โอคธสูตร เล่ม ๑๙

ศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เบิกบานแล้วทรงเป็นผู้จำแนกธรรม’

(๒) ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรมว่า ‘พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้ว อันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง ไม่ประกอบด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามาอันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน’

(๓) ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ว่า ‘พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าปฏิบัติดีแล้ว ปฏิบัติตรง ปฏิบัติเป็นธรรม ปฏิบัติสมควร คือ คู่แห่งบุรุษ ๔ คู่ เป็นบุรุษบุคคล ๘ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้านี้ ควรแก่ของบูชา ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ของทำบุญ ควรแก่การทำอัญชลี เป็นนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า’(๔) ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท วิญญูชนสรรเสริญ ไม่ถูกตัณหาและทิฏฐิครอบงำเป็นไปเพื่อสมาธิ

อริยสาวกย่อมประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเหล่านี้

{๑๔๑๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ระหว่างการได้ทวีปทั้ง ๔ กับการได้ธรรม ๔ ประการ การได้ทวีปทั้ง ๔ ย่อมไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ ของการได้ธรรม ๔ ประการ”

๒. พรหมจริโยคธสูตร

ว่าด้วยองค์คุณของพระโสดาบัน

{๑๔๑๔} [๙๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการ ย่อมเป็นพระโสดาบัน มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้

ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว... อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเหล่านี้แล ย่อมเป็นพระโสดาบัน มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

ความเชื่อ ศีล ความเลื่อมใส และ {๑๔๑๕} การเห็นธรรมมีอยู่แก่ชนเหล่าใด ชนเหล่านั้นย่อมบรรลุความสุขอันหยั่งลงในพรหมจรรย์ ตามกาล

๓. ทีฆาวุอุปาสกสูตร

ว่าด้วยองค์ธรรมเครื่องบรรลุโสดาบัน

{๑๔๑๖} [๙๙๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราขทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็สมัยนั้นแล ทีฆาวุอุบาสกป่วยเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ได้ขอร้องโชติยคฤหบดี ผู้เป็นบิดามาว่า “ขอเชิญมาหน่อยเถิด คุณพ่อคฤหบดี ขอคุณพ่อจงไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วถวายบังคมพระบาททั้งสองของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยเศียรเกล้า แล้วกราบทูลตามคำของลูกด้วยว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทีฆาวุอุบาสกป่วยเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา เขาขอถวายบังคมพระบาททั้งสองของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยเศียรเกล้า’ และขอให้กราบทูลอย่างนี้ด้วยว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าจงทรงพระกรุณาเสด็จไปยังนิเวศน์ของทีฆาวุอุบาสกด้วยเถิด”