๘. นตุมหากสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๘

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงปลีกตัวออกไปประกอบความเพียรกันเถิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ปลีกตัวออกไป ย่อมรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริง”

๘. ปฐมนตุมหากสูตร

ว่าด้วยการละสิ่งที่ไม่ใช่ของตน สูตรที่ ๑

{๑๔๙} [๑๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สิ่งนั้นพวกเธอทั้งหลายจงละเสีย สิ่งที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย คือ จักษุไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักษุนั้นเสีย จักษุที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่ เธอทั้งหลาย รูปทั้งหลายไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละรูปเหล่านั้นเสีย รูปที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย จักขุวิญญาณไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักขุวิญญาณนั้นเสีย จักขุวิญญาณที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย จักขุสัมผัสไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักขุสัมผัสนั้นเสีย จักขุสัมผัสที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้น เพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนานั้นเสีย แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย ...

มโนไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละมโนนั้นเสีย มโนที่พวกเธอทั้งหลายละได้แล้วนั้น จักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลายธรรมารมณ์ทั้งหลายไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละธรรมารมณ์นั้นเสียธรรมารมณ์ที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย มโนวิญญาณไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละมโนวิญญาณนั้นเสีย มโนวิญญาณที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย มโนสัมผัสไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละมโนสัมผัสนั้นเสีย มโนสัมผัสที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย

แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลายพวกเธอจงละแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนานั้นเสีย แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลายดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนหญ้าไม้ กิ่งไม้ และใบไม้บรรดามีในพระวิหารเชตวันนี้ คนพึงขนไปบ้าง พึงเผาบ้าง พึงทำตามปัจจัยบ้าง ก็เธอทั้งหลายพึงคิดอย่างนี้หรือว่า ‘คนย่อมขนไป ย่อมเผา หรือย่อมทำตามปัจจัยซึ่งเราทั้งหลาย”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้อนั้นหามิได้ พระพุทธเจ้าข้า”

“ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร”

“เพราะว่า สิ่งนั้นไม่ใช่อัตตาหรือสิ่งที่นับเนื่องในอัตตาของพวกข้าพระองค์ พระพุทธเจ้าข้า”

“ฉันใดก็ฉันนั้นแหละ ภิกษุทั้งหลาย จักษุก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักษุนั้นเสีย จักษุที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์

เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย รูปไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... จักขุวิญญาณ... จักขุสัมผัส ... แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนานั้นเสีย แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรือ อทุกขมสุขเวทนาที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย”

๙. ทุติยนตุมหากสูตร

ว่าด้วยการละสิ่งที่ไม่ใช่ของตน สูตรที่ ๒

{๑๕๐} [๑๐๒] "ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย สิ่งนั้นพวกเธอทั้งหลายจงละเสีย สิ่งที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเล่าไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย คือ จักษุไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักษุนั้นเสีย จักษุที่พวกเธอทั้งหลายละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย รูปทั้งหลายไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละรูปเหล่านั้นเสีย รูปที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย จักขุวิญญาณไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละจักขุวิญญาณนั้นเสีย จักขุวิญญาณที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย... มโนไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย ... แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็ไม่ใช่ของเธอทั้งหลาย พวกเธอจงละแม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขม สุขเวทนานั้นเสีย แม้สุขเวทนาทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่พวกเธอละได้แล้วนั้นจักเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เธอทั้งหลาย”