๕. อัคคัยหสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๘

๕. ปฐมนตุมหากสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายใน ๖ ไม่ใช่ของตน สูตรที่ ๑

{๒๑๙} [๑๓๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สิ่งนั้น พวกเธอทั้งหลายจงละเสีย สิ่งที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย คือ จักษุไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักษุนั้นเสีย จักษุที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย โสตะ... ฆานะ ... ชิวหา... กาย... มโนไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละมโนนั้นเสีย มโนที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนหญ้า ไม้ กิ่งไม้ และใบไม้บรรดามีในพระวิหารเชตวันนี้ คนพึงขนไปบ้าง พึงเผาบ้าง พึงทำตามปัจจัยบ้าง ก็เธอทั้งหลายพึงคิดอย่างนี้หรือว่า ‘คนย่อมขนไป ย่อมเผา หรือย่อมทำตามปัจจัยซึ่งเราทั้งหลาย”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้อนั้นหามิได้ พระพุทธเจ้าข้า”

“ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร”

“เพราะว่าสิ่งนั้นไม่ใช่ตนหรือสิ่งที่นับเนื่องในตนของพวกข้าพระองค์พระพุทธเจ้าข้า”

“ฉันใดก็ฉันนั้นแหละ ภิกษุทั้งหลาย จักษุก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักษุนั้นเสีย จักษุที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย โสตะ... ฆานะ ... ชิวหา... กาย... มโนไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละมโนนั้นเสีย มโนที่พวกเธอละได้แล้วนั้น จักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย”

๖. ทุติยนตุมหากสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายนอก ๖ ไม่ไช่ของตน สูตรที่ ๒

{๒๒๐} [๑๓๙] "ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สิ่งนั้น พวกเธอทั้งหลายจงละเสีย สิ่งที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย คือ รูปไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละรูปนั้นเสีย รูปที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย เสียง... กลิ่น... รส... โผฏฐัพพะ... ธรรมารมณ์ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละธรรมารมณ์นั้นเสีย ธรรมารมณ์ที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนหญ้า ไม้ กิ่งไม้ และใบไม้บรรดามีในพระวิหารเชตวันนี้ ... ฉันใดก็ฉันนั้นแหละ ภิกษุทั้งหลาย รูปก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละรูปนั้นเสีย รูปที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย เสียง... กลิ่น... รส...โผฏฐัพพะ... ธรรมารมณ์ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละธรรมารมณ์นั้นเสีย ธรรมารมณ์ที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย ”

๗. อัชฌัตตอนิจจเหตุสูตร

ว่าด้วยอายตนะภายในเป็นของไม่เที่ยง

{๒๒๑} [๑๔๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุเป็นของไม่เที่ยง แม้เหตุและปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งจักษุนั้นก็ไม่เที่ยง จักษุอันเกิดแต่เหตุที่ไม่เที่ยงจักเที่ยงได้ที่ไหนเล่า ... มโนเป็นของไม่เที่ยง แม้เหตุและปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่ง