ปุญญาภิสันทสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๑

๒. ทุติยปัณณาสก์

(๖) ๑. ปุญญาภิสันทวรรค

๑. ปฐมปุญญาภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการ สูฅรที่ ๑

{๕๑} [๕๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้อันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดใน

สวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา

น่าใคร่ น่าพอใจ ห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ภิกษุใช้สอยจีวรของทายกใดเข้าเจโตสมาธิอันหาประมาณ

มิได้ อยู่ห้วงบุญห้วงกุศลของทายกนั้นหาประมาณมิได้

เป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล

เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล

เพื่อความสุข อันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ

(๒) ภิกษุบริโภคบิณฑบาตของทายกใด...

(๓) ภิกษุใช้สอยเสนาสนะของทายกใด...

(๔) ภิกษุบริโภคเภสัชบริขารอันเป็นปัจจัยแห่งคนไข้ของทายกใด

เข้าเจโตสมาธิอันหาประมาณมิได้อยู่ ห้วงบุญห้วงกุศลของ

ทายกนั้นหาประมาณมิได้ เป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้

อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อม

เป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา

น่าใคร่ น่าพอใจ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้แลอันเป็นปัจจัย

นำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา น่าใคร่น่าพอใจ

อนึ่ง ใคร ๆ จะถือเอาประมาณแห่งบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วย

ห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้ว่า ‘ห้วงบุญห้วงกุศลที่เป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ มีประมาณเท่านี้, ดังนี้ มิใช่จะทำได้โดยง่าย โดยที่แท้ ย่อมถึงการนับว่าเป็นกองบุญใหญ่อันจะนับจะประมาณมิได้ทีเดียว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมีอนการที่ใคร ๆ จะถือเอาประมาณแห่งน้ำในมหาสมุทรว่า ‘มีประมาณเท่านี้อาฬหก เท่านี้ร้อยอาฬหก เท่านี้พันอาฬหก หรือว่าเท่านี้แสนอาฬหกะ, มิใช่ทำได้ง่าย โดยที่แท้ ย่อมถึงการนับว่าเป็นห้วงนํ้าใหญ่อันจะนับจะประมาณมิได้ทีเดียว แม้ฉันใด ใคร ๆ จะถือเอาประมาณแห่งบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้ว่า ‘ห้วงบุญห้วงกุศลที่นำความสุขมาให้ ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ มีประมาณเท่านี้, ดังนี้ ก็มิใช่จะทำได้โดยง่ายโดยที่แท้ ย่อมถึงการนับว่าเป็นกองบุญใหญ่อันจะนับจะประมาณมิได้ทีเดียวฉันนั้นเหมือนกันแล,,

แม่นํ้าเป็นอันมากที่หมู่คือเหล่ามัจฉาชาติเสพอาศัยแล้ว

ย่อมไหลไปสู่สาครทะเลหลวง ซึ่งจะประมาณมิได้ เป็นที่

ขังน้ำขนาดใหญ่ มีสิ่งที่น่ากลัวมาก เป็นที่อยู่ของหมู่รัตนะ

ฉันใด

สายธารแห่งบุญย่อมไหลไปสู่นรชนผู้เป็นบัณฑิต ผู้

ให้ข้าว น้ำ ผ้า ที่นอน ที่นั่ง และเครื่องปูลาด เหมือน

แม่น้ำไปสู่สาคร ฉันนั้นเหมือนกัน

๒. ทุติยปุญญาภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการ สูตรที่ ๒

{๕๒} [๕๒] “ดูก่อนภิกษทั้งหลายห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้อันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศ มีสุขเป็นผล เป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา น่าใคร่น่าพอใจ ห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้วทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้ว ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม’ดังนี้ นี้คือห้วงบุญห้วงกุศลประการที่ ๑ อันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ให้อารมณ์อันเลิศมีสุขเป็นผลเป็นไปเพื่อเกิดในสวรรค์ ย่อมเป็นไปเพื่อ

ประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ