๘. ติสสกสูตร เล่ม ๑๕

๘. ติสสกสูตร

ว่าด้วยพรหมปรารภติสกภิกษุ

[๕๙๔] สาวัตถีนิทาน.

ก็โดยสมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับพักกลางวันหลีกเร้นอยู่แล้ว.

ครั้งนั้นแล สุพรหมปัจเจกพรหมและสุทธาวาสปัจเจกพรหมเข้าไปใกล้ที่ประทับของพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วได้ยืนพิงบานประตูองค์ละข้าง.

[๕๙๕] ลำดับนั้นแล สุทธาวาสปัจเจกพรหมปรารภกตโมรกติสสกภิกษุได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ใครผู้มีปัญญาในโลกนี้จะพึงกำหนด

วัดซึ่งพระขีณาสพผู้มีคุณ อันใคร ๆ

ประมาณไม่ได้ เราเห็นว่าผู้นั้นไม่มีธุต-

ธรรม เป็นคนไม่มีปัญญา วัดอยู่ซึ่งพระ-

ขีณาสพผู้มีคุณอันใคร ๆ ประมาณมิได้.

อรรถกถาติสสกสูตร

ในติสสกสูตรที่ ๘ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

ปัญญาท่านเรียกว่า กิสฺสวา ในบทว่า อกิสฺสวํ ดังนี้. อธิบายว่าปราศจากปัญญา.

จบอรรถกถาติสสกสูตรที่ ๘

๙. ตุทุพรหมสูตร

ว่าด้วยตุทุพรหมเข้าไปหาโกกาลิก

[๕๙๖] สาวัตถีนิทาน.

ก็โดยสมัยนั้นแล พระโกกาลิกภิกษุ เป็นผู้อาพาธ ถึงความลำบากเป็นไข้หนัก.

ครั้งนั้นแล ตุทุปัจเจกพรหม เมื่อราตรีปฐมยามล่วงไปแล้วมีรัศมีอันงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันทั้งสิ้นให้สว่าง เข้าไปหาพระโกกาลิกภิกษุจนถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ยืนในเวหาส กล่าวคำนี้กะพระโกกาลิกภิกษุว่า

ข้าแต่ท่านโกกาลิก ท่านจงทำจิตให้เลื่อมใสในพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ เป็นผู้มีศีลเป็นที่รัก.

พระโกกาลิกภิกษุถามว่า ผู้มีอายุ ท่านเป็นใคร

ตุทุปัจเจกพรหมตอบว่า เราคือตุทุปัจเจกพรหม.

พระโกกาลิกภิกษุกล่าวว่า ผู้มีอายุ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงพยากรณ์ท่านแล้วว่าเป็นพระอนาคามี มิใช่หรือ ไฉนเล่า ท่านจึงยังมาเที่ยวอยู่ในที่นี้จงเห็นเถิดว่า ก็นี่เป็นความผิดของท่านเพียงไร.

[๕๙๗] ตุทุปัจเจกพรหมได้กล่าวว่า

ชนพาลเมื่อกล่าวคำเป็นทุพภาษิต

ชื่อว่าย่อมตัดตนด้วยศัสตราใด ก็ศัสตรา

นั้นย่อมเกิดในปากของบุรุษผู้เกิดแล้ว.

ผู้ใดสรรเสริญผู้ที่ควรถูกติ หรือติผู้

ที่ควรได้รับความสรรเสริญ ผู้นั้นชื่อว่า

สั่งสมโทษด้วยปาก เพราะโทษนั้น เขา

ย่อมไม่ประสบความสุข.