๙. อุปปาทสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๘

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนผู้ใดไม่เพลิดเพลินจักษุ ผู้นั้นชื่อว่าไม่เพลิดเพลินทุกข์ ผู้ใดไม่เพลิดเพลินทุกข์ เรากล่าวว่า ‘ผู้นั้นพ้นแล้วจากทุกข์’ ... ผู้ใด ไม่เพลิดเพลินมโน ผู้นั้นชื่อว่าไม่เพลิดเพลินทุกข์ ผู้ใดไม่เพลิดเพลินทุกข์ เรากล่าวว่า ‘ผู้นั้นพ้นแล้วจากทุกข์”

๘. ทุติยาภินันทสูตร

ว่าด้วยผู้พลิดเพลินอยู่ในอายตนะภายนอกย่อมไม่พ้นทุกข์

{๒๐} [๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดยังเพลิดเพลินรูป ผู้นั้นชื่อว่าเพลิดเพลินทุกข์ ผู้ใดเพลิดเพลินทุกข์ เรากล่าวว่า ‘ผู้นั้นยังไม่พ้นจากทุกข์’ ... ผู้ใดยังเพลิดเพลินธรรมารมณ์ ผู้นั้นชื่อว่าเพลิดเพลินทุกข์ ผู้ใดเพลิดเพลินทุกข์ เรากล่าวว่า ‘ผู้นั้นยังไม่พ้นจากทุกข์’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนผู้ใดไม่เพลิดเพลินรูป ผู้นั้นชื่อว่าไม่เพลิดเพลินทุกข์ ผู้ใดไม่เพลิดเพลินทุกข์ เรากล่าวว่า ‘ผู้นั้นพ้นแล้วจากทุกข์’ ... ผู้ใดไม่เพลิดเพลินธรรมารมณ์ ผู้นั้นชื่อว่าไม่เพลิดเพลินทุกข์ ผู้ใดไม่เพลิดเพลินทุกข์ เรากล่าวว่า ‘ผู้นั้นพ้นแล้วจากทุกข์”

๙. ปฐมทุกขุปปาทสูตร

ว่าด้วยความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ สูตรที่ ๑

{๒๑} [๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเกิดขึ้น ความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งจักษุ นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ ... ความเกิดขึ้น ความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งมโน นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนความดับ ความสงบ ความไม่มีแห่งจักษุนี้ เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรค เป็นความไม่มีแห่งชรามรณะ ... ความดับ ความสงบ ความไม่มีแห่งมโน นี้เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรค เป็นความไม่มีแห่งชรามรณะ”

๑๐. ทุติยทุกขุปปาทสูตร

ว่าด้วยความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ สูตรที่ ๒

{๒๒} [๒๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเกิดขึ้น ความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งรูป นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ ... ความเกิดขึ้น ความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งธรรมารมณ์ นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ{๒๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนความดับ ความสงบ ความไม่มีแห่งรูปนี้ เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรค เป็นความไม่มีแห่งชรา มรณะ ... ความดับ ความสงบ ความไม่มีแห่งธรรมารมณ์ นี้เป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรค เป็นความไม่มีแห่งชรามรณะ”

จบ ยมกวรรดที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมปุพเพสัมโพธสูตร ๒. ทุติยปุพเพสัมโพธสูตร

๓. ปฐมอัสสาทปริเยสนสูตร ๔. ทุติยอัสสาทปริเยสนสูตร

๕. ปฐมโนเจอัสสาทสูตร ๖. ทุติยโนเจอัสสาทสูตร

๗. ปฐมาภินันทสูตร ๘. ทุติยาภินันทสูตร

๙. ปฐมทุกขุปปาทสูตร ๑๐. ทุติยทุกขุปปาทสูตร

เพราะเหตุนั้น จึงเรียกว่าวรรค