควรเลื่อมใส

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล ย่อมไปสู่สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๔. โกธครุสูตร

ว่าด้วยธรรมทำให้เกิดในนรกและสวรรค์ ๔ ประการ

{๘๔} [๘๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ จะต้องตกนรก เหมือนถูกนำมาฝังไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) หนักในความโกรธ ไม่หนักในพระสัทธรรม

(๒) หนักในความลบหลู่ ไม่หนักในพระสัทธรรม

(๓) หนักในลาภ ไม่หนักในพระสัทธรรม

(๔) หนักในสักการะ ไม่หนักในพระสัทธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจะต้องตกนรก เหมือนถูกนำมาฝังไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการย่อมไป

สู่สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในความโกรธ

(๒) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในความลบหลู่

(๓) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในลาภ

(๔) หนักในพระสัทธรรม ไม่หนักในสักการะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลย่อมไป

สู่สวรรค์เหมือนถูกเชิญมาประดิษฐานไว้”

๕. ตโมตมสูตร

ว่าด้วยบุคคล ๔ ประเภท

{๘๕} [๘๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก

บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ตโม ตมปรายโน บุคคลผู้มืดมา มืดไป

(๒) ตโม โชติปรายโน บุคคลผู้มืดมา สว่างไป

(๓) โชติ ตมปรายโน บุคคลผู้สว่างมา มืดไป

(๔) โชติ โชติปรายโน บุคคผู้สว่างมา สว่างไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลผู้มืดมา มืดไปเป็นอย่างไร คือ บุคคล

บางคนในโลกนี้เกิดมาครั้งหลังสุดในตระกูลที่ตํ่า คือ ในตระกูลจัณฑาล ในตระกูลช่างจักสาน ในตระกูลพราน ในตระกูลช่างหนัง หรือในตระกูลคนกวาดขยะ ซึ่งเป็นตระกูลที่ขัดสน มีข้าวนํ้าโภชนาหารน้อย มีความเป็นอยู่ฝืดเคือง เป็นตระกูลที่หาอาหารและผ้านุ่งห่มได้โดยยาก ทั้งเขาเองก็เป็นคนที่มีผิวพรรณทราม ไม่น่าดู ไม่น่าชม เตี้ยแคระ มีโรคมาก แถมยังตาบอดเป็นง่อย ขาพิการ หรือเป็นคนเปลี้ย ไม่ได้ข้าว นํ้า ผ้านุ่งห่ม ยวดยาน ดอกไม้ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่อยู่อาศัย เครื่องประทีปเป็นประจำ แต่