สังวาสสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๑

ผู้ใดมีศรัทธาตั้งมั่นไม่หวั่นไหวในพระตถาคต มีศีล

อันงดงามที่พระอริยะพอใจสรรเสริญ

มีความเลื่อมใสในพระสงฆ์และมีความเห็นที่ตรง

บัณฑิตทั้งหลายเรียกผู้นั้นว่า ‘เป็นคนไม่ขัดสน’ ชีวิตของ

ผู้นั้นไม่เปล่าประโยชน์

เพราะฉะนั้น บุคคลผู้มีปัญญาเมื่อระลึกถึงคำสอน

ของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย พึงหมั่นประกอบศรัทธา ศีล

ความเลื่อมใส และความเห็นที่ถูกต้องไว้เถิด

๓. ปฐมสังวาสสูตร

ว่าด้วยสามีภรรยา ๔ คู่ สูตรที่ ๑

{๕๓} [๕๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จทางไกลในระหว่างเมืองมธุรากับ

เมืองเวรัญชาต่อกัน คฤหบดีและคฤหปตานีมากด้วยกันก็เดินทางไกลใน

ระหว่างเมืองมธุรากับเมืองเวรัญชาต่อกัน ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จแวะออกจากทางประทับนั่งที่โคนไม้แห่งหนึ่ง คฤหบดีและคฤหปตานีเหล่านั้นได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งที่โคนไม้แห่งหนึ่งจึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง คฤหบดีและคฤหปตานีเหล่านั้นนั่งเรียบร้อยแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย การอยู่ร่วมกันมี ๔ ประการนี้

๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงผี

(๒) ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงเทวดา

(๓) ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิงผี

(๔) ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิงเทวดา

ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย ก็ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงผีอย่างไร

คือ ในโลกนี้ สามีเป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกามชอบพูดเท็จ ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม มีจิตถูกครอบงําด้วยมลทินคือความตระหนี่ มักด่าว่าและบริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน แม้ภรรยาของเขาก็เป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกาม ชอบพูดเท็จ ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม มีจิตถูกครอบงำด้วยมลทินคือความตระหนี่ มักด่าว่าและบริภาษสมณพราหมณ์อยู่ครองเรือน ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงผีอย่างนี้แล

ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย ก็ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงเทวดา

อย่างไร คือ ในโลกนี้ สามีเป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบ

ประพฤติผิดในกาม ชอบพูดเท็จ ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม มีจิตถูกครอบงำด้วยมลทินคือความตระหนี่ มักด่าว่าและบริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน ส่วนภรรยาของเขาเป็นผู้งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท มีศีล มีกัลยาณธรรม มีจิตปราศจากมลทินคือความตระหนี่

ไม่ด่าว่าไม่บริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงเทวดาอย่างนี้แล

ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย ก็ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิงผี

อย่างไร คือ ในโลกนี้ สามีเป็นผู้งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท มีศีล มีกัลยาณธรรม มีจิตปราศจากมลทินคือความตระหนี่ ไม่ด่าว่าไม่บริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน ส่วนภรรยาของเขาเป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกามชอบพูดเท็จ ชอบดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทเป็นคนทุศีล มีบาปธรรม มีจิตถูกครอบงำด้วยมลทินคือความตระหนี่ มักด่าว่า

และบริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานี

ทั้งหลาย ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิงผีอย่างนี้แล

ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย ก็ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิง

เทวดาอย่างไร คือ ในโลกนี้ สามีเป็นผู้งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท มีศีล มีกัลยาณธรรม มีจิตปราศจากมลทินคือความตระหนี่ ไม่ด่าว่าไม่บริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือนแม้ภรรยาของเขาก็เป็นผู้งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการลักทรัพย์ จากการประพฤติผิดในกาม จากการพูดเท็จ จากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท มีศีล มีกัลยาณธรรม มีจิตปราศจากมลทินคือความตระหนี่ ไม่ด่าว่าไม่บริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิงเทวดาอย่างนี้แล

ดูก่อนคฤหบดีและคฤหปตานีทั้งหลาย การอยู่ร่วมกันมี ๔ ประการ

นี้แล”

ภรรยาและสามีทั้งสองคนเป็นผู้ทุศีล เป็นคนตระหนี่

มักด่าว่าสมณพราหมณ์ ชื่อว่าเป็นผีมาอยู่ร่วมกัน

สามีเป็นผู้ทุศีล มีความตระหนี่มักด่าว่าสมณ

พราหมณ์ ส่วนภรรยาเป็นผู้มีศีล รู้ความประสงค์ของผู้

ขอ ปราศจากความตระหนี่ ภรรยานั้นชื่อว่าเทวดามาอยู่

ร่วมกับสามีผี

สามีเป็นผู้มีศีล รู้ความประสงค์ของผู้ขอ ปราศจาก

ความตระหนี่ ส่วนภรรยาเป็นผู้ทุศีล มีความตระหนี่ มัก

ด่าว่าสมณพราหมณ์ ภรรยานั้นชื่อว่าหญิงผีมาอยู่ร่วมกับ

สามีเทวดา

ภรรยาและสามีทั้งสองคนต่างก็เป็นผู้มีศรัทธา รู้

ความประสงค์ของผู้ขอ มีความสํารวม เป็นอยู่โดยธรรม

ก็จะเจรจาถ้อยคำที่น่ารักแก่กันและกัน

เมื่อทั้งสองฝ่ายมีความประพฤติเสมอกัน ก็ย่อมมี

ความเจริญรุ่งเรืองมาก มีความผาสุก พวกไม่เป็นมิตร

กันก็มีแต่จะเสียใจ

ทั้งสองฝ่ายมีศีลและข้อปฎิมัติเท่าเทียมกัน ครั้น

ประพฤติธรรมในโลกนี้แล้วย่อมเป็นผู้เพลิดเพลิน เสวย

กามารมณ์ บันเทิงใจอยู่ในเทวโลก

๔. ทุติยสังวาสสูตร

ว่าด้วยสามีภรรยา ๔ คู่ สูตรที่ ๒

{๕๔} [๕๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การอยู่ร่วมกันมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงผี

(๒) ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงเทวดา

(๓) ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิงผี

(๔) ชายเทวดาอยู่ร่วมกับหญิงเทวดา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงผีอย่างไร คือ ในโลกนี้

สามีเป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกาม ชอบพูดเท็จพูดส่อเสียดพูดคำหยาบพูดเพ้อเจ้อมีความละโมบมีจิตพยาบาทมี

ความเห็นผิด เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม มีจิตถูกครอบงำด้วยมลทินคือความตระหนี่ มักด่าว่าและบริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน แม้ภรรยาของเขาก็เป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกาม ชอบพูดเท็จพูดส่อเสียดพูดคำหยาบพูดเพ้อเจ้อมีความละโมบมีจิตพยาบาทมี

ความเห็นผิด เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม มีจิตถูกครอบงำด้วยมลทินคือความตระหนี่ มักด่าว่าและบริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน ดูก่อนภิกษุ

ทั้งหลาย ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงผีอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ชายผีอยู่ร่วมกับหญิงเทวดาอย่างไร คือ ในโลกนี้สามีเป็นคนชอบฆ่าสัตว์ ชอบลักทรัพย์ ชอบประพฤติผิดในกาม ชอบพูดเท็จพูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ มีความละโมบ มีจิตพยาบาท มีความเห็นผิด เป็นคนทุศีล มีบาปธรรม มีจิตถูกครอบงำด้วยมลทินคือความตระหนี่ มักด่าว่าและบริภาษสมณพราหมณ์ อยู่ครองเรือน ส่วนภรรยาของ