๑๐. เหตุพาหิรสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๘

เสียง... กลิ่น... รส... โผฏฐัพพะ.. ธรรมารมณ์เป็นทุกข์ แม้เหตุและปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งธรรมารมณ์ก็เป็นทุกข์ ธรรมารมณ์อันเกิดแต่เหตุที่เป็นทุกข์จักเป็นสุขได้ที่ไหนเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายทั้งในรูป ทั้งในเสียง ทั้งในกลิ่น ทั้งในรส ทั้งในโผฏฐัพพะ ทั้งในธรรมารมณ์ เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้น เมื่อหลุดพ้นแล้ว ย่อมมีญาณหยั่งรู้ว่าหลุดพ้นแล้ว รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๑๒. พาหิรานัตตเหตุสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายนอกเป็นอนัตตา

{๒๒๖} [๑๔๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปเป็นอนัตตา แม้เหตุและปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งรูปก็เป็นอนัตตา รูปอันเกิดแต่เหตุที่เป็นอนัตตาจักเป็นอัตตาได้ที่ไหนเล่า เสียง... กลิ่น... รส... โผฏฐัพพะ... ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา แม้เหตุและปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งธรรมารมณ์ก็เป็นอนัตตา ธรรมารมณ์อันเกิดแต่เหตุที่เป็นอนัตตาจักเป็นอัตตาได้ที่ไหนเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายทั้งในรูป ทั้งในเสียง ทั้งในกลิ่น ทั้งในรส ทั้งในโผฏฐัพพะ ทั้งในธรรมารมณ์ เมื่อเบื่อหน่ายย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้น เมื่อหลุดพ้นแล้วย่อม มีญาณหยั่งรู้ว่าหลุดพ้นแล้ว รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้วกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

จบ เทวทหวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. เทวทหสูตร ๒. ขณสูตร

๓. ปฐมรูปารามสูตร ๔. ทุติยรูปารามสูตร

๔. ปฐมนตุมหากสูตร ๖. ทุติยนตุมหากสูตร

๗. อัชณัตตอนิจจเหตุสูตร ๘. อัชฌัตตทุกขเหตุสูตร

๙. อัชฌัตตานัตตเหตุสูตร ๑๐. พาหิรานิจจเหตุสูตร

๑๑. พาหิรทุกขเหตุสูตร ๑๒. พาหิรานัตตเหตุสูตร

๕. นวปุราณวรรค

๑. กัมมนิโรธสูตร

ว่าด้วยความดับแห่งกรรม

{๒๒๗} [๑๔๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงกรรมทั้งใหม่และเก่า ความดับแห่งกรรม และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งกรรม เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กรรมเก่าเป็นไฉน คือ จักษุอันบัณฑิตพึงเห็นว่าเป็นกรรมเก่า อันปัจจัยทั้งหลายปรุงแต่งแล้ว สำเร็จด้วยเจตนา เป็นที่ตั้งแห่งเวทนา โสตะ... ฆานะ... ชิวหา... กาย... มโนอันบัณฑิตพึงเห็นว่าเป็นกรรมเก่า อันปัจจัยปรุงแต่งแล้ว สำเร็จด้วยเจตนา เป็นที่ตั้งแห่งเวทนา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่ากรรมเก่าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

{๒๒๘} ก็กรรมใหม่เป็นไฉน คือ กรรมที่บุคคลทำด้วยกาย วาจา ใจในบัดนี้ นี้เราเรียกว่ากรรมใหม่

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

{๒๒๙} ก็ความดับแห่งกรรมเป็นไฉน คือ นิโรธที่ถูกต้องวิมุตติเพราะความดับไปแห่งกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม นี้เราเรียกว่าความดับแห่งกรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

{๒๓๐} ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งกรรมเป็นไฉน คืออริยมรรคมีองค์ ๘ ประการ ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ ๑ สัมมาสังกัปปะ ๑ สัมมาวาจา ๑ สัมมากัมมันตะ ๑ สัมมาอาชีวะ ๑ สัมมาวายามะ ๑ สัมมาสติ ๑ สัมมาสมาธิ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่าข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งกรรม