๑๐. ภิกขุสูตร เล่ม ๑๘

๑๐. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยทรงแสดงประเภทแห่งเวทนา

{๔๒๕} [๒๖๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนา ๒ เราได้กล่าวไว้โดยเหตุผลหนึ่งถึงเวทนา ๓ เวทนา ๔ เวทนา ๕ เวทนา ๖ เวทนา ๑๘ เวทนา ๓๖ เวทนา ๑๐๘ เราก็ได้กล่าวไว้โดยเหตุผลหนึ่ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอันเราแสดงแล้วโดยเหตุผลอย่างนี้ คนเหล่าใดไม่รู้ตาม ไม่เข้าใจตาม และไม่ยินดีตาม ด้วยดีซึ่งคำที่กล่าวดีแล้ว พูดดีแล้วของกันและกันในธรรมที่เราแสดงไว้โดยเหตุผลอย่างนี้ คนเหล่านั้นจะพึงได้ผลดังนี้ คือ จักเกิดความบาดหมางกันเกิดการทะเลาะกัน ถึงการวิวาทกัน พูดจาทิ่มแทงกันอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอันเราแสดงแล้วโดยเหตุผลอย่างนี้ คนเหล่าใดรู้ตาม เข้าใจตาม และยินดีตามด้วยดีซึ่งคำที่กล่าวดีแล้วพูดดีแล้วของกันและกันในธรรมที่เราแสดงไว้โดยเหตุผลอย่างนี้แล้ว

คนเหล่านั้นจะได้ผลดังนี้ คือ จักสมัครสมานกัน ชื่นชมต่อกัน ไม่วิวาทกัน เป็นเหมือนนํ้านมผสมกับนํ้า มองหน้ากันได้ด้วยสายตาที่รักกันอยู่{๔๒๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กามคุณมี ๕ เหล่านี้ .. มีฐานะที่เป็นไปได้ที่อัญเดียรถีย์ปริพาชกจะพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘พระสมณโคดมตรัสสัญญาเวทยิตนิโรธไว้แล้ว แต่บัญญัติลงในสุข ข้อนี้นั้นจะเป็นไฉนเล่า ข้อนี้นั้นจะเป็นอย่างไรเล่าุ’ ดังนี้ ดูก่อนอานนท์ อัญเดียรถีย์ปริพาชกผู้มีวาทะอย่างนี้ควรจะถูกกล่าวโต้ว่า ‘อาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าจะทรงหมายถึงสุขเวทนาอย่างเดียว แล้วทรงบัญญัติไว้ในสุขหามิได้ แต่บุคคลได้สุขในฐานะใด ๆ พระตถาคตย่อมบัญญัติฐานะนั้น ๆ ไว้ในสุข’ ดังนี้แล”

จบ รโหคตวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. รโหคตสูตร ๒. ปฐมอากาสสูตร

๓. ทุติยอากาสสูตร ๔. อคารสูตร

๕. ปฐมอานันทสูตร ๖. ทุติยอานันทสูตร

๗. ปฐมสัมพหุลสูตร ๘. ทุติยสัมพหุลสูตร

๙. ปัญจกังคสูตร ๑๐. ภิกขุสูตร

๓. อัฎฐสตปริยายวรรค

๑. สีวกสูตร

ว่าด้วยสิวกปริพาชกทูลถามปัญหา

{๔๒๗} [๒๖๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแลโมฬิยสิวกปริพาชกเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งมีวาทะอย่างนี้มีทิฎฐิอย่างนี้ว่า ‘บุคคลนี้ได้เสวยสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาทั้งมวลนั้นมีการทำไว้ในปางก่อนเป็นเหตุ’

ก็ในข้อนี้ท่านพระโคดมตรัสอย่างไร”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนสิวกะ เวทนาบางอย่างมีดีเป็นสมุฏฐานก็มี ย่อมเกิดขึ้นในโลกนี้ การที่เวทนาบางอย่างซึ่งมีดีเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นในโลกนี้นั่น บุคคลพึงทราบได้เองอย่างนี้บ้าง เป็นสัจจสมมติของชาวโลกบ้าง ในข้อนั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดมีวาทะอย่างนี้มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘บุคคลนี้ได้เสวยสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาทั้งมวลนั้นมีการทำไว้ในปางก่อนเป็นเหตุ’ สมณพราหมณ์เหล่านั้นย่อมแล่นไปสู่สิ่งที่รู้ด้วยตนเองและแล่นไปสู่สิ่งที่เป็นสัจจสมมติในโลก เพราะฉะนั้น เราจึงกล่าวว่าเป็นความผิดของสมณพราหมณ์เหล่านั้น