๒. นันทิขยสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๘

๔. จตุตถปัณณาสก์

(๑๖) ๑. นันทิขยวรรค

๑. อัชฌัตตนันทิขยสูตร

ว่าด้วยความสิ้นความเพลิดเพลินภายใน

{๒๔๕} [๑๕๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นจักษุอันไม่เที่ยงนั้นแลว่าไม่เที่ยง ความเห็นของภิกษุนั้นจัดเป็นความเห็นชอบ เมื่อเห็นชอบย่อมเบื่อหน่าย เพราะสิ้นความเพลิดเพลินจึงสิ้นราคะ เพราะสิ้นราคะจึงสิ้นความเพลิดเพลิน เพราะสิ้นความเพลิดเพลินและราคะ เราจึงเรียกว่า ‘จิตหลุดพ้นดีแล้ว’ ... ภิกษุเห็นมโนอันไม่เที่ยงนั้นแลว่าไม่เที่ยง ความเห็นของภิกษุนั้นจัดเป็น ความเห็นชอบ เมื่อเห็นชอบย่อมเบื่อหน่าย เพราะสิ้นความเพลิดเพลิน จึงสิ้นราคะเพราะสิ้นราคะ จึงสิ้นความเพลิดเพลิน เพราะสิ้นความเพลิดเพลิน และราคะ เราจึงเรียกว่า ‘จิตหลุดพ้นดีแล้ว”

๒. พาหิรนันทิขยสูตร

ว่าด้วยความสิ้นความเพลิดเพลินภายนอก

{๒๔๖} [๑๕๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเห็นรูปอันไม่เที่ยงนั้นแลว่าไม่เที่ยงความเห็นของภิกษุนั้นจัดเป็นความเห็นชอบ เมื่อเห็นชอบย่อมเบื่อหน่าย เพราะสิ้นความเพลิดเพลิน จึงสิ้นราคะ เพราะสิ้นราคะ จึงสิ้นความเพลิดเพลิน เพราะสิ้นความเพลิดเพลินและราคะ เราจึงเรียกว่า ‘จิตหลุดพ้นดีแล้ว’ ภิกษุเห็นเสียง... กลิ่น... รส... โผฏฐัพพะ... ธรรมารมณ์อันไม่เที่ยงนั้นแลว่าไม่เที่ยง ความเห็นของภิกษุนั้นจัดเป็นความเห็นชอบ เมื่อเห็นชอบย่อมเบื่อหน่าย เพราะสิ้นความเพลิดเพลิน จึงสิ้นราคะ เพราะสิ้นราคะ

จึงสิ้นความเพลิดเพลิน เพราะสิ้นความเพลิดเพลินและราคะ เราจึงเรียกว่า ‘จิตหลุดพ้นดีแล้ว”

๓. อัชฌัตตอนิจจนันทิขยสูตร

ว่าด้วยความสิ้นความเพลิดเพลินที่ไม่เที่ยงภายใน

{๒๔๗} [๑๕๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงใส่ใจถึงจักษุโดยอุบายอันแยบคายและจงพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงแห่งจักษุตามความเป็นจริง เมื่อใส่ใจถึงจักษุโดยอุบายอันแยบคายและพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงแห่งจักษุตามความเป็นจริง ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักษุ เพราะสิ้นความเพลิดเพลิน จึงสิ้นราคะ เพราะสิ้นราคะ จึงสิ้นความเพลิดเพลิน เพราะสิ้นความเพลิดเพลินและราคะ เราจึงเรียกว่า ‘จิตหลุดพ้นดีแล้ว’ ... เธอทั้งหลายจงใส่ใจถึงมโนโดยอุบายอันแยบคายและจงพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงแห่งมโนตามความเป็นจริง เมื่อใส่ใจถึงมโนโดยอุบายอันแยบคายและพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงแห่งมโนตามความเป็นจริง ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในมโน เพราะสิ้นความเพลิดเพลิน จึงสิ้นราคะ เพราะสิ้นราคะ จึงสิ้นความเพลิดเพลิน เพราะสิ้นความเพลิดเพลินและราคะ เราจึงเรียกว่า ‘จิตหลุดพ้นดีแล้ว”

๔. พาหิรอนิจจนันทิขยสูตร

ว่าด้วยความสิ้นความเพลิดเพลินที่ไม่เที่ยงภายนอก

{๒๔๘} [๑๕๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงใส่ใจถึงรูปโดยอุบายอันแยบคายและจงพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงแห่งรูปตามความเป็นจริง เมื่อใส่ใจถึงรูปโดยอุบายอันแยบคายและพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงแห่งรูปตามความเป็นจริง ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูปเพราะสิ้นความเพลิดเพลินจึงสิ้นราคะเพราะสิ้นราคะ จึงสิ้นความเพลิดเพลิน เพราะสิ้นความเพลิดเพลินและราคะ