ขยสูตร เล่ม ๑๙

๖. ตัณหักฃยสูตร

ว่าด้วยปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อสิ้นตัณหาคือโพชฌงค์

{๔๔๙} [๒๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มรรคาใด ปฏิปทาใดย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นตัณหา เธอทั้งหลายจงเจริญมรรคานั้น ปฏิปทานั้น มรรคาและปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อความสิ้นตัณหาเป็นไฉน คือ โพชฌงค์ ๗ โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์”

{๔๕๐} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระอุทายีได้ทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โพชฌงค์ ๗ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างไรเล่า ย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นตัณหา”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุทายี ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ อันไพบูลย์เป็นมหัคคตะ หาประมาณมิได้ ไม่มีความเบียดเบียน เมื่อภิกษุนั้นเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ อันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะหาประมาณมิได้ ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ ย่อมละตัณหาได้ ... ย่อมเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ อันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ หาประมาณมิได้ ไม่มีความเบียดเบียน เมื่อภิกษุนั้นเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ อันไพบูลย์เป็นมหัคคตะ หาประมาณมิได้ ไม่มีความเบียดเบียนอยู่ ย่อมละตัณหาได้เพราะละตัณหาได้ จึงละกรรมได้ เพราะละกรรม* ได้ จึงละทุกข์* ได้ ดูก่อนอุทายี เพราะสิ้นตัณหา จึงสิ้นกรรม เพราะสิ้นกรรม จึงสิ้นทุกข์ ด้วยประการดังนี้แล”

๗. ตัณหานิโรธสูตร

ว่าด้วยปฏิปทาเป็นไปเพื่อดับตัณหาคือโพชฌงค์

{๔๕๑} [๒๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มรรคาใด ปฏิปทาใดย่อมเป็นไปเพื่อความดับตัณหา เธอทั้งหลายจงเจริญมรรคานั้น ปฏิปทานั้น มรรคาและปฏิปทาที่เป็นไปเพื่อความดับตัณหาเป็นไฉน คือ โพชฌงค์ ๗ โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว อย่างไรเล่า ย่อมเป็นไปเพื่อความดับตัณหา คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง {๔๕๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความดับตัณหา”

๘. นิพเพธภาคิยสูตร

ว่าด้วยมรรคอันเป็นส่วนแห่งการแทงตลอดคือโพชฌงค์

{๔๕๓} [๒๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงมรรคาอันเป็นส่วนแห่งการตรัสรู้แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น ก็มรรคาอันเป็นส่วนแห่งการตรัสรู้เป็นไฉน คือ โพชฌงค์ ๗ โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์”

{๔๕๔} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระอุทายีได้ทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โพชฌงค์ ๗ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างไรเล่า ย่อมเป็นไปเพื่อตรัสรู้”